استاد سیدجعفر ربانی در گفت‌وگویی تفصیلی، به تشریح قواعد فقهی محرم و نامحرم پرداخت و با رد برخی باورهای غلط رایج، تأکید کرد که عقد اخوت، فرزندخواندگی و حضانت سبب ایجاد رابطه محرمیت شرعی نمی‌شوند.

/270/260/23/

استاد سیدجعفر ربانی در گفت‌وگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید، با اشاره به اهمیت شناخت دقیق احکام شرعی در حوزه روابط خانوادگی و اظهار داشت: متأسفانه در جامعه شبهاتی وجود دارد که گاهی منجر به حرام شدن روابط می‌شود و لازم است با تکیه بر مبانی فقهی، این موارد روشن شود.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: یکی از مواردی که باید شفاف‌سازی شود، «عقد اخوت» است که برخی در روز عید غدیر انجام می‌دهند. این عقد یک حرکت نمادین و مستحبی است و هیچ‌گونه محرمیتی ایجاد نمی‌کند؛ به این معنا که اگر دو مرد با هم عقد اخوت ببندند، خواهر یکی بر دیگری محرم نمی‌شود و بالعکس. این توهم که عقد اخوت جایگزین محرمیت نسبی یا سببی است، باطل است.

وی در ادامه به بحث رابطه زن پدر و زن جد با فرزندان شوهر اشاره کرد و توضیح داد: زن پدر بر فرزندان شوهر و همچنین زن جد بر نوادگان شوهر، به صرف عقد شرعی محرم می‌شوند و نیازی به عروسی یا دخول نیست. اما در مورد «ربیبه» (دختر زن از شوهر قبلی) شرایط متفاوت است. دختر زن به صرف عقد با مرد دوم محرم نمی‌شود، بلکه باید عروسی صورت گرفته و دخول واقعی اتفاق بیفتد تا محرمیت ایجاد شود. همچنین اگر زنی از شوهر دوم خود دختری داشته باشد، این دختر بر شوهر اول آن زن محرم است که بسیاری از مردم از این مورد بی‌اطلاع هستند.

استاد ربانی با تأکید بر اینکه پزشک زن یا مرد نسبت به بیمار نامحرم است، اظهار داشت: برخی در جامعه به اشتباه تصور می‌کنند پزشک محرم است، در حالی که پزشک مانند سایر افراد نامحرم است و تنها در شرایط اضطرار و درمان، مراجعه به او مجاز شمرده می‌شود. اضطرار موجب می‌شود حرمت موقتاً مرتفع شود، اما محرمیت ایجاد نمی‌کند.

این کارشناس مذهبی بخش مهمی از سخنان خود را به موضوع «فرزندخواندگی» اختصاص داد و تصریح کرد: فرزندخواندگی در اسلام سبب محرمیت نمی‌شود و نباید نام کودک را در شناسنامه والدین خوانده وارد کرد، زیرا این کار باعث اختلاط انساب و مشکلات در ارث می‌شود. دولت نیز دیگر اجبار به ثبت نام در شناسنامه نمی‌کند. اگر قصد ایجاد محرمیت برای کودکی است که حضانت او را بر عهده گرفته‌ایم، باید از راه‌های شرعی مانند شیردادن مادر یا خواهر زن به کودک استفاده کرد تا رابطه محرمیت شرعی شکل گیرد.

وی به سایر اسباب محرمیت از جمله داماد و مادرزن، عروس و پدرشوهر و شیرخوردگی اشاره کرد و خاطرنشان کرد: محرمیت داماد با مادرزن و عروس با پدرشوهر به صرف عقد دائمی است و حتی با طلاق یا فوت نیز از بین نمی‌رود. همچنین فرزندان زن و شوهر از ازدواج‌های قبلی، نسبت به هم نامحرم هستند و می‌توانند با یکدیگر ازدواج کنند، مگر اینکه رابطه خویشاوندی دیگری میان آن‌ها وجود داشته باشد.