استاد سید علی حسینی آملی از اساتید حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به تبیین اهمیت الگوگیری از زندگی بزرگان و مسیر حرکت آنان پرداخت.

/270/260/21/

سیره بزرگان؛ سرمشق زندگی

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: ادعای ما این است که زندگی بزرگان، برای ما «سرمشق» است و باید آنان را الگو قرار دهیم تا مسیر درست زندگی را بیاموزیم.

وی با تأکید بر اینکه تجلیل و تقدیر از بزرگان، صرفاً یک مراسم تشریفاتی نیست، تصریح کرد: باید دو جنبه را بررسی کنیم. نخست، «شخصیت بالفعل» این بزرگان؛ یعنی آن‌ها چه چیزی شدند و در نهایت به چه جایگاهی رسیدند. دوم، «چگونگی طی مسیر»؛ یعنی این بزرگواران از کجا شروع کردند و چگونه این مسیر طولانی را طی نمودند تا ما بتوانیم با الگوگیری از آنان، راه درست را انتخاب کنیم.

استاد حسینی آملی در این راستا، به خاطره‌ای از استاد خود، حضرت آیت‌الله ستوده (رضوان‌الله علیه) اشاره کرد: از شاگردان نزدیک آیت‌الله العظمی بروجردی بود. وی نقل کرد: مرحوم آیت‌الله العظمی بروجردی در حدود هفتاد و پنج سالگی فرموده بودند: «در طول عمرم، نه یک کلمه دروغ گفته‌ام و نه یک کلمه غیبت کرده‌ام.» وی همچنین افزوده بود: «حتی اجازه ندادم کسی در حضور من غیبت کند.» این سخن، گویای روحیه‌ی پرهیزگاری و مراقبت کامل استاد در تمام عمر است.

استاد حوزه علمیه قم در ادامه سخنان خود در این نشست، به تبیین جایگاه روحانیت و ضرورت دسترسی‌پذیری عالمان دینی برای مردم پرداخت و در این راستا به خاطراتی از شهید مطهری اشاره کرد.

روحانیت؛ سخنگوی دین خدا و قرآن

وی با اشاره به فرمایش پیامبر اکرم (ص) مبنی بر اینکه «سخنگوی هر جمعیتی در قیامت، سخنگوی دین خدا و روحانیت شیعه است»، اظهار داشت: روحانیت شیعه، سخنگوی قرآن و دین خداوند است و در کسوتی قرار دارد که خاتم‌الانبیا (ص) آن را به ارمغان آورده است. هرچند ممکن است برخی نقایص در میان ما وجود داشته باشد، اما روحانیت شیعه، همچنان صراط مستقیم است.

عالم دینی؛ در دسترس مردم

استاد حسینی آملی با تأکید بر اینکه عالم دینی باید خود را در دسترسی توده‌های مردم قرار دهد، عنوان کرد: در تلاطم امواج خروشان دنیای امروز، نجات عالم دینی، این است که درِ خود را به روی مردم نبندد و از عموم مسلمانان دور نماند. وی افزود: عالم دینی باید خود را در مسیر خدمت به مردم قرار دهد و در کنار امت باشد، نه آنکه در پی جاه و مقام یا طمع دنیا حرکت کند.

وی با استفاده از تعبیری زیبا، مراحل سیر و سلوک معنوی را تشریح کرد و یادآور گردید: انسان اگر به هدایت الهی برسد، مانند زغالی است که در کنار آتش قرار می‌گیرد؛ حرارت می‌گیرد و کم‌کم شعله‌ور می‌شود. اما اگر از این مسیر فاصله بگیرد، مانند زغالی است که در آب انداخته شود و دچار پوسیدگی شود. وی تأکید کرد: استادِ ما با طی این مسیر، به مرتبه‌ای رسید که «شعله‌ور» شد و نور الهی را به دیگران منتقل می‌کند.

