استاد قادری:

سیره رفتاری رسول اکرم الگو تمام نمای اخلاق فردی و اجتماعی است

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چون بنده صالح خدا بودند رب اعضا و جوارحشان بودند قرآن کریم وقتی می خواهد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را توصیف کند با بنده بودن ایشان را توصیف می کند: «سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی» و مسلمین را موظف می کند که در تشهد قبل از شهادت به رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به بندگی آن حضرت شهادت دهند و بیان کنند: «اشهد أن محمدا عبده و رسوله».

 

استاد سید تقی قادری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: از آن جایی که یکی از کارهای زیبایی که می شود در رابطه با وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم انجام داد از این باب که ایشان انسان کامل و اسوه حسنه هستند تحقیق و بررسی در رفتار عملی وجود مقدس رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است به جهت این که «و لکم فی رسول الله اسوة حسنة» به همین دلیل از بین صدها خصوصیت فردی و اجتماعی، عبادی، سیاسیِ وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بعضی از این خصایص که می تواند الگوی رفتاری ما قرار گیرد و ما هم می توانیم خودمان را منطبق با این خصوصیات کنیم را بیان می کنم تا نسبتمان با وجود مقدس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نزدیک تر شود.

 

وی افزود: یکی از این خصوصیت های برجسته وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم عبارت از این است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این بود که «خسیف المؤنه» بودند یعنی در مصارف شخصی از حداقل امکانات استفاده می کردند و خودشان را اسیر مصارف مادی نمی کردند ولی در مقابل «کثیر المؤنه» هم بودند یعنی در کمک رساندن معنوی به کسانی که از نظر فرهنگی و اعتقادی پیاده بودند و از نظر اخلاقی به شدت آسیب دیده بودند وجود مقدس رسول الله صلی الله علیه و آۀه و سلم مرد پر کاری بودند و تلاش می کردند تا جایی که مقدور و ممکن بود آن کسانی که از نظر فکری و از نظر فرهنگی آسیب دیده بودند را با آن نفس گرمشان نجات می دادند و به آنها کمک می رساندند تا جایی که در آیه ۳سوره شعرا آمده است «و لعلک باخع نفسک الا یکونوا مومنین» به دلیل همین پرکاری معنوی و فرهنگی نزدیک بوده است که ایشان از غم و غصه ایمان نیاوردن کفار جانشان را فدا کنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: قرآن با این آیه می خواهد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را از دشواری هایی که برای خودشان به وجود آورده اند نجات دهد و در بعد مادی هم به حدی وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ایثارگری و دستگیری داشتند که حاضر می شدند گاهی از اوقات همان لباسی را که بر تن داشتند را نیز به یک فرد محروم رسانند به همین دلیل آیه ۲۹ در سوره اسراء خطاب به پیامبر اکرم آمده است: «و لا تبسطها کل البسط» بیش از حد دست خود را مگشای این مطلب به این دلیل نازل شد که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در تلاش برای رفع محرومیت تا این حد پیش می رفتند پس اگر کسی می خواهد رفتارش رفتار پیامبری باشد یکی از خصایص برجسته پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم «خسیف المؤنه و کثیر المؤنه» بودن است.

 

وی اضافه کرد: دومین خصوصیت عملی و رفتاری پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اعتدال و توازن در رفتار عملی بود یعنی وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم عملشان خارج از دو سیئه بزرگی بود که همیشه جامعه اسلامی به آن مبتلا بود اولی افراط و دومی تفریط رفتار آن حضرت متعادل و متوازن بود که نه به سمت افراط حرکت می کردند و نه به سمت تفریط دلیل این که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رفتارشان کاملا متعادل و متوازن بود چه در بعد اقتصادی و چه در بعد معنوی و چه در بعد اخلاقی به خاطر این بوده است که آن حضرت خودشان پایه گذار مکتبی بودند که در همه امورش بر اساس تعادل و توازن حرکت کند.

