استاد سید موسی موسوی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع « هم‌ترازی مرد و زن از ابتدای خلقت و داشتن گرایش‌های مشترک» پرداخت.

/270/260/22/

این خطیب حرم حضرت معصومه سلام الله علیها در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در آیات 35 و 36 سوره مبارکه بقره می خوانیم: «وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ * فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ ۖ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۖ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَىٰ حِينٍ»

وی در برداشت برگرفته از این آیات شریفه یادآور گردید: زن و مرد نزد خداوند متعال، کرامت یکسانی دارند و در این آیه نیز هر دو به یک لحن خطاب شده‌اند. زن و مرد در سرپیچی از دستور خدا و وسوسه شدن توسط شیطان نیز هر دو در معرض ابتلا هستند. تبعات سرپیچی از دستورات الهی نسبت به زن و مرد یکسان است. ارزش اولین مردی که خلق شد با اولین زنی که خلق شد برابر است.

مراقب امیال و گرایش‌های خود باشیم.

استاد سید موسی موسوی ابراز داشت: سه عنصرِ بینش، گرایش و کنش در انسان وجود دارد که در یکدیگر تأثیر دارند. در مباحث روان‌شناختی گفته می‌شود در هر موجود زنده دو خاصیت اساسى «ادراک» و «حرکت ارادى» وجود دارد. در انسان نیز به ‌عنوان موجود زنده، این دو خاصیت به ‌صورت گسترده ‌تر و پیچیده ‌تر و عمیق‌ تر وجود دارد: یکى دستگاه ادراک و دیگرى دستگاه اراده.

وی در ادامه بیان کرد: در حوزه ادراک، علم و شناخت دخیل است که به «بینش» تعبیر می ‌شود و در اراده، میل، رغبت و انگیزش نقش دارد که به «گرایش» تعریف می‌شود. این دو عامل اساسى، یعنى «بینش» و «گرایش» موجب پیدایش «کنش» یعنى رفتار می‌شود. (بینش + گرایش = کنش)؛ (شناخت + رغبت = رفتار)

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: به نظر می‌رسد این ضابطه، کلی نباشد بلکه در مواردی ممکن است کسی شناخت و بینش داشته باشد؛ ولی گرایش و رغبت او باعث یک رفتار شود که آن رفتار خلاف باور وی است، مثل سیگار کشیدن برای افرادی که معرفت به ضرر آن دارند لیکن رغبت به استفاده نیز در آن‌ها وجود دارد. در برخی موارد ممکن است استمرار یک رفتار باعث ایجاد شناخت و گرایش در شخص شود.

وی افزود: در جریان وسوسه آدم و حوا به نظر می‌رسد از بین سه عنصر یاد شده، گرایشها و امیال باعث شد که چنین رفتاری را انجام دهند؛ همان‌طور که از آیات قرآن نیز همین برداشت می‌شود. دلیل این مدعی نیز این است که از آیات قرآن استفاده می‌شود سه دلیل برای وسوسه آدم و حوا وجود دارد که هر سه مورد جنبه‌ی گرایشی دارد.

استاد موسوی خاطرنشان کرد: در آیه ۲۰ سوره اعراف می‌ فرماید: «فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَنُ لِيُبْدِىَ لَهُمَا مَا وُرِىَ عَنهْمَا مِن سَوْءَاتِهِمَا وَ قَالَ مَا نَهئكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَن تَكُونَا مَلَكَينْ أَوْ تَكُونَا مِنَ الخْالِدِينَ»

1- تکامل طلبی آدم و حوا

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در این آیه خداوند متعال دو گرایش برای آدم و هوا بیان می‌کند؛ یکی از موارد، تکامل طلبی آدم و حوا است. شیطان از همین میل و گرایش انسان سوءاستفاده کرد و گفت: نهی خدا از خوردن میوه این درخت، به خاطر این است که اگر بخورید، جزء ملائکه می‌شوید! من شیطان، سابقه‌ام از تو آدم و حوا بیشتر است. هرکسی از این درخت خورد، ملائکه شد! خدا خواست آدم خلق کند برای کره زمین؛ و به شما گفت که از این نخورید و اگر بخورید، اشکالی ندارد و شما هم مَلَک می‌شوید و خدا دوباره آدم دیگری خلق می‌کند!

وی افزود: آدم آن مقام بالای ملائکه را دیده بود که سراسر عقل و نورند، از این رو، او قصد سرپیچی از فرمان‌ خداوند منان را نداشت؛ بلکه صرفاً میل به کمال و گرایش به تکامل یابی داشت. البته حضرت آدم (علیه‌السلام) از جهت علمی و مقام خلافت الهی، بر فرشتگان برتری داشت، اما از جهت یکپارچگی نورانیت، نسبت به فرشتگان، برای خودش نقص می‌دید و می‌خواست از این ‌جهت نیز برتری پیدا کند.

2-  گرایش به جاودانگی

استاد سید موسی موسوی خاطرنشان کرد: یکی از گرایش‌ها و امیال انسان این است که دوست دارد جاودانه باشد و در ضمیر ناخودآگاه همه ما این است که دوست داریم همیشه بمانیم. نوع بشر، چنین است که اگر مشکل حادی نباشد، دوست ندارد از بین برود؛ حتی اگر زندگی سختی داشته باشد. حضرت آدم (علیهالسلام) نیز دارای این خصلت بود و شیطان نیز از همین ویژگی سوءاستفاده کرد و گفت: «أَوْ تَکونا مِنَ الْخالِدِینَ»

وی افزود: علاوه بر دو گرایش فوق در آیه ۱۲۰ سوره طه نیز خداوند متعال می‌فرماید: «فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَىٰ شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَا يَبْلَىٰ»؛ خداوند متعال در این آیه نیز به گرایشی دیگر در وجود حضرت آدم اشاره می‌کند که عبارت است از: «گرایش به دارایی»

3- گرایش به دارایی

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از این آیه برداشت می‌شود که منظور از «ملک لایبلی»، یک ریاستی است که تمام‌شدنی نیست. انسان، خواهان ملک است؛ خواهان دارایی و ریاست است.

وی یادآور گردید: لازم به ذکر است که سه گرایشی که گفته شد فی‌نفسه چیز بدی نیستند؛ لکن اگر گرایش های انسان مدیریت نشود، شیطان به‌واسطه‌ی همین گرایشها و امیال، انسان را فریب می‌دهد.