به مناسبت ارتحال علامه ذوالفنون، نجم الدین آیت الله حسن حسن زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف و رضوان الله تعالی علیه، استاد دکتر حسن آقا خرمی آرانی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار  پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد درس خارج و استاد دانشگاه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خداوند تبارک و تعالی در قرآن کریم می فرماید:

«إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» (مریم: 96) قطعاً كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‏اند، به زودى [خداى‏] رحمان براى آنان [در دل‏ها] محبتى قرار خواهد داد.

وی افزود: حقیقتا مصداق این آیه شریفه امیر مؤمنان، محبوب دل های مؤمنین و من تبع امیرالمؤمنین و شیعیان خالص و مخلص او، همانند آیت الله حسن زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف است.

استاد خرّمی در ادامه بیان کرد: در رابطه با شأن نزول این آیه شریفه نوشته اند، روزی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: یا علی این کلام را بگو: «اللهم اجعلنی فی قلوب المؤمنین ودّا» علی جان از خدا بخواه که محبت تو را در قلب های مؤمنین  قرار بدهد؛ دعای امیر مؤمنان و امیر خوبی ها همان و نزول این آیه شریفه همان. این خدا است که مهر و ودّ علی را در دل های مؤمنین قرار داده است.

وی اضافه نمود: در روزگار ما یکی از ارکان بزرگ عالم علم و عمل و فقاهت و معرفت، حضرت آیت الله العظمی علامه حسن زاده آملی است. او بر اساس ایمان و بر اساس عمل صالح به گونه ای شده است که در هر کوی و برزن، حتی انسان هایی که معرفت اندکی نسبت به دین دارند، وقتی نام او را شنیده اند و خبر ارتحال این عالم فرزانه به گوش آنها رسید، گریان و محزون شدند؛ چرا که همه انسان ها کمال طلب هستند؛ همه انسان ها به سوی انسان هایی که در مسیر حق و بندگی کامل خداوند قدم  بر می  دارند و دل سپرده حضرت حقّ جلّ و اعلا هستند، حس کمال دوستی و کمال طلبی آنها برانگیخته می شوند.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: سخن در رابطه با شخصیتی است که همچون من قاصر از بیان بلندا و شکوه علامه حسن زاده آملی است؛ او کجا و ما کجا.اما باید سخن گفت. اگر چه برای ما و حوزویان ما شخصیت علامه حسن زاده طبری آملی پنهان مانده است؛ شخصیتی که بیش از 100 عنوان کتاب منقول و معقول از او به جا مانده است و این، میراث بزرگی برای جهان اسلام و بلکه برای بشریت و انسانیت است و ده ها سال باید بگذرد که جامعه ما شخصیت او را بشناسد.

وی در ادامه بیان کرد: سخن در رابطه با آیت حقّ، حسن زاده آملی، شیخ  عارف، کامل مکمل، واصل به مقام قرب الهی است. شخصیتی که مراقبت بر نوافل داشت و با نوافلی که در روایت قرب النوافل آمده است، حقیقتا جسم و روح علامه ، خدایی شده بود. چشم او عین اللهی، گوش او، اذن اللهی و دست او ید اللهی شده بود.

استاد خرّمی آرانی خاطرنشان کرد: سخن از شخصیتی است که به قله های بزرگ معارف الهی نائل آمده بود. حسن زاده آملی علامه حق، فیلسوف و متأله بود که به قله های رفیع اجتهاد در علوم عقلی و نقلی رسیده بود. صاحب علم و عمل بود؛ شخصتی که متفکرِ محقق و پرچم دار علم ومعرفت بوده است.

وی افزود: او عارف، کاشف ربانی، عالم ربانی و سالک توحیدی بوده است. مرحوم حسن  زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف فقیه صمدانی و عالم به علوم ریاضیات عالیه، هیئت، حساب، هندسه، عالم به علوم غریبه و متخلق به اخلاق حسنه بود؛  شخصیتی که حقایق الهیه و اسرار راه پیدا نموده بود؛ شخصیتی که مفسّر انفسی قرآن فارق، استاد کل بود؛ شخصیتی که مراتب تهذیب نفس و مراقبه نفسانیه را تا وصول به نفس مطمئنه طی کرده بود؛ شخصیتی که مؤدب به آداب اسلامی، معلم اخلاق و عارف به معارف الهیه بوده است. اینچنین شخصیتی از میان ما رخت بربسته و به جایگاه ابدی رفته و البته به کمال خود نائل آمده است.