خاطره‌ای از شهید مطهری؛ ضرورت حضور در کنار مردم

شاگرد علامه حسن زاده آملی رضوان الله علیه با اشاره به خاطره‌ای از شهید مطهری ابراز داشت: شهید مطهری با تأکید بر اینکه عالم دینی باید در دسترس مردم باشد، گفته بود: «شما بیایید تا من شما را راهنمایی کنم.» این نگاه، در دوران سخت و پرآشوبی که پرونده‌های ترور و شهادت دانشمندان و عزیزان در جریان بود، بسیار حائز اهمیت بود.

وی در این راستا یادآور شد: در آن روزهای سخت، بزرگان و عزیزان (از جمله سپاه و ...) اصرار می‌کردند که شهید مطهری در جلسات حضور یابد؛ و من شاهد بودم که ایشان در همان روزهایی که شهادت‌های پشت سر هم اتفاق می‌افتاد، با حضور در خطبه‌های نماز جمعه و جلسات، مردم را از خود دور نمی‌کرد و در کنار آنان می‌ماند.

عالم دینی؛ کشتی نجات و وارث انبیا

این استاد درس خارج حوزه با اشاره به خاطره‌ای از شهید مطهری و مواضع ایشان در دوران آتش و خون، اظهار داشت: روحانیت، کشتی نجات و وارث انبیاست. وی در این راستا به خاطره‌ای اشاره کرد: در خطبه‌های نماز جمعه، وقتی به شهید مطهری پیشنهاد می‌شد که حفاظت بیشتری داشته باشد، ایشان با لحنی عاطفی فرموده بود: «من باید محافظ عزیزانم باشم.» این روحیه‌ی ایثار و حضور در کنار مردم، نشان‌دهنده‌ی جایگاه والای عالم دینی است.

دفاع از دین؛ رسالت اصلی روحانیت

وی تصریح کرد: عالم دینی، به قدر سیر و سلوک خود، سفینه نجات است و باید در هر شرایطی، در کنار مردم و حکومت باشد. وی افزود: «ما اسلحه به دستیم و شمشیرمان در دفاع از دین خداست؛ هر جا لازم باشد، در خاکریز دین پیغمبر حاضریم.» این سخن، گویای روحیه‌ی مسئولیت‌پذیری روحانیت در دفاع از ارزش‌های دینی است.

سیره‌ی شب‌زنده‌داری و احیای ثلث پایانی شب

استاد حسینی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سیره‌ی استاد خود، به اهمیت احیای ثلث پایانی شب اشاره کرد و گفت: استاد، نیمه‌شب برمی‌خاست و با وضو، نماز می‌گزارد و شاگردان خود را نیز به این مهم سفارش می‌کرد. وی از خاطره‌ای نقل کرد که استاد، در تمام این سال‌ها، به احیای ثلث پایانی شب مقید بوده و این امر را از ارکان سیر و سلوک می‌دانسته است.

مراقبت از زبان، گوش و چشم؛ ریشه‌ی عرفان عملی

وی به بیان «دستورالعمل سیر و سلوک» از زبان استاد خود پرداخت و خاطرنشان کرد: ایشان همواره به شاگردان توصیه می‌کردند: «مواظب زبانت باش، مواظب گوشت باش، مواظب چشمت باش.» وی افزود: این سه عضو، دروازه‌ی ورود به قلب انسان هستند و کنترل آن‌ها، پایه‌ی «عرفان عملی» است.

استاد حوزه  علمیه قم با بیان اینکه «عالم، محضر خداست و انسان همواره در محضر اوست»، به توصیه‌های استاد خود اشاره کرد: «در محضر خدا، معصیت نکنید و از عبادت و حضور الهی، لذت ببرید و کیف کنید.» وی تأکید کرد: انسان باید چنان زندگی کند که با یاد و حضور خداوند، دلش روشن و سرشار از نور الهی باشد، همان‌گونه که امام رضا (ع) فرموده‌اند: «نورالسماوات و الارض».

