استاد مرتضی کریم پور از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «زمینه های استجابت دعا» پرداخت.

/270/260/21/

دعا در مکان و زمانی که اطفال حضور دارند

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: کودکان و اطفال دارای قلبی آیینه‌گون و فطرتی پاک هستند که هنوز غبار غربت از درگاه الهی، بر روی آن ننشسته است؛ اهل کینه و بددلی نیستند. نسبت به جلوه‌های مادی زندگی حرص ندارند. راحت گریه می‌کنند و می‌خندند و بی‌اعتنا به منیت - که مثل زنجیری پای روح و دل بسیاری از بزرگ‌سالان را احاطه کرده است ‌- در حال و زمان حاضر زندگی می‌کنند و شیرینی خاصی به کانون خانواده و جامعه می‌بخشند. ظاهر و باطنی یکسان دارند و از پلیدی‌های روحی - معنوی دورند؛ ازاین‌رو موردتوجه پاکان و صالحان هستند و خداوند دعایشان را دارای جایگاه ویژه‌ای ساخته است.

وی افزود: رسول گرامی ‌اسلام صلی الله علیه و آله در سخنی کوتاه، بلندای عظمت و قداست دعای اطفال و کودکان را چنین ترسیم فرمود:

«دعاءُ أطفالِ اُمَّتی مُستَجابٌ ما لَم یقارِفوا الذُّنوبَ؛ دعای اطفال امت من مستجاب است تا زمانی که به گناهان نزدیک نشده‌اند و فطرت پاک و نهاد تابناکشان تیره و تاریک نگردیده است.» (صحیفه الرضا (ع)، ص ۵۵؛ ر.ک: بحار الانوار، ج 90، ص 357، المجتبی من الدعا المجتبی، ص ۲۰؛ مستدرک الوسائل، ج ۵، ص ۲۸۱؛ شواهد التنزیل ص 55)

هنگام ظهر و بالا آمدن خورشید

استاد کریم پور اظهار داشت: امام باقر علیه ‌السلام دربارۀ پدر عزیز و بزرگوار خویش امام سجاد علیه‌ السلام فرمود: «كَانَ أَبِی إِذَا كَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ حَاجَةٌ طَلَبَهَا فِی هَذِهِ السَّاعَةِ یَعْنِی زَوَالَ الشَّمْسِ؛ پدرم هرگاه برای او حاجتی بود که از خدا می‌خواست، به هنگام غروب آفتاب آن را از پروردگار طلب می‌کرد [زیرا در این ساعت امید اجابت دعاها بیشتر و چشم‌گیرتر است].» (عوالم، ج ۱۱، ص 6۲۷)

وی ابراز داشت: این شیوه، سیرۀ امام باقر علیه ‌السلام نیز گردید و آن حضرت در چنین ساعتی همچون پدر شریف خویش دست به دعا برمی ‌داشت. فرزند دلبند آن امام علیه‌السلام درباره شیوۀ پدر خود، امام باقر علیه ‌السلام می‌فرمود: «پدرم زمانی که حاجتی داشت، هنگام زوال شمس از خدا طلب می ‌کرد؛ اما پیش از دعا صدقه‌ ای می‌ داد، سپس مادۀ خوشبویی برای معطر شدن می ‌بویید، آنگاه به ‌سوی مسجد روانه می ‌شد و در آن مکان مقدس هر آنچه می ‌خواست دعا می‌ کرد.» (الکافی، ج ۲، ص 4۷۷)

ل) زمان حضور در عرفات روز عرفه

این استاد حوزه علمیه قم یادآور شد: صحرای سراسر رحمت و اجابت عرفات و به هنگام نزدیک‌ شدن به جبل الرحمه، زمان و مکان اجابت دعاهاست و برای کسی که در حال انجام مناسک نورآفرین آن است، دعاهای مستجاب وجود دارد؛ حقیقتی که امام صادق علیه‌ السلام در سخنی زیبا و دلربا برای اصحاب خود روشن ‌فرمود و آنان را به ‌این مهم تشویق ‌نمود. (وسایل الشیعه، ج ۱۳، ص ۵4۳)