 

وی افزود: در آیه ۱۱۰ سوره اسرا می بینیم که قرآن کریم خطاب به امت اسلامی این گونه می فرماید «و لا تجهر بصلاتك‏ و لا تخافت بها» وقتی نماز می خوانید آن قدر بلند نخوانید که با صوتتان دیگران آزرده شوند و از طرف دیگر نماز را هم آن قدر آهسته نخوانید که با این آهسته خواندن، نماز از نماز بودنش خارج شود بلکه بین این دو حرکت کنید، معنای این کلام این است که حتی در عبادت باید تعادل و توازن برقرار باشد.

 

استاد قادری اظهار داشت: در باب انفاق و ایثار با این که قرآن مکررا مردم را دعوت به انفاق و ایثار می کند ولی در همین ایثار هم دعوت به توازن و تعادل وجود دارد و به همین دلیل می فرماید: «و الذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و کان بین ذلک قواما» معنای آیه این است که کسانی که وقتی انفاق می کنند نه به افراط می روند که اسراف کنند و نه آن قدر به سمت سخت گیری می روند که معنای انفاق و ایثار پیدا نشود بلکه راهی را انتخاب می کنند که راه میانه بین انفاق و اقتار است که توازن را در انفاق ایجاد می کند و چون پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رفتارشان متوازن و متعادل بود از مسلمین هم همین تقاضا را می کنند که شما باید در مسائل دینی و فرهنگی و در مسائل اجتماعی و سیاسی افرادی متعادل و متوازن باشید.

 

وی اضافه کرد: امام صادق علیه السلام از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل می کنند که خطاب به مسلمین فرمودند که دینی که شما دارید دین متینی است شما با ملایمت وارد این دین شوید و کاری نکنید که عبادت خدا را بر بندگان خدا با کراهت و زور تحمیل کنید بنابراین نتیجه ای که از این خصیصه دوم پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می گیریم این است که افرادی رفتارشان نبوی است که در مرز افراط و تفریط حرکت کنند یعنی در برخورد فرهنگی و سیاسی و اجتماعی از توازن و تعادل برخوردار باشند خصوصیتی که وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هم از آن برخوردار بودند و تکریم و احترام به انسان ها توسط آن حضرت است که موجب شد برای همیشه در تاریخ ماندگار بمانند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: چون پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پیامبر رحمت بودند در برخورد با انسان ها هرگز آنها را تحقیر نمی کردند و در برخورد با آنها رفتاری فرعونی و نمرودی و اشرافی نداشتند بلکه وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم با وجود این که دارای مقام عصمت و علم غیب بودند و با وجود این که دارای مقام وحی بودند هرگز برای خودشان تعینی ایجاد نمی کردند بلکه به تعبیر امام صادق علیه السلام: «کان یکره ان یتشبث بالملوک» وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از این که رفتارشان شبیه پادشاهان باشد متنفر بودند لذا در سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است: «كان رسول الله يجلس بين ظهراني أصحابه‏» ایشان به صورت حلقه وار در جمع اصحابشان می نشستند به گونه ای که اگر بیگانه ای وارد جمع می شد: «فيجي‏ء الغريب فلا يدري‏ أيهم‏ هو حتى يسأل» نمی فهمید کدام یک از آن افراد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است و این مساله بهترین الگو برای کسانی است که از موقعیت خاص سیاسی، فرهنگی، نظامی و دینی برخوردار هستند که این مسائل برای آنها ایجاد تعین نکند که آنها را از مردم و مردم را از آنها جدا کند.

 

وی افزود: خصوصیت دیگر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که ایشان را پیامبر کرد و این همه در دل ها جا گرفتند و حتی کسانی که ایشان را ندیدند به شدت به ایشان عشق می ورزند، مرزبانی از ارزش ها و «حدودالله» به این معنا بود که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هر چند در رفتار عملی اهل وفق به معنای خوشرویی بودند و برخوردشان برخورد بسیار ملایمی بود و هر چند در رفتار عملی اهل تساهل بودند ولی در مرزبانی از ارزش ها و حدود الهی به هیچ وجه اهل مصالحه نبودند یعنی اگر می دیدند کسی از حدود الهی پایش را فراتر گذاشته است سازشکاری نمی کردند.

