استاد اسماعیل عفت پناه، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، با تأکید بر پدیده منحصر به‌ فرد حضور مردمی در صحنه‌های انقلاب، این حضور آگاهانه را «معجزه الهی» خواند و با استناد به آیات قرآن، ریشه این حماسه‌آفرینی را در «قدرت معنوی» و «تقوا» تحلیل کرد.

/270/260/20/

استاد اسماعیل عفت پناه، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، با تبریک به مناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، به موضوع «تحلیل پدیده حضور حماسی ملت ایران در صحنه‌های انقلاب و تبیین قدرت معنوی در پرتو قرآن» پرداخت.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم با اشاره به پدیده شگفت‌انگیز حضور مردم در راهپیمایی‌ها و صحنه‌های دفاع از انقلاب اسلامی، اظهار داشت: ملت بزرگ و فهیم ایران، با وجود نارضایتی عمیق از وضعیت اقتصادی، تورم لجام ‌گسیخته، عدم ثبات قیمت ‌ها و بی‌ تدبیری برخی مسئولان و حتی خیانت عده‌ ای دیگر، صحنه‌ ای شگرف و بی ‌نظیر خلق کرده‌اند. این نارضایتی که در هر کوی و برزن و به‌ صورت علنی ابراز می ‌شود، از یک سو، و حمایت قاطعانه و جانانه از نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبر فرزانه انقلاب مدّ ظلّه، از سوی دیگر، یک پارادوکس سیاسی و اجتماعی را شکل داده که تحلیل آن برای هر ناظر منصفی حیرت‌آور است.

این کارشناس دینی در تبیین این پدیده منحصربه‌فرد افزود: این دوگانگی ظاهری، نه یک تناقض، که یک «معجزه» است؛ معجزه‌ای که خالق آن ملت بزرگ ایران بوده و به اذن الهی تحقق یافته است. ملت ما به‌خوبی تشخیص داده است که گلایه از عملکرد مسئولان و نابسامانی‌های اقتصادی، یک چیز است و حمایت از اصل نظام و ارزش‌های انقلاب، چیز دیگر. آن‌ها با بصیرت تمام، میان «جمهوری اسلامی» به‌عنوان یک امانت الهی و «کارگزاران» که ممکن است خطا یا قصور داشته باشند، تفکیک قائل می‌شوند. این بصیرت، برگرفته از عمق معرفت دینی و تجربه تاریخی این ملت است.

وی با اشاره به نقش رهبری در این حماسه‌آفرینی ابراز داشت: اینکه خدای مهربان همه قلب‌ها را به سوی امام زمان (عج) و نایب بر حق ایشان، امام خامنه‌ای مدّ ظلّه سوق می ‌دهد، خود یکی از برجسته‌ترین معجزات انقلاب اسلامی به رهبری امامین انقلاب است. این دلبستگی و این پیوند قلبی، امری تصنعی یا سیاسی نیست؛ یک پدیده عرفانی و الهی است. مردم در هوای سرد بهمن ‌ماه، پیر و جوان، زن و مرد و حتی کودکان را با خود به صحنه می‌آورند. این حضور همگانی، ماندگارترین معجزه انقلاب اسلامی است که تا ظهور منجی بشریت (عج) ادامه خواهد داشت.

استاد عفت ‌پناه تأکید کرد: نکته حائز اهمیت دیگر، وحدت کلمه ملت ایران با وجود تمام عقاید و سلایق متفاوت است. آن‌ها با هر فکر و گرایشی که دارند، در نقطه‌ای مشترک به‌نام «دفاع از استقلال و ارزش‌های انقلاب» گرد هم می‌آیند و شعار کوبنده «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سر می‌دهند. این یکپارچگی و انسجام، معجزه‌ای است که مختص ملت بزرگ ایران بوده و در کمتر جای جهان نمونه دارد. این همان قدرت نرم جمهوری اسلامی است که تمام محاسبات دشمن را بر هم زده است.

