استاد معدنی:

فرمایشات ائمه اطهار در باب شخصیت رسول الله تنها راه شناخت صحیح آن حضرت است

بهترین روش برای شناخت شخصیت نورانی و مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمایشات ائمه اطهار علیهم السلام است که فرمودند: «اهل الدار ادری بما فی الدار» فلذا می بینیم که ائمه سلام الله علیهم اجمعین برای معرفی حضرت پیامبر، اهداف نبوت، شفاعت ایشان و ویژگی های اخلاقی آن حضرت و بیان سنت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اهتمام خاصی داشتند.

 

استاد رضا معدنی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: سخن گفتن راجع به شخصیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مشکل است اما به فرموده امیرالمؤمنین علیه السلام در جواب آن شخص یهودی که گفت، پیامبر را با یک جمله مختصر برای من توصیف کن، حضرت امیر فرمودند: من چگونه شخصیتی که در قرآن کریم خداوند سبحان در حق او فرموده است: «إنک لعلی خلق عظیم» را در یک جمله مختصر برای تو معرفی کنم اما از باب این که حیات و شخصیت آن حضرت برای همه ما الگو است و بیان این مطالب تذکری برای تطبیق رفتارهای پیامبر بر زندگی اجتماعی و فرهنگی خودمان است؛ مطالبی را بیان می کنم.

 

وی افزود: بهترین روش برای شناخت شخصیت نورانی و مقدس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمایشات ائمه اطهار علیهم السلام است که فرمودند: «اهل الدار ادری بما فی الدار» فلذا می بینیم که ائمه سلام الله علیهم اجمعین برای معرفی حضرت پیامبر، اهداف نبوت، شفاعت ایشان و ویژگی های اخلاقی آن حضرت و بیان سنت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اهتمام خاصی داشتند؛ من باب نمونه بیان می کنیم که در برهه ای از زمان ذوات مقدس اهل بیت علیهم السلام ضرورت و هدف نبوت حضرت را تبیین می کردند که نبوت چه ضرورتی داشته است و هدف از نبوت چه بوده است.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در برهه ای از زمان مثلا اثبات نبوت حضرت ختمی مرتبت را بیان می کردند و شبهاتی که در آن زمان از ناحیه غیر از مسلمانان مثلا یهود نصاری یا صابئین یا معاندین مطرح بوده را پاسخ می دادند.

 

وی خاطرنشان کرد: روایت از وجود مقدس امام هفتم راجع به رفع شبهه مطرح شده است و ناقل این قضیه حضرت موسی بن جعفر علیه السلام است: «روی عن موسی بن جعفر عن ابیه...: أن یهودیا من یهود الشام و احبارهم» که حضرت امام هفتم علیه السلام به طریقه سند از آباء طاهرینشان تا وجود مقدس حضرت سید الشهدا علیه السلام این روایت را نقل می کنند که یکی از یهودیان شام و به تعبیر روایت از احبار آنها، یکی از علمای یهودی شام که مسلط بر تورات بوده است: «کان قد قرأت تورات و الانجیل و الزبور و الصحف الانبیاء و عرف دلائلهم جاء الی مجلس فیه اصحاب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و فیه علی بن ابیطالب علیه السلام و ابن عباس و ابن الجهنی» یک شخص از علمای یهود در مجلسی آمد که اصحاب پیامبر گرد هم آمده بوده بودند و شمع محفل وجود مقدس امیرالمومنین علیه السلام و ابن عباس و دیگران بودند این گونه عرض حال کرد «فقال یا امة محمد ...» اگر شما همه فضایل و محاسن اخلاق را برای پیامبر خودتان ثبت کنید و هر چه باقی انبیاء دارند شما این محاسن اخلاق را برای ایشان ثبت کردید.

 

استاد معدنی اظهار داشت: او رجز خوانی کرد و گفت من سوالاتی دارم آیا شما حاضر به جواب گویی به این سوالات من هستید... همه اصحابی که آن جا بودند خلع سلاح شدند و هیچ کس نتوانست جواب این عالم یهودی را بدهد؛ تعبیر روایت این گونه است همه آنها به عقب برگشتند و کسی نتوانست جواب این عالم را دهد؛ «فقال علی بن ابیطالب نعم»، تنها کسی که می توانست به این شخص پاسخ دهد هم ایشان بود؛ حضرت امیر علیه السلام جواب شایسته و قانعی به این یهودی می دهد که آن یهودی در آخر کار به شهادتین اقرار می کند و بر تمام فضایل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم شهادت می دهد.

