استاد سید عباس کریمی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به بررسی موضوع «توحید در رزق و نقد نگاه مادی به فرزندآوری» پرداخت.

/270/260/22/

استاد خارج حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو با اشاره به دستورات بنیادین الهی در سوره مبارکه انعام، خاطرنشان کرد: در آیه ۱۵۱ این سوره می‌خوانیم: «قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ»؛ به معنای اینکه: «بگو: بیایید تا آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده بخوانم: اینکه چیزی را شریک او قرار ندهید، و به پدر و مادر نیکی کنید، و فرزندانتان را از [ترسِ] تنگدستی نکشید، ما شما و آنان را روزی می‌دهیم، و به کارهای زشت چه آشکار و چه پنهانش نزدیک نشوید، و انسانی را که خدا محترم شمرده جز به حق نکشید؛ خدا این [گونه] به شما سفارش کرده تا بیندیشید.»

استاد سید کریمی در ادامه با تبیین آموزه‌های این آیه شریفه تصریح کرد: محور اصلی این آیات، پیوند میان «توحید» و «اخلاق» است؛ از یک سو نهی از شرک و از سوی دیگر، تأکید بر نیکی به والدین و حرمت جان فرزندان. عبارت «وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ» به صراحت اعلام می‌کند که فقر و تنگدستی هرگز مجوز کشتن فرزندان نیست، زیرا رازق حقیقی، خداوند متعال است که می‌فرماید: «ما شما و آنان را روزی می‌دهیم».

وی با اشاره به نظیری از این آیه در سوره اسراء، افزود: در آیه ۳۱ این سوره نیز آمده است: «وَ لَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ ۚ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْأً كَبِيرًا»؛ یعنی: «و فرزندانتان را از ترس فقر نکشید! ما آن‌ها و شما را روزی می‌دهیم؛ مسلماً کشتن آن‌ها گناه بزرگی است!»

استاد حوزه علمیه قم در تحلیل این آیات با استناد به منابع تفسیری بیان کرد: در «تفسیر قمی» (ج ۲، ص ۱۹) آمده است که عبارت «خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ» به معنای ترس از فقر و گرسنگی است؛ چراکه اعراب در جاهلیت به این دلیل فرزندان خود را می‌کشتند و خداوند برای ابطال این باور، بر رزق‌رسانی خود تأکید کرد.

وی همچنین با اشاره به «تفسیر نور» (ج ۲، ص ۵۸۲ و ج ۵، ص ۵۱) در ذیل آیات مذکور، چهار نکته کلیدی را مطرح کرد:

۱. نقد جاهلیت مدرن: سقط جنین در دنیای امروز به بهانه نگرانی از افزایش جمعیت یا کمبودهای اقتصادی، در واقع تکرار همان «جاهلیت قدیم» است. بشر با پیشرفت صنعتی و تکنولوژی از جاهلیت خارج نمی‌شود، بلکه تنها با اطاعت از فرامین الهی و پیروی از پیامبران است که می‌تواند از این تاریکی رهایی یابد. نگاه انسان مدرن به رزق، دقیقاً مشابه نگاه انسان جاهلی است؛ هر دو خدا را نادیده گرفته و خود را تنها تأمین‌کننده رزق می‌پندارند.

۲. حق حیات: کودک حق حیات دارد و والدین نباید این حق بنیادین را از او بگیرند.

۳. تأثیر فقر بر عواطف: فقر می‌تواند حتی بر قوی‌ترین عواطف انسانی (عاطفه پدر و مادر) اثر بگذارد و آن‌ها را به تصمیمات غلط سوق دهد.

۴. عدم جواز گناه: ترس از ضرر و زیان مادی، هرگز مجوزی برای گناه و نادیده گرفتن حقوق دیگران نیست.

استاد کریمی با انتقاد از پدیده سقط جنین در جامعه امروز اظهار داشت: متأسفانه برخی به دلیل ترس از تنگدستی و عدم توانایی در تأمین مخارج، به سقط جنین روی می‌آورند و گاهی همسرهای خود را به این کار ناپسند مجبور می‌کنند. این نگاه، دقیقاً همان نگاه «بت‌پرستان» است که به رازقیت خداوند ایمان ندارند. انسان موحد می‌داند که رزاق تنها خداست و هرگز در این مورد تردید نمی‌کند.

استاد درس خارج حوزه ابراز داشت: برخی مفسران، مانند نویسندگان «الجامع لأحکام القرآن» (به نقل از «تفسیر تسنیم»، ج ۲۷، ص ۳۸۸) معتقدند نهی از کشتن فرزندان، شامل «عزل» (جلوگیری از انعقاد نطفه) نیز می‌شود؛ زیرا این کار نوعی «زنده به گور کردن» پنهانی است.

استاد سید کریمی افزود: سعدی در مواجهه با نگرانی پدر از تأمین رزق فرزند، پاسخ مادرانه و ایمان‌بخش را چنین روایت می‌کند:

«مخور هول ابلیس تا جان دهد           همان کس که دندان دهد نان دهد

توان است آخر خداوند روز               که روزی رساند، تو چندین مسوز

نگارنده کودک اندر شکم                   نویسنده عمر و روزی است هم»

وی تأکید کرد: بسیاری از تصمیمات نادرست در مورد فرزندآوری و سقط جنین، ریشه در ضعف ایمان به «رازقیت خداوند» دارد و هرگاه این باور تقویت شود، ترس از فقر جای خود را به توکل و امید خواهد داد.