استاد توکل اکبرنژاد از اساتید حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به بررسی نکاتی از آیات مبارکه سوره نساء و پیوندهای آن با آموزه‌های نبوی و علوی پرداخت.

/270/260/21/

خسارت بزرگ‌ترین بازدهی منفی در زندگی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای سخنان خود با اشاره به آیه‌ای از سوره نساء که در مورد «بزرگترین بازندگان‌ در عمل» سخن می‌گوید، اظهار داشت: بدترین وضعیت برای انسان، آنجاست که عمر خود را در مسیر بهیودگی و باطالت بگذراند، در حالی که در توهمِ انجام عمل صالح باشد. وی تأکید کرد که این گسست میان «تصور» و «واقعیت»، منجر به خسارت ابدی انسان در جهان آخرت می‌شود.

مدیریت همت؛ توازن میان دنیا و آخرت

در ادامه، وی با استناد به روایتی از پیامبر اکرم (ص)، تبیین کرد که هدف‌گذاری انسان باید بر محور آخرت باشد. وی خاطرنشان کرد: هر کس تمام همت خود را معطوف به آخرت کند، خداوند نه تنها مسیر آخرت، بلکه نیازهای دنیوی او را نیز تأمین می‌کند. اما کسی که همت خود را تنها در دنیا قرار دهد، در دام دالای دنیوی گرفتار شده و در نهایت در یکی از وادی‌های هلاکت سقوط خواهد کرد.

تاثیر محیط و معاشرت بر شخصیت

استاد اکبرنژاد با اشاره به قاعده «من تشبه بقوم فهو منهم» (هر کس خود را شبیه قومی کند، از آن‌ها محسوب می‌شود)، بر اهمیت انتخاب مسیر درست و همراهان شایسته تأکید کرد. وی با نقل فرمایش امام صادق (ع) در مورد پرهیز از معاشرت با بدِ امت، یادآور گردید: پذیرش هم‌نشینان پایین‌مرتبه و فاسد، منجر به رضایت از مرتبه پایین در سایر شئون زندگی می‌شود و انسان را از تعالی می‌بازارد.

هشدار درباره فرصت‌های محدود زندگی و ضرورت انفاق

در بخش دیگری از این گفتگو، وی به تحلیل آیه ۱۰ سوره منافقون پرداخت و بر دو نکته کلیدی تأکید کرد:

۱.  فرصت‌های محدود: انسان در لحظات پایانی عمر دچار حسرت می‌شود تا بتواند کارهای صالح و صدقات را جبران کند.

۲.  ضرورت انفاق: ثروتمندان باید پیش از رسیدن مرگ، مال خود را در راه خیر هزینه کنند تا دچار حسرت‌های لحظه مرگ نشوند.

شناسایی منافقان و راهبرد «قول بلیغ»

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بررسی آیات مربوط به منافقان، به تضادّ میان رفتار و ادعاهای آن‌ها اشاره کرد و یادآور گردید: منافقان در هنگام مصیبت، با سوگندهای دروغین سعی در تبرئه خود دارند.

وی در این راستا به مفهوم «قول بلیغ» اشاره کرد و افزود: سخن بلیغ، کلامی است که بر قلب اثر بگذارد، انسان را بیدار کند و او را به سوی حق بازگرداند. این راهبرد، بهترین روش برای مواجهه با کسانی است که در لایه های دروغ پنهان شده‌اند.

درگاه توبه و رحمت بی‌کران الهی

وی با اشاره به آیات مربوط به استغفار، تأکید کرد: خداوند متعال از طریق پیامبران، درهای توبه را گشوده است. حتی کسانی که به خود ستم کرده‌اند (ظلم به نفس)، اگر با تضرع و استغفار به سوی خدا بازگردند، خداوند که «تواب و رحیم» است، آن‌ها را می‌پذیرد.

سقوط انسان در دام دنیا و تزویر

استاد توکل اکبرنژاد در ادامه تحلیل‌های خود از آیات سوره نساء و منافقون، به بررسی موانع هدایت و ویژگی‌های روان‌شناختی منافقان پرداخت. وی تأکید کرد: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های انسان در مسیر کمال، غفلت از یاد خدا به دلیل دلبستگی به مادیات است.

خطر غفلت؛ وقتی دنیا مانع ذکر خدا می‌شود

وی با اشاره به آیات سوره منافقون، هشدار داد که اموال و فرزندان نباید به گونه‌ای باشند که انسان را از یاد خدا غافل سازند. استاد اکبرنژاد تصریح کرد: «هر کس اجازه دهد دلبستگی‌های دنیوی او را از مسیر معنویت دور کند، در حقیقت از زیانکارترین انسان‌هاست.» وی در این راستا بر ضرورت «تقوای حقیقی» تأکید کرد و یادآور شد که انسان باید تا آخرین لحظه زندگی، در حالت تسلیم در برابر حق و در مسیر اسلام باقی بماند.

روان‌شناسی تزویر؛ چهره دوگانه منافقان

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در تحلیل رفتار منافقان، به تضاد شدید میان ظاهر و باطن آن‌ها اشاره کرد. وی توضیح داد که منافقان در حضور مؤمنان، ادعای ایمان می‌کنند اما در خلوت‌های خود با همدستان (شیاطین خود)، مؤمنان را مسخره کرده و به استهزا می‌گیرند.

وی افزود: این تزویر، در واقع نوعی تجارت شکست‌خورده است؛ چرا که آن‌ها هدایت را فروختند تا گمراهی را بخرند. در نتیجه، تجارت آن‌ها سودی نداشت و هرگز به هدایت نرسیدند.

سقوط از نور به تاریکی؛ تمثیلی از فقدان ایمان

استاد اکبرنژاد با تبیین آیات مربوط به «نور و تاریکی»، وضعیت کسانی را که در ابتدا هدایت شده اما به دلیل گناه و عدم پایبندی، نور ایمان را از دست داده‌اند، تحلیل کرد. وی این وضعیت را به آتشِ روشن شده‌ای تشبیه کرد که ناگهان خداوند نور آن را می‌گیرد و انسان را در تاریکی‌های مطلق رها می‌کند تا جایی که دیگر هیچ راه بازگشتی برای او نباشد.

ناپذیری در برابر حق؛ وضعیت کسانی که در تاریکی‌اند

وی در پایان سخنان خود، وضعیت کسانی را که در بحبوحه بلاها و سختی‌ها قرار دارند اما به دلیل ترس از مرگ یا کوریِ بصیرت، از آیات الهی غافل می‌شوند، مورد بررسی قرار داد. این افراد مانند کسانی هستند که در برابر صدای رعد و برق، گوش‌های خود را می‌بندند تا صدای حقیقت را نشنوند، در حالی که قدرت الهی تمام وجود آن‌ها را احاطه کرده است.

استاد حوزه علمیه قم در جمع‌بندی این بخش خاطرنشان کرد: راه نجات از این تاریکی‌ها، بازگشت صادقانه به سوی پیامبر (ص) و طلب مغفرت از خداوند است؛ زیرا درگاه توبه، همواره برای کسانی که به خود ستم کرده‌اند، باز است.