استاد محمدعلی اربابی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «پرسش هایی از مخالفان» پرداخت.

/270/260/22/

سؤال از مخالفان، در خصوص مسأله فاطمیه

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو با اشاره به سؤال از مخالفان در خصوص مسأله فاطمیه» اظهار داشت: باید به این سؤال پاسخ داده شود خونی که امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در روز قیامت در پیشگاه خداوند متعال برای آن دادخواهی می‌کند، خون چه کسی است؟

وی در همین راستا با اشاره به روایتی از کتاب صحیح بخاری خاطرنشان کرد: در این کتاب آمده است: «قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ بِالدِّمَاءِ؛ اولین چیزی که در روز قیامت میان مردم درباره‌اش داوری می‌شود، خون‌ها (یعنی قتل و ریختن خون بی‌گناهان) است.» (صحيح البخاري؛ ج 8؛ ص: 111)

استاد اربابی در ادامه با اشاره به روایتی دیگر از صحیح بخاری یادآور گردید: در این کتاب از امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت می شود: «عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، أَنَّهُ قَالَ: «أَنَا أَوَّلُ مَنْ يَجْثُو بَيْنَ يَدَيِ الرَّحْمَنِ لِلْخُصُومَةِ يَوْمَ القِيَامَةِ؛ من نخستین کسی هستم که در روز قیامت برای داوری و رسیدگی به اختلافات، در برابر پروردگار رحمان زانو می‌زنم.» (صحيح البخاري؛ ج 5؛ ص 75)

سؤال از مخالفان در باره جنگ های صحابه

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: در سؤالی دیگر می خوانیم: «آیا جنگ‌های صحابه پیامبر (ص) با یکدیگر، دلیل بر عدم عدالت و فسق یک گروه از آنهاست؟»

وی در مقام پاسخ یادآور گردید: اهل سنت، صحابه پیامبر اکرم (ص) را عادل می‌دانند. برخی پژوهشگران شیعی، اختلافات و به ویژه جنگ‌های صحابه با یکدیگر را دلیل بر عدم عدالت آنها می‌دانند که بارزترین آنها جنگ‌های جمل و صفین است.

استاد اربابی ابراز داشت: در ارزیابی این دلیل، باید گفت که وقوع جنگ میان صحابه نشان از اختلافات فکری صحابه دارد، ولی به خودی خود، لزوماً نشانه انحراف عملی و گناه آنها نیست که موجب سقوط آنها از عدالت باشد. اگر یک طرف جنگ با اعتقاد به اینکه طرف مقابل، بر حقّ است، با او به جنگ برخاسته باشد، گنهکار است و از عدالت ساقط می‌شود.

وی تصریح نمود: بررسی جنگ‌های داخلی میان مسلمانان نشان می‌دهد که جنگ جمل، در حالی رخ داد که طلحه و‌ زبیر، سران جنگ جمل، با امیرالمومنین علی علیه ‌السلام بیعت کردند، ولی با بیعت شکنی، وارد جنگ با ایشان شدند. عایشه نیز که از طرف پیامبر خدا (ص) مأمور به خانه نشینی بود، امر پیامبر را نادیده گرفت و وارد جنگ با امیرالمومنین علیه‌السلام شد. این امور موجب خروج از عدالت می‌شود. از طرفی، معاویه نیز با خلیفه قانونی مسلمانان یعنی امیرالمومنین علیه‌السلام که اهل سنت او را خلیفه‌ی خود و اطاعت از دستوراتش را همچون دو خلیفه‌ی قبل بر همگان واجب می‌دانند، وارد جنگ شد، در حالیکه مکلف به اطاعت از خلیفه مشروع و قانونی بود. این عمل نیز، موجب خروج از عدالت می‌شود.

وجه تسمیه «والله خیر الماکرین»

استاد حوزه علمیه قم در بیان سؤالی دیگر اظهار داشت: مکر و فریب یک عمل غیراخلاقی است. چرا خداوند خود را بهترین مکرکنندگان معرفی کرده است؟ وی در مقام پاسخ خاطرنشان کرد: قرآن کریم می‌فرماید «وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللهُ وَاللهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ؛ یهود مکر و حیله کردند و خداوند نیز مکر کرد و خداوند بهترین مکرکنندگان است». (آل عمران، ۵۴)

وی افزود: «مکر» هر چند بیشتر معنای مذمومی دارد و برای ضرر رساندن به دیگران به کار می‌رود، ولی در اصل به معنای تدبیر و برنامه‌ریزی برای انجام یک کار است (قاموس قرآن، ج۶، ص۲۴۵) و هم در معنای مثبت و برای انجام کار نیک به کار می‌رود و هم در معنای منفی و برای انجام کار بد.

در آیه مورد نظر، یهودیان برای کشتن حضرت عیسی علیه‌السلام مکر و تدبیر کردند که منفی است. خداوند نیز برای خنثی‌سازی مکر آنها و حفظ جان پیامبرش، تدبیری انجام داد که عملی مثبت و نیک به شمار می‌رود.