استاد حسینی نیا:

روش‌های تبلیغی پیامبر اکرم

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وقتی وارد بیابانی می شوند به همگان می گویند که بروید و هیزم جمع کنید، آنها به آن حضرت عرضه می دارند که در بیابان که هیزم پیدا نمی شود در نهایت آنها به دنبال جمع کردن هیزم می روند و مقداری هیزم جمع می کنند، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: دیدید با این که می گفتید هیزمی در این جا نیست این مقدار هیزم جمع شد؛ گناهان انسان هم همین گونه است گناهان ریز و گناهان کوچک آرام آرام زیاد می شود. انسان وقتی هشتاد سال یک گناه را می کند به این توجه نمی کند که هشتاد سال گناه سر از کجا در می آورد.

 

استاد حسین حسینی نیا در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وقتی که در عام الفیل متولد شدند سه حادثه عجیب در دنیا اتفاق می افتد: در هم ریختن چهارده کنگره از کاخ باعظمت انوشیروان؛ خاموش شدن آتشکده فارس؛ خشکیدن دریاچه ساوه و این نشانه ها حاکی از این است که خداوند قصد دادن خبر مهمی نسبت به یک حادثه را داشته است.

 

وی افزود: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در زمانی متولد شدند که زمان جاهلیت بود، در مورد زندگی آن حضرت به چند نکته می توان اشاره کرد. اول در مورد زمانی است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای نجات مردم آن زمان مبعوث می شوند چون در زمان عرب جاهلی حوادث بسیار عجیبی اتفاق می افتاده است و روش زندگی آنها بسیار جالب توجه بوده است. از آن میان می توان به این موارد اشاره کرد: زنده به گور کردن دختران، بت پرستی، فحشا و شرب خمر، نداشتن تغذیه سالم و بهداشت و نظافت در زمان جاهلیت که حضرت امیر علیه السلام در نهج البلاغه به مواردی مانند جهل، بی سوادی، توحش، جنگ، غارت، قساوتِ قلب، انتقام جویی و شهوت پرستی هم اشاره می کنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای هدایت این مردم شیوه های خاصی را انتخاب کردند. خوب است روحانیون هم از این شیوه در تبلیغ دین استفاده کنند، یکی از این شیوه ها از طریق بشارت و انذار است در قرآن به این روش اشاره شده است. در سوره مبارکه احزاب آیه 45 می فرماید: «إنا أرسلناک شاهدا و مبشرا و نذیرا و داعیا إلی الله باذنه و سراجا منیرا» إبشار عامل جذب است و تنذیر هم عاملی بازدارنده است، تبشیر مردم را به پاداش جذب می کند و مؤثر است و مسأله انذار هم یک بازدارنده از عذاب الهی است و این برای ما درس است که در تبلیغ خود از این مسیر و شیوه استفاده کنیم و به یاد داشته باشیم که این دو نکته باید با هم در مسیر تبلیغ در نظر گرفته شوند.

 

وی اضافه کرد: در هر صورت در تاریخ هم نمونه های زیادی برای این مطلب وجود دارد. یکی از آنها سخنی است که آن حضرت به معاذ بن جبل در یکی از ماموریت ها می فرمایند: «یا معاذ بشر و لا تنفر، یسر و لا تعسر» ای معاذ مردم را بشارت و نوید ده ایجاد نفرت و بیزاری در میان جامعه نکن و به مردم آسان گیر، معلوم می شود این مطلب روش تربیتی خوبی برای اصلاح جامعه و مردم است. در آیه قرآن هم این مطلب را داریم که: «یا أیها المدثر قم فأنذر» در هر حال این روش بسیار خوب و شیوه مناسبی است که جزء روش‌های تبلیغی پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم است.