 

استاد قادری اظهار داشت: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در دفاع از حدود الهی سعی نمی کردند که خودشان را همرنگ جماعت و اهل باطل کنند و شاگردی آنها را نمایند بلکه در دفاع از ارزش ها و حدود الهی مطاع نبودند یعنی هرگز طمع و زرپرستی نداشتند و بر سر انجام حق و حقوق الهی با هیچ فردی از افراد باطل معامله نمی کردند به همین دلیل وجود مقدس رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم با این که اهل مدارا و دلسوزی و مهربانی و رحمت بودند از قاطعیت لازم هم برخوردار بودند که نمونه ساده این مطلب در زندگی ایشان هویدا است که قبیله سقیف به خدمت آن حضرت رسیدند و سه پیشنهاد ارائه دادند و گفتند: ما حاضر هستیم به اسلام ایمان آوریم ولی نماز نمی خوانیم، حاضر هستیم بت ها را عبادت نکنیم اما خودمان را مامور نکنید که بت ها را بشکنیم و سوم این که اجازه دهید بعد از این که اسلام آوردیم به مدت یک سال بت ها را عبادت کنیم.

 

وی خاطرنشان کرد: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چون اهل مصالحه و اهل المطاع نبودند فرمودند: شرط اول شما که نماز نخوانید را تحت هیچ عنوانی نمی پذیرم، نمی شود کسی دین دار باشد ولی نماز نخواند شرط آخر را هم به هیچ وجه نمی پذیرم که یک سال بخواهید بت ها را بپرستید اما شرط دوم را می پذیرم، می پذیرم که بت ها شکسته شود اما شما را مامور به شکستن بت ها نکنم. این مطلب نشانه ای از قاطعیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و صراحت ایشان و نشانه این است که در مرزبانی از حدود الهی حاضر به هیچ گونه معامله ای نبودند، خصوصیت پنجم پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم استکبار ستیزی ایشان بود، منظور از استکبار ستیزی مقابله کردن و مبارزه کردن با همه کسانی بود که خصلت و خوی برتر بینی و تکبر داشتند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: این افراد از سه طبقه بیرون نیستند یا طبقه ملا هستند یعنی قدرت های سیاسی فاسدی که با فرعونیت به دنبال این هستند که دیگران را استعمار کنند و امت ها را به استعمار خودشان گیرند یا طبقه مترف هستند یعنی غول ها و قدرت های اقتصادی که با روش های غلط اقتصادی می خواهند دیگران را استعمار کنند و یا طبقه احبار هستند یعنی عالمان دین فروشی که پادوهای ملأ و مترفین هستند و دین را به نفع آنها تفسیر و تاویل می کنند که مصداق امروزی آنها همین شیوخ عرب هستند که وسیله ای برای توجیه کردن قدرت های فاسد شدند، وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به هیچ وجه اجازه نمی دادند که چنین طبقاتی در جامعه روی کار آیند.

 

وی افزود: روحیه استکبار ستیزی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در برخورد با این افراد می تواند سرلوحه همه افراد و اشخاص باشد دلیل این مطلب این است که خود پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خوی استکباری نداشتند و مردمی بودند و در همین راستا فرموده اند: من پیامبر و انسانی هستم که بر زمین غذا می خورم، شتر را می بندم، لباس ساده ای می پوشم، اگر بنده ای مرا دعوت کند او را اجابت می کنم، هر کس در این شیوه با من باشد با من است و هر کس نباشد خارج از سنت من خواهد بود.