وی در ادامه به واکنش جبهه استکبار پرداخت و تصریح کرد: این رفتار آگاهانه و معجزه‌گونه ملت ایران، که با رهبری حکیمانه امام خامنه‌ای مدّ ظلّه جهت‌دهی می‌شود، همه تحلیلگران و سیاستمداران غرب را دچار سردرگمی و حیرت کرده است. آن‌ها با ذهنیت مادی و سکولار خود قادر به درک این پدیده نیستند. آن‌ها فکر می‌کنند معادلات صرفاً بر پایه اقتصاد و منافع مادی استوار است، اما ملت ایران نشان داده است که «معنویت» و «ایمان» می‌تواند از تمام این معادلات پیشی بگیرد. این حضور آگاهانه، اعجازآفرین و مدبرانه، غرب و صهیونیست‌ها را به‌معنای واقعی کلمه «دیوانه» کرده است. آن‌ها نمی‌توانند باور کنند که ملتی با این سطح از مشکلات، این‌چنین پرشور و انقلابی پای کار نظام خود ایستاده است.

قدرت معنوی؛ رمز ماندگاری و عاقبت‌بخیری

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بخش دیگری از این گفتگو، با استناد به آیات قرآن کریم به تبیین ریشه‌های این حضور و پایداری پرداخت و یادآور گردید: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۚ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» (قصص: ۸۳). این آیه شریفه به زیبایی ترسیم می‌کند که سرای آخرت از آن کسانی است که اراده برتری‌جویی و فساد در زمین ندارند. نکته مهم در این آیه، نفی «اراده» برتری‌جویی و فساد است، یعنی حتی اگر به آن نرسند، اما در دل اراده آن را نداشته باشند.

وی با اشاره به نکات تفسیری این آیه خاطرنشان کرد: از این آیه شریفه چند نکته مهم برداشت می‌شود: اول اینکه چقدر زشت و ناپسند است که انسان علم، عمل، عبادت و تمام کمالات خدادادی را وسیله برتری‌جویی و تکبر بر دیگران قرار دهد. دوم، منافقان با تظاهر به عبادت و ظاهری آراسته، در پی فساد، فتنه و برتری‌جویی هستند، اما مومنان واقعی هرگز چنین نیستند. سوم، سرای آخرت و بهشت برین برای کسانی است که حتی به فکر برتری‌جویی و فساد هم نیستند. قلب و جان مومن پرهیزگار از هرگونه پلیدی، فساد و تکبر پاک و منزه است. چهارم، تکبر و فساد، انسان را در دنیا منفور می‌سازد و از نعمت‌های آخرت محروم می‌کند.

این مفسّر قرآن کریم در ادامه به مصادیق تاریخی این پدیده اشاره و تصریح کرد: تکبر و فساد فی‌الارض، عامل اصلی هلاکت فرعونیان، هامان، قارون و سامری بود. آنان که در پی برتری‌جویی و فساد بودند، به ذلت و هلاکت رسیدند. در مقابل، تواضع و اصلاح امور برای همه زیبنده است، اما برای مسئولان نظام و علما، زیباتر و ضروری‌تر است. پنجم، عاقبت‌بخیری از آن متقین و پرهیزگاران است؛ عاقبت‌بخیری به معنای سرانجام نیک، پیروزی در دنیا و لقاءالله، بهشت و سرور و نعمت‌های بی‌پایان سرای آخرت.

وی در تعریف تقوا تأکید کرد: تقوا در سه کلمه خلاصه می‌شود: انجام وظیفه و واجبات، ترک محرمات و زشتی‌ها، و رعایت اخلاق انسانی و دینی. انسان باتقوا با رسیدن به ریاست و ثروت دنیا، رنگ عوض نمی‌کند و متواضع باقی می‌ماند. تقوا، «قدر قدرت معنوی» است؛ نیرویی بازدارنده از زشتی‌ها و حرکت‌دهنده به سوی زیبایی‌ها. این همان قدرتی است که ملت ایران را در برابر تمام تندبادهای حوادث، استوار و پایدار نگاه داشته است.

بهترین خریدار اعمال صالح

استاد عفت‌پناه در ادامه با اشاره به آیه ۸۴ سوره قصص به بحث پاداش الهی پرداخت و ابراز داشت: خداوند در آیه بعد می‌فرماید: «مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا ۖ وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ». بر اساس سنت تکوینی الهی، هر عملی عکس‌العملی دارد و انسان جزای هر عملش را خواهد دید. هر آنچه انسان انجام دهد، جزئی از وجودش می‌شود و تا قیامت همراه او باقی است.