 

وی خاطرنشان کرد: امام کاظم علیه السلام می فرمایند: یکی از راه های شناساندن حقانیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رفع شبهات از ایشان است که این سخن برای ما درس است؛ در زمان حاضر هم اگر ما بخواهیم شخصیت نورانی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را معرفی کنیم یکی از این راه ها رفع و دفع شبهات است؛ دوم این که چون موضوع بحث شخصیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بود؛ بیان شد که بهترین راه برای شناخت ایشان بیانات اهل بیت علیهم السلام است.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: توصیف سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از زبان اهل بیت علیهم السلام هم یکی از این راه ها است؛ آنها توصیف فرمودند که ما بهتر با این مسأله آشنا شویم هم امت اسلام و هم غیر از مسلمین به حدی که تمام جزییات اخلاقی، فردی و اجتماعی آن حضرت را بیان کردند و کوچک ترین حرکات ایشان را تاریخ ثبت و ضبط کرده است حتی این که منزل ایشان چه شکلی بوده است؛ نحوه لباس پوشیدن و راه رفتن آن حضرت هم به دقت توصیف شده است حتی ویژگی جسمانی ایشان از قبیل رنگ صورت و موی ایشان به دقت توصیف شده است؛ حضرت امیرالمومنین علیه السلام در جلد 16 بحارالانوار نقل فرمودند: «کان اجود الناس کفا».

 

وی افزود: حضرت امیرالمؤمنین، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را این گونه توصیف فرمودند که پیامبر بخشنده ترین، پر جرأت ترین، راست گوترین و وفا کننده ترین مردم به عهدشان بودند «و اوفاهم ذمة» پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نسبت به وفای به عهد و وفای به قرض به اندازه ای اهتمام خاصی داشتند که در صدر اسلام و در اوایل کار اگر یک جنازه ای را می آوردند که ایشان بر آن جنازه نماز بخوانند؛ حضرت سوال می فرمودند که آیا بر این شخص دینی است؛ اگر می گفتند: بله، حضرت نماز نمی خواندند و می فرمودند: «صلوا علی صاحبکم» خودتان برای این صاحبتان نماز بخوانید، در جریان همین امر، امیرالمومنین علیه السلام تقبل ذمه آن شخص را کردند.

 

استاد معدنی اظهار داشت: حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خوش مشرب ترین و نرم خوترین مردمان بودند «و اکرمهم عشرتا» از حیث آداب معاشرت خوش مشرب ترین مردم بوده است؛ کسی که برای اولین بار ایشان را می دید؛ هیبت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در دل او می نشست؛ در روایتی وارد شده است که یک پیرزنی نگاهش به جمال پر از هیبت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم افتاد؛ این پیرزن چهار ستون بدنش شروع به لرزیدن کرد؛ ایشان فرمودند چه شده است و هیبتشان را در نزد پیرزن شکستند و شرایط برای پیرزن عادی شد. هر کس با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشست و برخاست می کرد؛ محبت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در دل او جای می گرفت؛ این مطلب یک نمونه از توصیف سیره عملی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود.

 

