استاد موسوی مطرح کرد؛

بازخوانی حدیث حضرت امام باقر به جابر بن یزید جعفی

امام صادق علیه السلام می فرمودند مکتب ما و احادیث پدرم را چهار نفر زنده کردند این چهار نفر عبارت هستند از زراره، ابوبصیر، محمدبن مسلم و بریر بن معاویه عجلی که اگر اینها نبودند کسی از تعالیم دین و مکتب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بهره ای نمی یافت

 

استاد سید مهدی موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: میلاد فرخنده پنجمین امام شیعیان حضرت امام محمد باقر علیه السلام را به تمام مسلمین خاصه شیعیان حضرت و حضرت حجت علیه السلام و مقام معظم رهبری دامت برکاته تبریک و تهنیت عرض می کنم.

 

وی افزود: ابتدائا یک بیوگرافی مختصر از زندگینامه حضرت بیان می کنم و بعد از آن یکی از اندرزهای حکیمانه حضرت را که به یکی از اصحاب بزرگوارشان به نام جابر بن یزید جعفی بیان فرمودند را عرض می کنم همان طور که مستحضر هستید حضرت باقر علیه السلام در سال پنجاه و هفت هجری قمری در شهر مدینه چشم به جهان گشودند، نام مبارک حضرت محمد و کنیه ایشان ابوجعفر می باشد و شهرت و لقب ایشان باقر و باقر العلوم بوده است.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مادر ماجده ایشان حضرت ام عبدالله دختر امام حسن مجتبی علیه السلام بوده اند از این رو اولین و نخستین کسی که هم از نظر پدر و هم از نظر مادر فاطمی و علوی و منسوب به بنی هاشم بودند امام باقر علیه السلام هستند. حضرت سرانجام در سال 114 هجری قمری در شهر مدینه با مسمومیت به شهادت رسیدند و در قبرستان بقیع کنار قبر پدر و جد بزرگوارشان به خاک سپرده شدند.

 

وی اضافه کرد: دوران زندگی حضرت باقر علیه السلام را می توانیم به سه بخش تقسیم کنیم بخش اول که سه سال و شش ماه و ده روز بوده است را با جد بزرگوارشان امام حسین علیه السلام سپری کردند، دوره دوم که سی و چهار سال و پانزده روز بوده است را با پدر بزرگوارشان امام سجاد علیه السلام سپری کردند و دوران سوم که نوزده سال و ده ماه و دوازده روز به طول انجامیده است مدت امامت ایشان بوده است که امام باقر علیه السلام در این دوره که بنی امیه و بنی العباس در جنگ بودند کمال استفاده را در جهت تربیت شاگردان و استحکام و گسترش تشیع و انقلاب فرهنگی نمودند.

 

استاد موسوی اظهار داشت: خلفایی که با حضرت باقر علیه السلام معاصر بودند ولید بن عبد الملک، سلیمان عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک بودند که این خلفا به استثناء عمر بن عبدالعزیز که شخصی نسبتا دادگر و نسبت به خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم علاقه مند بود همگی در ستمگری و استبداد و خود رایی از خاندان خودشان کم نداشتند و مخصوصا نسبت به پیشوای پنجم امام باقر علیه السلام همواره سختگیری می کردند.

 

وی خاطرنشان کرد: پیشوای پنجم امام باقر علیه السلام طی مدت امامت خودشان در همان شرایط نامساعد به نشر و اشاعه معارف و حقایق الهی پرداختند و مشکلات علمی را تشریح فرمودند و جنبش علمی دامنه داری را به وجود آوردند که مقدمات تاسیس یک دانشگاه بزرگ اسلامی را بنا نهادند که در دوران امامت فرزند گرامی ایشان امام صادق علیه السلام به اوج عظمت رسید.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام پنجم در علم و زهد و عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنی هاشم بودند و مقام بزرگ علمی و اخلاقی ایشان مورد تصدیق دوست و دشمن بود و به اندازه ای روایات و احادیث در زمینه مسائل و احکام اسلامی تفسیر تاریخ اسلام و انواع علوم از آن حضرت به یادگار مانده است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن و امام حسین علیهم السلام به جا نمانده بود همان طور که مرحوم شیخ مفید به این مطلب در ارشاد اشاره دارند.