 

استاد حسینی نیا اظهار داشت: یکی از روش های تبلیغی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که واقعا شیوه زیبایی است؛ این است که نعمت های الهی را یادآوری کنیم؛ زندگی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم را ببینید وقتی ایشان در مسیر هدایت مردم قرار می گیرند؛ مردم را به یاد نعمت های الهی می اندازند؛ چه نعمت های مادی و چه نعمت های معنوی و قرآن هم این مطلب را بیان فرموده است که: «إن تعدوا نعمة الله لا تحصوها» در یک روایت وجود مبارک امام سجاد علیه السلام می فرمایند: «خداوند به حضرت موسی علیه السلام فرمود: من را نزد بندگانم محبوب کن، حضرت موسی علیه السلام عرضه داشت: چگونه خطاب آمد که نعمت های من را به یاد مردم بیاور.»

 

وی افزود: معلوم می شود تذکر و یادآوری نعمت های الهی سبب می شود؛ خداوند در بین بندگانش محبوب شود و بندگان به طرف حضرت حق روند و یا در روایتی داریم که در روز قیامت انبیای إلهی را وارد صحرای محشر می کنند در حالی که همه به هم نگاه می کنند و غبطه می خورند، شخصی می گوید: یا رسول الله این افراد به چه کسانی غبطه می خورند؟ حضرت می فرمایند: اینها به کسانی غبطه می خورند که عبادت خدا را پیش مردم با عملکرد، سخن و قلمشان محبوب کردند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در جنگ حنین که بعد از فتح مکه رخ داد؛ اهل مکه و مدینه در آن شرکت داشتند بعد از این جنگ غنائم زیادی به دست آمد به گونه ای که شش هزار شتر، گاو و گوسفند غنیمت گرفته شد. معروف است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بخش أعظمی از این غنائم را به مردم مکه داد. به همین سبب، بین مردم مدینه بحث شد و به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم این گونه اعتراض کردند: «ما جنگ کردیم، ما پناه شما نسبت به مردم مکه بودیم؛ اکنون که کار به این جا رسیده است چرا شما این غنائم را به مردم مکه داده اید؟»

 

وی خاطرنشان کرد: وقتی این خبر به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رسید؛ همه را جمع کردند و فرمودند: بالاخره من بودم که وقتی به سراغ شما آمدم؛ جنگ های بین شما تمام شد در حالی که دو قبیله اوس و خزرج در میان شما بودند و خونریزی های فراوانی داشتید، نعمت عطوفت و برادری به شما داده شد، پیامبر تک تک نعمت ها را برای افراد مدینه ذکر کردند و این افراد وقتی آرام آرام یاد این نعمت ها افتادند؛ شروع به گریه کردند. در پایان این خطبه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: بالاخره یا غنیمت را می خواهید یا من را و آنها در جواب ایشان فرمودند: ای پیامبر ما شما را می خواهیم.

 

استاد حسینی نیا اظهار داشت: یکی از شیوه های مناسب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم این بوده است که بر اساس فطرت و وجدان و عقل پیش می رفتند و نمونه های قرآنی هم در این باره وجود دارد که از این مسیر وجدان و عقل برای تربیت استفاده می کردند؛ وقتی به داستان بت شکنی حضرت ابراهیم علیه السلام نگاه می کنیم که ایشان بت ها را شکستند و تبر را بر گردن بت بزرگ انداختند و به همین خاطر ایشان را به محکمه بردند و از آن حضرت در مورد عملشان سوال کردند؛ ایشان در جواب محکمه بیان داشتند: از بت بزرگ در این باره سوال کنید، قرآن در این جا می فرماید: «فرجعوا إلی أنفسهم فقالوا إنکم أنتم ظالمون» آن مردم وقتی به خود آمدند؛ فهمیدند که بت نمی تواند حرف بزند.