وی با اشاره به وسعت رحمت الهی در پاداش‌دهی افزود: خداوند در برابر اعمال صالح، پاداش بیشتر و چند برابر عطا می‌کند و این از باب تفضل خدای مهربان است. در جای دیگر فرموده: «مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا»؛ پاداش کار خوب را ده برابر و بیشتر قرار داده است. این ده برابر و گاه هزاران برابر، بستگی به میزان اخلاص، پاکی عمل و صفای باطن انسان مومن دارد.

این استاد حوزه با بیانی شیوا تصریح کرد: خداوند بهترین خریدار زیبایی‌هاست. او تو را آفریده، هدایت کرده، به تو عقل و عواطف، علم و قدرت داده، همه ابزار اعمال صالح را در اختیار تو گذاشته، آنگاه اعمالت را با گران‌بهاترین قیمت خریداری می‌کند. «الْحَسَنَة» شامل اعتقاد بر حق، گفتار درست، اعمال صالح، رضایت و خشنودی خدا و خدمت به خلق الله می‌شود. در مقابل، کسانی که مرتکب گناه و خلاف می‌شوند، فقط به اندازه آن مجازات می‌شوند نه بیشتر، و این خود بیانگر عدل الهی است. گناه و سیئه جزئی از جسم و جان انسان می‌شود و به آتشی تبدیل می‌گردد که از درون گناهکار شعله‌ور می‌شود. همان‌طور که فکر و نیت خوب و عمل صالح سبب زیبایی ظاهر و باطن انسان می‌شود، فکر پلید و اعمال زشت نیز سبب زشتی ظاهر و باطن گناهکار می‌گردد.

بازگشت عاشقانه به سوی معبود یگانه

استاد اسماعیل عفت پناه با استناد به آیه ۸۸ سوره قصص، به معادباوری و بازگشت به سوی خدا اشاره و خاطرنشان کرد: خداوند می‌فرماید: «وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ ۘ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ ۚ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ». هیچ کسی را همتراز خدا قرار ندهید و هیچ معبود دیگری را با خدا مخوانید. ای انس و جن بدانید که خدای یگانه، آفریننده و پروردگار همه موجودات است، پس عبادت و بندگی تنها شایسته اوست. اهل معرفت به خدا دل می‌بندند و از غیر خدا دل می‌کنند.

وی با اشاره به مصادیق معاصر دعوت غیرخدا یادآور گردید: مشرکان، منافقان و سلطنت ‌طلبها غیر خدا را به کمک می‌خوانند. سلطنت‌طلبان و منافقانی که آمریکای صهیونیستی را برای حمله به جمهوری اسلامی ایران فرا می‌خوانند، از حیوان هم پست‌ترند، چراکه حیوان به خاستگاه خود خیانت نمی‌کند. هیچ معبودی جز خدای یگانه نیست و همه جن و انس هلاک و فانی می‌شوند؛ فقط ذات پاک خدا باقی است. انسان و تمام آفریده‌ها هرچه دارند از فیض و کرم خداست و بدون فیض الهی، هالک و فانی هستند.

استاد حوزه علمیه قم در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید تأکید کرد: همه موجودات تغییر می‌کنند، فانی می‌شوند و هلاک می‌گردند. فقط خداوند کامل، غنی، قادر و عالم مطلق است که هیچ تغییری در ذات پاک او راه ندارد. همان‌گونه که نظامی سروده است: «آنچه تغیر نپذیرد تویی / وانکه نمرده‌ست و نمیرد تویی». انسان با معرفت، قطعاً عاشق چنین خدایی خواهد شد و به مراد دلش خواهد رسید. مقصود از هلاکت و فنا، همان تغییرات و به‌هم‌خوردن وضع موجودات است. حاکم مطلق در عوالم تکوین و تشریع فقط خداست و سرانجام همه به سوی او بازمی‌گردند؛ عاشقانه به سوی رحمت و رضوان الهی، یا ذلیلانه به سوی عذاب جهنم. این بازگشت، عاشقانه‌ترین یا ذلیلانه‌ترین پایان برای انسان خواهد بود.