 

وی اضافه کرد: رجال و شخصیت های بزرگ آن روز و نیز عده ای از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که هنوز در حال حیات بودند از محضر حضرت استفاده می کردند من جمله جابر بن یزید جعفی و کیسان سجستانی که از تابعین بود و فقهایی مانند ابن مبارک زهری، اوضاعی، ابو حنیفه مالک و شافعی، زیاد بن منذر نهدی از آثار علمی حضرت بهره مند شدند و سخنان حضرت را یا بدون واسطه و گاهی با واسطه و گاهی با چند واسطه نقل می کردند و همان طور که ابن شهر آشوب در مناقب آل ابی طالب ذکر می کند در کتب و مولفات دانشمندان و مورخان اهل تسنن مانند طبری، بلاذری، سلامی، خطیب بغدادی، ابو نعیب اصفهانی از کلام استفاده شده است.

 

استاد موسوی اظهار داشت: کتبی مانند موطئ، مالک، سنن ابی داوود، مسند ابی حنیفه، مسند مروزی، تفسیر نقاش و تفسیر زمخشری و نظائر اینها که از مهم ترین کتب اهل سنت هستند پر از سخنان پر مغز پیشوای پنجم شیعیان هستند و همه جا جمله قال محمد بن علی یا قال محمد بن الباقر به چشم می خورد، امام باقر علیه السلام از نظر دانشمندان به گونه ای بودند که بزرگان از اهل علم درباره عظمت علمی حضرت کلمات و سخنانی دارند.

 

وی خاطرنشان کرد: آوازه علوم و دانش های امام باقر علیه السلام چنان اقطار کشورهای اسلامی را پر کرده بود که لقب باقر العلوم یعنی شکافنده علم ها را به حضرت داده بودند، ابن حجر هیثمی می نویسد: محمد باقر به اندازه ای گنج های پنهان معارف و دانش ها را آشکار ساخته است و حقایق احکام و حکمت ها و لطائف دانش ها را بیان نموده است که جز بر عناصر بی بصیرت یا بد سیرت پوشیده نیست که از همین جا است که وی را شکافنده و جامع علوم و برفرازنده پرچم دانش خوانده اند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: عبدالله بن عطا که یکی از شخصیت های برجسته و دانشمندان بزرگ عصر امام باقر علیه السلام بود می گوید من هرگز دانشمندان اسلام را در هیچ محفل و مجمعی به اندازه محفل محمد بن علی از نظر علمی حقیر و کوچک ندیدم من حکم بن عتیبه را که در علم و فقه مشهور آفاق بود دیدم که در خدمت محمد باقر مانند کودکی در برابر استاد عالی مقام زانوی ادب بر زمین زده بود و شیفته و مجذوب کلام و شخصیت او گردیده بود.

 

وی افزود: امام باقر علیه السلام در سخنان خود اغلب به آیات قرآن مجید استناد می نمودند و از کلام خداوند شاهد می آوردند و می فرمودند هر مطلبی را که گفتم از من بپرسید که در کجای قرآن است تا آیه مربوط به آن موضوع را معرفی کنم، حضرت باقر علیه السلام شاگردان برجسته ای در زمینه های فقه و حدیث و تفسیر و دیگر علوم اسلامی تربیت کردند که هر کدام وزنه علمی بزرگی به شمار می رفتند و شخصیت های بزرگی همچون محمد بن مسلم و زرارة بن اعین و ابو بصیر، بریر بن معاویه عجلی، جابر بن یزید، حمران بن اعین و هشام بن سالم از تربیت یافتگان مکتب آن حضرت هستند.

 

استاد موسوی اظهار داشت: امام صادق علیه السلام می فرمودند مکتب ما و احادیث پدرم را چهار نفر زنده کردند این چهار نفر عبارت هستند از زراره، ابوبصیر، محمدبن مسلم و بریر بن معاویه عجلی که اگر اینها نبودند کسی از تعالیم دین و مکتب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بهره ای نمی یافت، این چند نفر حافظان دین بودند آنان از میان شیعیان زمان ما نخستین کسانی بودند که با مکتب ما آشنا شدند و در روز رستاخیز نیز پیش از دیگران به ما خواهند پیوست لذا شاگردان مکتب امام باقر علیه السلام سر آمد فقها و محدثان زمان بودند و در میدان رقابت علمی بر فقها و قضات شیعی برتری داشتند.