 

وی افزود: حضرت ابراهیم به این واسطه وجدان های خواب آنها را بیدار می کنند که بت ها قابل پرستش نیستند. در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هم چنین مطالبی را داریم، طفیل بن عمر هم بت ساز و هم بت پرست بود. یک روز به خود می گوید: من با دست خودم بت درست می کنم و بعد هم این بت را عبادت می کنم، او که قبل از من نبود او ساخته دست خود من است. در این حال او به وجدان و عقلش مراجعه می کند و به همین سبب دست از این کارش بر می دارد.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در روایت است که شخصی به نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمد و عرض کرد که من دوست دارم که مرتکب کار خلاف و زنا شوم. به سبب این سخنان اصحاب خیلی ناراحت شدند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خطاب به این فرد فرمودند: دوست داری کسی با مادرت این کار را انجام دهد، آن شخص می گوید: نه، حضرت فرمودند: پس چگونه است که حاضری این کار را با ناموس دیگران انجام دهی؟

 

وی اضافه کرد: شیوه مناسب دیگری که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم داشتند؛ استفاده از تشبیه و تمثیل بود. وقتی به قرآن کریم هم نگاه می کنیم؛ متوجه می شویم که در آن جا هم از این روش تشبیه و تمثیل استفاده شده است مثلا قرآن کریم در مورد انسان های خوش طینت و بد طینت می فرماید: «ضرب الله مثلا کلمة طیبة کشجرة طیبة أصلها ثابت و فرعها فی السماء».

 

استاد حسینی نیا اظهار داشت: دو نمونه تاریخی استفاده از روش تمثیلی توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را ذکر می کنم. آن حضرت از مسیری عبور می کردند درختی دیدند که برگ های آن خشکیده بود؛ دستی به شاخه درخت زدند و برگ های درخت ریخت، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: از من سوال نمی کنید که چرا این کار را می کنم؟ عرض کردند: چرا، ایشان فرمودند: وقتی کسی وضوی خوبی می گیرد و نمازهای پنج گانه اش را به جا می آورد گناهانش مثل این برگ ها می ریزد.

 

وی خاطرنشان کرد: در جای دیگری پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم وقتی وارد بیابانی می شوند، به همگان می گویند که بروید و هیزم جمع کنید، آنها به آن حضرت عرضه می دارند که در بیابان که هیزم پیدا نمی شود اما در نهایت آنها به دنبال جمع کردن هیزم می روند و مقداری هیزم جمع می کنند؛ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: دیدید با این که می گفتید هیزمی در این جا نیست؛ این مقدار هیزم جمع شد، گناهان انسان هم این گونه است؛ گناهان ریز و گناهان کوچک آرام آرام زیاد می شود. انسان وقتی هشتاد سال یک گناه را می کند به این توجه نمی کند که حاصل جمع شدن این هشتاد سال گناه سر از کجا در می آورد.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: آخرین روش اصلاحی و تربیتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که معروف هم بوده است؛ اخلاق و مهربانی ایشان در میان جامعه است که معروف و مشهور است، در قرآن هم صراحتا این مطلب بیان شده است: «لقد جائکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رئوف رحیم» این پیامبر از خود شما به شما رئوف تر است، مهربانی و اخلاق خوش پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سبب شد؛ مردم زمان جاهلیت در مسیر اسلام آیند و مسلمان شوند و در مسیر حق قرار گیرند.

 

وی اضافه کرد: نه تنها اخلاق پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در مواجهه با مردم نیکو بوده است بلکه نسبت به حیوانات هم این مهربانی را داشتند؛ در روایت است که ایشان وارد باغی می شوند و می بینند که صاحب باغ گوشه ای نشسته و شترش را در جایی بسته است، کنار شتر می روند و دست نوازشی به سر حیوان می کشند و با حیوان حرف می زنند. ایشان صاحب باغ را می خواهند و به او می گویند که این شتر از شما شکایت دارد و می گوید از من بار زیادی می کشد در حالی که مرا گرسنه می گذارد.

 

استاد حسینی نیا در انتهای سخنانش اظهار داشت: اگر ما در زندگی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مقداری تعمق کنیم؛ مشاهده می کنیم که حرف های زیادی برای گفتن وجود دارد. می توانیم از همین روش های که ایشان در مسیر زندگی خودشان استفاده کردند درس گیریم تا ان شاء الله بهترین مبلغ برای دین مبین اسلام باشیم. ان شاء الله خداوند به ما توفیق دهد که بتوانیم وظیفه و تکلیفی که خداوند به عهده ما گذاشته است را به نحو احسنت انجام دهیم. /260/20

 

 

پ, 08/23/1398 - 11:43