این استاد درس خارج خاطرنشان کرد: به فرموده مقام معظم رهبری، آیت الله حسن زاده آملی، علامه ذوالفنون بوده است؛ گاهی یک عالم در یک رشته مانند کلام، فلسفه، تفسیر، هیئت، نجوم یا ریاضیات دست پیدا کرده و اهل تحقیق و صاحب نظر شده است؛ اما علامه ما، ذوالفنون بوده است.

وی افزود: این شخصیت علامه از خطه زرخیز و عالم خیز طبرستان برخاست که دارای نفس زکیه بوده اند و سکان دار معرفت و صداقت، امروز از میان ما رفته است/ شخصیتی که آنچه دارد، از اهل بیت و ولایت دارد. نود و سه سال سن از این شخصیت گذشته بود، اما از همان عنفوان جوانی در راه ولایت، اعتلای کلمة الله و ترویج معارف اهل بیت قدم گذاردند و حقیقتا امام زمان (عج)، اهل بیت و امیرالمؤمنین علیه السلام از او راضی بودند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مرحوم علامه خودشان می فرماید: در عنفوان جوانی و در آغاز درس طلبگی در مسجد جامع آمل بودم؛ در یک سحرخیزی در تهجد و نماز شب، در یک رؤیای صادق، خدمت حضرت آقا ولی الله الاعظم ثامن  الحجج علی بن موسی الرضا مشرف گردیدم.

 در آن شب من را به مسجدی بردند؛ در آن مسجد مزار حبیبی از اولیاء بود؛ در آنجا به من گفتند دو رکعت نماز حاجت بخوان که حاجتت برآورده می شود. علامه می گوید: من از روی اشتیاقی که به علم و معرفت داشتم، از خدای سبحان طلب علم و معرفت کردم. (درود خدا بر علامه حسن زاده آملی)

به پیشگاه امام هشتم روحی لتربته الفداء، شخصیتی که خاک درش، تاج سرِ من می باشد، مشرف شدم و عرض ادب نمودم. بدون اینکه سخنی بر زبان آورم، امام رضا علیه السلام آگاه به اسرار من بود و اشتیاق من را به آب حیات علم و معرفت می دانست.

علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیة و الثناء اشاره نمودند که نزدیک بیایم. نزدیک رفتم. دهان به دهان من گذاردند و از کوثر دهان مبارکش آب حیات  نوشیدم.

در این هنگامه بود که در قلبم خطور کرد آن سخنی را که علی بن ابی طالب علیه السلام فرمودند که پیامبر در روزهای آخر حیاتش، دهان بر دهان منِ علی قرار داد و برای من درِ هزار باب گشودند که از هر باب، هزار باب دیگر باز می شود.

سپس امام رضا علیه السلام به من طیّ الارض را عملا یاد دادند که از آن خواب بسیار زیبا و جذاب که از هزاران سال بیداری من بهتر بود، بدر آمدم، و به آن نوید سحرگاهی امیدوارم و به آنچه در فراسوی زندگی ام بود، طلیعه ای بود که آینده را به من نشان داد.

دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند

وندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند

چه سحری بود و چه فرخنده شبی

آن شب قدر که این تازه براتم دادند

استاد حسن آقا خرّمی آرانی در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: مرحوم حسن زاده طبری آملی انسانی بود که ایمان راسخ به خدای سبحان داشته است؛ او الگوی همگان بوده است؛ در وادی عمل صالح، سبقت گیرنده از همه بود، اما مانند طلبه ای کوچک فروتن بود.

وی افزود: در چند جلسه که خدمتشان مشرف شدیم، بدون اینکه خادمی داشته باشند، در را باز می کردند، خودشان چای درست می کردند و جلوی مهمان می گذاشتند؛ با روی باز برخورد می کردند.

استاد حسن آقا خرمی آرانی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: علامه ذوالفنون ما، میراث دارِ بزرگ علمی از علامه میرزا ابوالحسن شعرانی و دیگر بزرگان در تهران است؛ علوم منقول، معقول، مکاسب، رسائل، کفایتین، جواهر، اشارات و شفای بوعلی، اسفار ملا صدرا، تفسیر گرانسنگ مجمع البیان، ریاضیات، نجوم و هیئت را آموخت.