 

وی اضافه کرد: همان طور که کتاب های معارف سرشار از سخنان تابناک حضرت است چون که ایشان باقرالعلوم یعنی شکافنده دانش در خاندان رسالت بودند ما در این مختصر کلامی ارزنده از امام باقر علیه السلام که یکی از اندرزها و حکمت های حضرت به یکی از اصحاب بزرگوار خودشان جابر بن یزید جعفی است را بیان می کنیم ایشان خطاب به جابر بن یزید جعفی فرمودند: تو را به پنج چیز سفارش می کنم، اگر مورد ستم واقع شدی تو ستم نکن اگر به تو خیانت شد تو خیانت مکن، اگر به تو دروغ گویند تو دروغ مگو، اگر تو را می ستایند شاد مشو و اگر تو را نکوهش می کنند بی تابی نکن و درباره آن چه در خصوص تو می گویند بیندیش اگر آن چه در باره ات می گویند در خودت دیدی بدان که تو از چشم بینای خداوند عزوجل در هنگامی که برای کار درستی خشم کردی پوشیده نخواهی بود اما مصیبت بزرگتری برای تو است از این که بیم داری از چشم مردم بیفتی.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اگر چیزی که نسبت به تو گفته اند بر خلاف واقع گفته اند این خود ثوابی است که بی رنج آن را به دست آورده ای بدان که در این صورت تو دوست و یار ما محسوب نخواهی شد مگر آن که تا چنان شوی که اگر تمام همشهریانت گرد آیند و یک زبان گویند که تو مرد بدی هستی مایه اندوه تو نگردد و اگر همه گویند تو مرد نیکی هستی موجبات شادی تو فراهم نشود اما همواره خودت را به قرآن عرضه کن که اگر به راه قرآن می روی و آن چه را که او نخواسته تو نیز نخواهی و آن چه را که خواسته می خواهی و از آن چه که برحذر داشته است می ترسی پس استوار باش و مژده ات باد که هر چه درباره تو گویند تو را زیان نرساند و اگر از قرآن جدایی پس چرا بر خود می بالی به راستی مومن سرسختانه مشغول جهاد با نفس است تا بر هوا و هوس نفس خویش غلبه کند یک بار نفس را از کجی به راستی بیاورد و با خواهش او برای خدا مخالفت کند.

 

وی خاطرنشان کرد: بار دیگر هم نفس او را به زمین زند و پیرو خواهش او گردد و خدایش دست گیرد و از جا بلند کند و از لغزشش بگذرد و متذکر شود و از خدای بترسد و بدو توبه کند و معرفت و بینایی او افزون شود چون که ترسش از او بیشتر شده است و خداوند در این باره در سوره اعراف آیه 201 می فرماید: «ان الذین اتقوا اذا مسهم طائف من الشیطان تذکروا فاذا هم مبصرون» به راستی چون ایمان آورندگان را از شیطان وسوسه هایی به دل رسد همان دم خداوند را به یاد آورند و بی درنگ بصیرت یابند ای جابر روزی اندک را از سوی خدا برای خویشتن بسیار گیر که از عهده شکرش باید به درآیی و طاعت افزون خود را برای خدا اندک انگار تا بدین وسیله نفس را خار انگاری و خود را سزاوار گذشت گردانی.

 

استاد موسوی اظهار داشت: شر موجود را از خود به وسیله دانش حاضر دفع کن و علم حاضر خود را با عمل خالصانه به کار بند و در عمل خالص از غفلت بزرگ به نیک بیداری و هوشیار بودن کناره گیر و نیک بیداری را با ترس صحیح از خداوند تحصیل کن و از آرایش های نهانی به زندگی موجود دنیوی بر حذر باش و زیادروی های هوا به رهنمایی های عقل محدود کن و هنگام غلبه هوا از علم راهنمایی و مدد جو و اعمال خالصانه ات را برای روز قیامت ذخیره نگه دار و با انتخاب قناعت از زیاد حرص ورزیدن خودداری نما و با کوتاه کردن آرزو شیرینی زهد را به سوی خدا جذب کن و طناب های آز را به سردی یاس و ناامیدی ببر و با خودشناسی راه خودبینی را ببند و با تفویض صحیح امور به خداوند به آسودگی برس و با فزون یاد کردن خداوند در خلوت ها به رقت قلب دستیاب و با دوام اندوه دل را نورانی کن و با ترس صادقانه خود را از ابلیس حفظ کن.