م) دعا در سجدۀ شکر

وی بیان کرد: یکی از ارادتمندان امیر مؤمنان علی علیه ‌السلام می ‌گوید: حضرت علی علیه ‌السلام را مشاهده کردم که دو رکعت نماز به‌ گونه‌ ای کامل و تمام‌عیار خواند، سپس سلام داد و به سجده رفت. سجده‌ های او بسیار طولانی شد؛ به‌ طوری‌ که نزد خود گفتم: «به خدا قسم علی علیه‌ السلام به خواب رفته است!» ناگهان حضرت سر از سجده برداشت دعایی گفت، سپس حاجات خود را طلب نمود. دعای امام این بود:

«لا إلهَ ألّا حقّاً لا إلهَ اللهُ إیماناً و صدقاً لا إله إلّا اللهُ تعبُّداً و رقّاً یا مُغزَّ المؤمنینَ بِسلطانِهِ یا مذلَّ الجبّارینَ بعظمتهِ، انتَ کهفی حینَ تُعیینی المَذاهبُ عند حُلولِ النَّوائبِ علی الأرض برحبها أنت خلقتنی یا سیّدی رحمةً منک لی و لو لا رحمتک لکنتُ من الهالکین و أنت مؤیّدی بالنّصر علی أعدائی و لولا نصرکَ لکنتُ من المغلوبینَ یا منشیء البرکات من مواضعها و مرسلَ الرّحمة من مَادنِها فَیَا مَن خصَّ نَفَسَهُ بِالْغِزِّ و الرَّفعةِ فأولِیاؤُهُ بِعِزّهِ یعتَزُّونَ و یا مَن وضعَ لهُ المُلُوکَ نِیر المَذَلَّةِ علَی اعناقهم فهُم مِن سَطوَیِهِ خائفُونَ أسْألکَ بکِبریائِکَ الَّتی شقَفْتَها مِن عَظمَتِک و بِعَظمَتِک الَّتی اسْتَویتَ بها عرشکَ و علَوْتَ بها فی خَلقِکَ فَکُلُّهُمْ خاضعٌ ذَلیلا لِعِزَّتکَ صلِّ عَلی مُحَمَّدٍ و آل محمّدٍ وَ افْعَل بی أولی الأمْرینِ بکَ تبارَکْتَ یا أرحَمَ الرّاحِمین» (بحار الانوار، ج ۸۳، ص ۲۲۵)

ن) به هنگام آویخته شدن به پردۀ کعبه

استاد کریم پور خاطرنشان کرد: حضور در فضای روحانی بیت ‌الله الحرام و توجه به مکان ‌های اجابت دعا در رکن‌ های کعبه، پشت مقام ابراهیم، حجر اسماعیل و یا به هنگام طواف کعبه، زمینه ‌های پرفیض اجابت دعاهاست که توفیقی بس والا و درخشان به انسان می‌ بخشد. در این میان قرار دادن تمامی ‌سینه، دو طرف صورت و آویزان کردن دست‌ ها بر پردۀ کعبه ویژگی چشمگیر‌تری در استجابت دعاهای انسان دارد و خواسته ‌های ما را به آسمان لطف و رحمت الهی نزدیک و نزدیکتر می‌ سازد. (مستدرک الوسائل، ج ۹، ص ۳۵۳، باب ۱۸)

ص) حاجی برای اهل‌وعیال خود، مریض و مظلوم برای دیگران

وی تصریح کرد: رسول اکرم صلی الله علیه و آله سه دعا را مستجاب و غیرقابل رد دانسته و دراین‌باره فرمودند: «دعای کسی که به حج رفته است برای اهل ‌و عیال خود، دعای مریض برای دیگران و دعای مظلوم مستجاب است و خداوند آن را می ‌پذیرد.» (همان، ج ۵، ص ۲۵5؛ الدعوات، ص ۲۵ و ۳۰)