بعد از آن، از تهران به خانه و آشیانه اهل بیت علیهم السلام مشرف گردید.  به محضر علامه طباطبایی، فیلسوف متبحر و مفسر بزرگ شرفیاب می شود و شاگرد خاصّ علامه طباطبایی رضوان الله تعالی علیه می شود.

وی افزود: مرحوم علامه عزیز ما که در چند روز قبل از میان ما رخت بربستند و به ملأ اعلی رفتند، به این آیه شریفه رسیدند:

«يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ (27) ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً (28) فَادْخُلِي فِي عِبادِي (29) وَ ادْخُلِي جَنَّتِي (30)» اى جان آرام گرفته و اطمينان يافته! (27) به سوى پروردگارت، در حالى كه از او خشنودى و او هم از تو خشنود است، باز گرد. (28) پس در ميان بندگانم درآى (29) و در بهشتم وارد شو. (30)

استاد خرمی خاطرنشان کرد:  علامه رضوان الله تعالی علیه، حقیقتا بنده خاص خدا بودند و اکنون در ملأ اعلی و «عند ملیک مقتدر» هستند؛ شخصیتی که به تعبیر مقام معظم رهبری، علامه ذوالفنون بودند؛ یعنی همه علومی را که متقدمین و متأخرین در برداشتند، او تلمذ کرد؛ و این شخصیت به عنوان فیلسوف متبحر و متأله و بقیة السلف و عالم و عارف و مدرس، حتی در علوم غریبه و ریاضی و شعرو ادبیات هم سرآمد بودند و خلاصه باید گفت: ذوالفنون بودند.

وی اضافه نمود: او رفت؛ اما غم و هجران او همچنان باقی است؛ علامه حسن زاده رضوان الله تعالی علیه غریبانه از میان ما رفتند؛ ثلمه عظیمی در پیکره حوزه علمیه و جهان بشریت به وجود آمده است؛ آن چنان ثلمه ای که جبران ناپذیر است. حقیقتا علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه شخصتی که «عاش سعیدا و مات سعیدا»

این استاد درس خارج در ادامه بیان کرد: اوج و شکوه، عظمت و سلوک قرآنی و خدایی او را ببینید، با وجود اینکه می توانستند وصیت کنند که در جوار ثامن الحجج علیه السلام یا در جوار کریمه اهل بیت علیها سلام دفن بشوند، اما در اوج اخلاص، فروتنی، بندگی و عبداللهی درخواست نمودند که پیکر مطهر را در بیت الرحمه، در همان قریه ناشناخته ایرا، در کنار کنار مزار همسر مکرمه شان به خاک سپرده شوند.

وی افزود: این درخواست ایشان، پیام دارد، درس اخلاق است،درس زندگی است؛ البته باید دانست اگر چه اکنون روستای ایرا، مکانی کمتر شناخته شده است، اما این را هم بدانید که مزار این شخصیت شهره جهانی خواهد شد و در آینده نزدیک، زیارتگاه عشاق خواهد بود و واسطه برآورده شدن حاجات نیازمندان به درگاهش خواهد شد.

وی اضافه نمود: اگر ایشان مطلع می گردیدند که یک عزیز در شهری، ولو دور از قم، مشکلی یا بیماری دارد، با همان کهولت سن، به دیدار او می رفتند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: تواضع ایشان را می توانستیم در خیابان های قم ببینیم؛ شخصیتی آن چنان والا و جهانی، بدون اینکه محافظی داشته باشد، به راحتی می توانستید به ایشان دسترسی داشته باشید.

وی افزود: خانه ایشان در قم، خانه ای محقر و در یکی از کوچه پس کوچه های قم بوده است؛ با وجود اینکه همین مردمی که این روزها شاهد بودیم در عزای ایشان، خاک بر سر می ریختند، همین مردم آمل و مازندران، حاضر بودند حسب درخواست ایشان، بهترین خانه ها را برای ایشان تهیه ببینند.

استاد دکتر خرمی خاطرنشان کرد: خداوند او را رحمت کند و حقیقتا رحمت شده است و در جوار حضرت حق آرمیده است؛ از روح بلند او عذرخواهی می کنیم و از خدای سبحان می خواهیم ما را در مسیری قرار بدهد که در مسیر علامه حسن زاده آملی قرار داده است.

/270/260/20/