 

استاد قادری اظهار داشت: ویژگی ششم از سیره عملی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بندگی ایشان بوده است نه بردگی مقصود ما از بندگی این است که اگر کسی به زندگی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رجوع کند می بیند که ایشان در برابر خدا کاملا متذلل و خاکسار و در نهایت خضوع و خشوع بودند و با قصد قربت در برابر خداوند تبارک و تعالی به انجام فرامین الهی مشغول بودند و به همین دلیل به عبد صالح خدا تبدیل شدند که هرگز بنده نفس و نفسانیات نبودند به تعبیر دیگر ایشان مدیر اعضا و جوارح خودشان بودند اما این اعضا و جوارح هرگز مدیریتی بر ایشان نداشتند به همین دلیل امام صادق علیه السلام در بیان حقیقت عبادت می فرمایند: «العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة» ثمره عملی عبادت این است که انسان را رب خودش قرار می دهد یعنی انسان مدیر اعضا و جوارح خودش می شود.

 

وی اضافه کرد: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چون بنده صالح خدا بودند رب اعضا و جوارحشان بودند قرآن کریم وقتی می خواهد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را توصیف کند با بنده بودن ایشان را توصیف می کند: «سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی» و مسلمین را موظف می کند که در تشهد قبل از شهادت به رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به بندگی آن حضرت شهادت دهند و بیان کنند: «اشهد أن محمدا عبده و رسوله».

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: خصوصیت هفتم وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آراستگی در کنار سادگی و بی تکلفی بود یعنی ایشان شخصیتی نبودند که شلختگی و بی نظمی و در هم بودن را نشانه تقرب بدانند مانند بعضی از مسلمین که گرفتار چنین رفتار زشتی شده اند بلکه بالعکس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در عین حالی که ساده و بی تکلف بودند آراسته و نظیف و تمیز هم بودند و در عین حالی که آراسته بودند ساده و بی تکلف بودند به همین دلیل در توصیف وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آمده است که آن حضرت همیشه یک مشک دان در کنار سجاده شان داشتند که پس از وضو از عطر آن استفاده می کردند و بدن منورشان را معطر می کردند به گونه ای که وقتی ایشان وارد کوچه می شدند آن عطر منتشر می شد و مردم بوی خوش عطر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را استشمام می کردند و لذت می بردند.

 

وی تاکید کرد: در حالات و سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است که ایشان موی مبارکشان را شانه می کردند و با نگاه به آینه همیشه خودشان را تنظیم می کردند که به صورت آراسته در جامعه حاضر شوند، آخرین ویژگی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که می تواند برای ما الگو و اسوه باشد شرح صدر و به تعبیر دیگر سینه گشاده داشتن و بالا بودن آستانه صبر وجود مقدس آن حضرت است، «شرح صدر» همیشه مقدمه هدایت است به خلاف «ضیق صدر» که مقدمه ای برای ضلالت و گمراهی است و این نکته در خود قرآن کریم آمده است.

 

استاد قادری اظهار داشت: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چون از سعه وجودی بالایی برخوردار بودند و عقل منبسط و رشد یافته ای داشتند در برابر ناملایمات و مشکلات از آستانه صبر بالایی برخوردار بودند راز این مطلب هم در همین است که اصولا انسان های تنگ نظر و کسانی که ضیق صدر دارند حرمت و آقایی خودشان را در امور اعتباری دنیا می دانند و به همین دلیل به هیچ وجه برای آنها وجود رقیب قابل تحمل نیست و سعی می کنند به هر قیمتی که می شود رقیب خودشان را زمین زنند تا خودشان بالا باقی بمانند.

 

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: کسانی که گشاده رو هستند و سعه صدر دارند چون برای امور اعتباری ارزشی قائل نیستند تحمل رقیب هم برای آنها بسیار آسان است و هرگز وجود رقیب را مضر به حالشان نمی دانند و به همین دلیل وجود مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چون گشاده رو بودند و سینه گشاده داشتند سختی ها در طول ۲۳ سال رسالتشان تحمل کردند. امیدوارم خداوند متعال به همه ما توفیق دهد که تک تک سیره های عملی رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم را بشناسیم و آنها را الگوی رفتاری خودمان قرار دهیم./۲۶۰/

۱۳۹۷/۱/۲۵ - ۲۲:۱۹

دیدگاه جدیدی بگذارید