استاد محمدرضا باقی اصفهانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به بررسی آداب زیارت پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) و ضرورت رعایت آن‌ها پرداخت.

/270/260/22/

زیارت، نیازمند آداب است

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای سخنان خود با تأکید بر اینکه زیارت، بدون رعایت آداب، نتیجه‌ی مطلوب را به همراه نخواهد داشت، تصریح کرد: کسانی که آداب زیارت را رعایت نمی‌کنند، اگر نتیجه‌ای از سفرهای زیارتی خود نگرفتند، نباید شاکی و گله‌مند باشند. و اگر نتیجه‌ای گرفتند، بدانند که ائمه اطهار (ع) با لطف خودشان، مجانی به آن‌ها عطا کرده‌اند.

بیرون آوردن کفش؛ ادب در برابر وادی مقدس

استاد باقی اصفهانی با استناد به آیه شریفه «فاخلع نعلک إنک بالواد المقدس طوی» (سوره طه)، بر ضرورت بیرون آوردن کفش هنگام ورود به حریم مقدس تأکید کرد. وی در تبیین باطنی این آیه، اشاره کرد: «نعل» در تعبیر، به معنای دلبستگی‌های دنیوی نیز آمده است؛ همان‌گونه که حضرت موسی (ع) هنگام رفتن به کوه طور برای همسر و فرزند خود آتش می‌برد، اما خداوند از او خواست تا این محبت‌های دنیوی را در مقابل تجلی حق کنار بگذارد.

احترام به مکان؛ احترام به ذات معصوم

وی در ادامه، با اشاره به آیه «یا ایها الذین آمنوا لا ترفعوا أصواتکم فوق صوت النبی»، آداب زیارت پیامبر (ص) و معصومین (ع) را شامل حفظ صدای آهسته و پرهیز از هیاهو و شعار خواندن در حرم‌ها دانست. استاد باقی اصفهانی تأکید کرد که این آداب، نشانه احترام به مکان مقدس و به تبع آن، احترام به ذات معصوم است و خداوند برای کسانی که این احترام را رعایت می‌کنند، آمرزش و اجر عظیم وعده داده است.

احترام به امام مجتبی (ع)؛ نمونه‌ای از برترین موجودات

ستاد درس خارج حوزه با تأکید بر ضرورت رعایت حرمت و ادب، به مقام والای امام حسن مجتبی (ع) اشاره کرد و گفت که آن حضرت از «اکرم الخلق الله» و پنج موجود مقدس است. وی در این راستا خاطرنشان کرد که اگر امام مجتبی (ع) برای دفن در کنار رسول الله (ص) وصیت می‌کردند، جوانان غیور بنی‌هاشم آن وصیت را به کوری چشم مخالفان اجرا می‌کردند. ایشان در ادامه افزود که احترام به میت مؤمن، مانند احترام به او در زمان حیات است و امام، زنده و مرده ندارد.

ضرورت رعایت ادب در همه حرم‌ها

ایشان در پایان، به زیارت ائمه بقیع (ع) اشاره کرد و گفت: «اگر کسی در حرم ائمه بقیع (ع) با کفش وارد شود و ادب زیارت را رعایت نکند، نشانه‌ی آن است که امام را نشناخته و وادی مقدس را درک نکرده است.» استاد باقی اصفهانی با استناد به فرمایش علامه مجلسی (ره)، تأکید کرد که حتی پیش از رسیدن به رواق و ضریح، باید کفش‌ها از پا بیرون آورده شود و این ادب، باید در تمام حرم‌ها رعایت گردد.

استاد باقی اصفهانی در ادامه تحلیل‌های خود پیرامون آداب زیارت، به ارتباط میان «مکان‌های مقدس» و «آیات الهی» پرداخت و اظهار داشت: دستور خداوند به حضرت موسی (ع) درباره بیرون آوردن کفش، محدود به یک زمان و مکان خاص نبود، بلکه برای «تمام مکان‌های مقدس» در طول تاریخ، از جمله کربلا و نجف، الگوست.

وادی مقدس؛ از طور سینا تا کربلا و نجف

وی با استناد به روایات، اظهار داشت که شجره مبارکه‌ای که حضرت موسی (ع) در کنار آن ندای الهی را شنید، در کربلا قرار داشته است. همچنین در روایات آمده است که «وادی غری» در نجف، قطعه‌ای از کوه طور سیناست. بنابراین، هنگام ورود به این مکان‌های مقدس، همان دستور «فاخلع نعلک» برای انسان مطرح می‌شود و آداب زیارت باید به صورت کامل رعایت شود.

احترام به حریم معصوم؛ حتی در زمان شهادت

استاد درس خارج حوزه در بخش دیگری از سخنان خود، با استناد به آیه «لا ترفعوا أصواتکم فوق صوت النبی»، تأکید کرد: احترام به معصوم (ع) تنها محدود به زمان حیات او نیست؛ بلکه امام، زنده و مرده ندارد و احترامش پس از شهادت، مانند احترام در زمان حیات اوست.

وی توضیح داد: حرمت ائمه اطهار (ع) مانند حرمت رسول الله (ص) است و هر آنچه درباره احترام به پیامبر (ص) نقل شده (مانند پایین آوردن صدا)، در مورد ائمه (ع) نیز باید رعایت شود.

پرهیز از هیاهو در ساحت حرم؛ حتی در دعا و زیارت‌نامه‌خوانی

استاد باقی اصفهانی در این راستا اظهار داشت که داد و فریاد و شعار دادن در کنار ضریح امام حسین (ع)، حتی اگر به صورت دعا یا زیارت‌نامه‌خوانی باشد، خلاف ادب و احترام به ساحت مقدس است. وی یادآور شد که زیارت‌نامه و دعاها باید با صدای آهسته و در فضایی آرام خوانده شوند تا احترام به جایگاه معصوم (ع) حفظ گردد.

دفاع از وصیت امام مجتبی (ع)؛ پاسخ دندان‌شکن به معترضان

در بخش پایانی این گفتگو، استاد باقی اصفهانی به بررسی دفاع از وصیت امام مجتبی (ع) برای دفن در کنار رسول الله (ص) پرداخت. وی با استناد به فرمایشات امام حسین (ع) در برابر معترض، اظهار داشت: امام حسین (ع) به مخالفان پاسخ دندان‌شکنی داد و فرمود: «تو اولین نفری هستی که حجاب رسول الله را هتک کردی و پدرت را به خلاف میل رسول الله در کنار او دفن کردی.»

وی افزود: «امام مجتبی (ع) تنها وصیت کرده بود که جنازه‌اش را به جدش نزدیک کنند تا تجدید عهد کند، نه اینکه در آنجا دفن شود. و امام، داناترین فرد نسبت به خدا و رسول و کتاب اوست.»