 

وی تاکید کرد: مبادا به امیدواری دروغین دلخوش کنی که این تو را در هراسی خواهد انداخت و مبادا در کارها امروز و فردا کنی که این دریایی است که نابود شوندگان درآن غرق خواهند شد و مبادا غفلت کنی که این مایه سنگدلی است و از آن چه در آن عذر و بهانه ای برای تو نباشد بپرهیز که پشیمانی ها به دین پناه می آورند و به پشیمانی بسیار و استغفار فراوان از گناهان گذشته ات بازگرد و با دعای خالصانه و راز و نیازهای شبانه از رحمت و گذشت الهی برخوردار شو و با بسیاری شکر، نعمت های بیشتری را به سوی خود جلب کن و با کشتن آز و طمع در پی بقاء عزت و سرافرازی باش و این آز را با عزت ناامیدی از میان نبر و این عزت ناامیدی را با بلند همتی به دست آور و با کوتاه کردن آرزو را از دنیا توشه بردار و از هر فرصتی برای رسیدن به مقصود خویش سود جو.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مبادا به چیزی که به آن اطمینان نداری اعتماد کنی و بدان که هیچ دانشی چون سلامت جویی نیست و هیچ سلامتی همچون سلامت دل نیست و هیچ خردی همچون مخالفت با هوا نیست و هیچ فقری همچون فقر قلب نیست هیچ ثروتی همانند بی نیازی دل و هیچ شناختی همچون خودشناسی نیست و هیچ نعمتی مانند عافیت و هیچ عافیتی مثل یار شدن توفیق نیست و هیچ شرفی همسنگ بلند همتی نیست و هیچ زهدی همگون با کوته آرزویی نیست و هیچ عدالتی همانند انصاف نیست و هیچ ستمی همچون موافقت با هوا و هوس نیست و هیچ اطاعتی به مانند انجام غرایض نیست و هیچ مصیبتی همچون بی خردی نیست و هیچ گناهی همانند کوچک شمردن گناهت و خشنودی از حالتی که در آن هستی نیست و هیچ فضیلتی همچون جهاد و هیچ جهادی همچون جهاد با هوا و هوس و هیچ نیرویی همچون نیرویی جلوگیر از خشم نیست و هیچ ذلتی همچون ذلت آز نیست.

 

وی افزود: مبادا با وجود فرصت بهره وری را از دست دهی که این عرصه ای است که به اهل خود زیان می رساند در آخر حضرت فرمودند سخن پاک را از هر کس که می گوید فراگیر اگر چه خود بدان عمل نمی کند زیرا خداوند در سوره زمر آیه 18 می فرماید: «الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه اولئک الذین هداهم الله» یعنی بندگانی که سخنان را می شنوند و از بهترین آن پیروی می کنند آنان هستند که خداوند هدایتشان کرده است.

 

استاد موسوی اظهار داشت: وای بر تو ای فریب خورده چرا نمی ستایی کسی را که به او چیزی فانی می دهی و او به تو چیزی باقی می بخشد یک درهم فانی را به ده درهم، ده تا را هفتصد درهم گیری وای بر تو به راستی تو یکی از دزدان گناهان هستی هر آن گاه که بر تو شهوتی یا ارتکاب گناهی رخ دهد و تو شتابان به سوی آن روی کنی و به جهل خویش در انجام آن بکوشی، گویی که در برابر خشم خدا نیستی و یا خداوند در کمین تو نشسته است در آخر این جمله را بیان می کنم که ای جوینده بهشت چقدر خواب تو دراز و مرکبت کند و همت تو سست است پس وای خدایا از این طالب و مطلوب چه شتابان به سوی دوزخ روانه ای و چه زود خود را در آن فرو می افکنی.

 

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: در آخر باز هم میلاد فرخنده پنجمین امام شیعیان امام محمد باقر علیه السلام را خدمت تمام مسلمانان خاصه شیعیان تبریک و تهنیت عرض می کنم و خداوند را به حق وجود نازنین امام باقر علیه السلام قسم می دهم که توفیق عمل به این حدیث مبارک را به همه ما مرحمت فرماید و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته./20/43/260

 

ي, 12/27/1396 - 08:23

دیدگاه جدیدی بگذارید