استاد آملی با اشاره به سیره‌ی استاد خود، به شاگردان وصیت کرد: «این‌قدر در زندگی "چون و چرا" نکن و به رضای الهی تن بده.» وی با بیان این جمله که «نه اهل زرور و نه اهل تزویر باش»، بر ساده‌زیستی و اخلاص در مسیر بندگی تأکید کرد.

ذکر «یا رب»؛ حتی با آخرین نفس

این استاد درس خارج حوزه با اشاره به توصیه‌ی استاد خود درباره ذکر گفت: ایشان می‌فرمودند تا نفس داری، «یا رب» بگو. با هر نفس، یک بار «یا رب» بگو؛ چنان که در دعای ابوحمزه ثمالی آمده است: «الهی لا تعاقبنی...». استاد توصیه می‌کرد که «یا رب، یا رب» را آن‌قدر تکرار کن تا جان داری و نفس داری، این ذکر را از دل و زبان بگذران.

دل؛ جایگاه عشق الهی

استاد حسینی آملی در ادامه، با اشاره به اینکه دل، جایگاه عشق و حضور خداست، گفت: استاد همواره می‌فرمودند: «مواظب دلتان باشید» و «خدا را از دل خود دور نکنید.» وی افزود: «شیطان را به دل خود راه ندهید و نگذارید شیطان در دلتان تخم‌گذاری کند و شما را به گمراهی بکشاند.» این توصیه، از ارکان «عرفان عملی» بود.

تواضع؛ نشانه‌ی ایمان

استاد آملی با اشاره به سیره‌ی استاد خود، به اهمیت تواضع و پرهیز از تکبر اشاره کرد و گفت: ایشان در نهایت تواضع بود و کوچک‌ترین خدمتی را از دیگران طلب نمی‌کرد. وی افزود: «در نهایت تواضع، درِ خانه را به روی دیگران باز می‌گذاشت و از دیگران هیچ توقع و انتظاری نداشت.» استاد همچنین تأکید می‌کرد: «خودت را هیچ فرض نکن؛ تو بنده‌ای بیش نیستی و نهایت مقام تو این است که خداوند بندگی تو را بپذیرد.»

پرهیز از تکبر و خودبرتربینی؛ حتی در رابطه با دیگران

استاد حسینی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، به شاگردان توصیه کرد: «در نهایت تواضع باش و از درون، نسبت به دیگران تکبر نکن.» وی تأکید کرد: «حتی در مجالس عمومی و در رابطه با دیگران، از تکبر و خودبرتربینی پرهیز کن و این عادت را در خود نپروران.»

این استاد درس خارج حوزه در بخش پایانی سخنان خود، به ثمره‌ی این سلوک اشاره کرد و گفت: «با این ذکر و سلوک و مراقبت، چشم برزخی شما باز می‌شود و می‌توانید حرف دل دیگران را بخوانید و متوجه آنچه که در دل آنان می‌گذرد، بشوید.» وی در این راستا به خاطره‌ای از استاد خود اشاره کرد و گفت: «روزی در جلسه‌ای، استاد در حال صحبت بود و من در دل خود مسئله‌ای داشتم که قصد داشتم با ایشان در میان بگذارم. ناگهان استاد، بحث خود را رها کرد و شروع به پاسخ به همان سؤال من کرد؛ گویی حرف دل من را خوانده بود. رفقای حاضر در جلسه متحیر شدند و نمی‌دانستند که چه اتفاقی افتاده است.»

وی با اشاره به سیره‌ی استاد خود، به شاگردان توصیه کرد: «آماده‌ی پرواز و سفر باش» و «کارهایت را خودت انجام بده و به دیگران واگذار نکن.» وی همچنین بر اهمیت «وضوح دل» و «آمادگی برای دیدار خداوند» تأکید کرد.