وی تاکید کرد: یکی از راه هایی که ائمه اطهار علیهم السلام از آن برای آشنایی مردم و مسلمین با شخصیت نورانی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم استفاده می کردند بیان آثار و برکات نبی اکرم بود؛ ایشان همواره منشأ حرکت و برکت بودند؛ برای نمونه امیرالمومنین علیه السلام وضعیت مسلمانان را پیش از بعثت تشریح کردند که وضعیت مردم چگونه بوده است. ایشان در نهج البلاغه می فرمایند: «بعثه و حافظون فی فتنة» خداوند سبحان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را برانگیخت در حالی که مردم گمراهانی سرگشته بودند و ثواب را از خطا نمی شناختند و همه آنها پیرو هوا و هوس بودند. آنها از طریقه کبر و نخوت جدا نمی شدند «و استخفتهم الجاهلیة» جاهلیت آنها را خوار و خفیف کرده بود. در آن ظلمت جهالت و تاریکی متزلزل بودند و راه ثواب را از ناصواب نمی شناختند و به مصیبت گرفتار شده بودند. «فبالغ صلی الله علیه و آله و فی النصیحة» نصیحت و فراخواندن مردم نسبت به حکمت و موعظه حسنه از جمله آثار وجود پربرکت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در میان اعراب جاهلی بوده است.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در مقابل این ظلمت جهل، نور علم طلوع کرد. این مسائل آثار و برکات معنوی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بوده است بعد از این نمونه، آثار و برکات مادی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را هم ذکر می کنیم؛ در آن زمان نه تنها در جزیرة العرب بلکه در قاطبه عالم این گونه زندگی می کردند. در نهج البلاغه دارد که حضرت فرمودند: «إن الله بعث محمدا صلی الله علیه و آله و سلم نذیرا للعالمین و امینا علی التنزیل و انتم معشر العرب علی شر الدین و فی شر الدار» شما بدترین دین را را داشتید و در بدترین جاها ساکن بودید و بدترین منزلگاه ها را داشتید «منیخون بین حجارة» در سنگلاخ های خشن زندگی می کردید. وجود مقدس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که آمدند آن هایی که به سوسمار خوری عادت کرده بودند و بهترین غذای آنها لاشه شتر بوده است، این مساله کجا و ذبح شرعی کجا، لباس و اخلاق آنها هم دچار تغییرات شگرفی می شود. این موارد از جمله آثار مادی و معنوی بعثت یپامبر صلی الله علیه و آله و سلم بوده است.

 

وی اضافه کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام این مسائل را به جامعه تذکر می دادند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آثارش چگونه بوده است؛ این مسائل سبب می شود که جامعه مسلمین کم کم با شخصیت پیامبر آشنا شوند و نسبت به آن حضرت الفت پیدا کنند و ایمانشان نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم افزوده شود چون پیامبر آینه تمام و کمال جلال الهی است. خود ائمه علیهم السلام هم همین طور، آنها هم در طول پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ادامه دهنده راه ایشان بودند؛ در روایت است که اگر زمین از حجت خالی شود، اهلش را فرو می برد برای این که هدف از خلقت پیامبر و ائمه علیهم السلام بوده اند و ائمه این اهداف را تبیین می کردند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اسوه مردم باشد و بیشتر در راه بندگی و اطاعت خدا قدم زنند. باز هم از راه هایی دیگری که مردم و جامعه و مسلمین را با شخصیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مانوس می کرده است روش هایی بوده است که محبت پیامبر در میان مردم زنده می کرده است مثل این که هر جا نام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برده می شده است صلوات می فرستادند.

 

استاد معدنی اظهار داشت: شما می بینید دعاهای صحیفه سجادیه مشحون از صلوات هستند؛ انسان با صلوات انس و محبت بیشتری با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پیدا می کند، در روایت دارد شخصی محضر جواد الائمه علیه السلام رسید و تا اسم پیامبر را آورد؛ حضرت جواد علیه السلام سه بار فرمودند: «صلی الله علیه رسول الله» و همین طور این روایت وارد شده است که هر جا اسم پیامبر ذکر شد؛ این صلوات را ذکر کنید: «صلی الله علیک و علی آلک» یا «صلی الله علیه و آله و سلم» باز در جای دیگر هم دارد که حضرات ائمه علیهم السلام مردم را به زیارت مرقد منور، مطهر و نورانی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سوق می دادند و حتی خود پیامبر که این اتصال قطع نشود چون اعتقاد ما بر این است که حیات و ممات ظاهری پیامبر و ائمه علیهم السلام، ارتباط امت را از آنها قطع نمی کند. یکی از راه های اتصال به این حضرات، زیارت مشاهد مشرفه پیامبر و اولیا خدا و ائمه اطهار علیهم السلام است، در این باره روایات فراوانی هم ذکر شده است.

 

وی افزود: برای نمونه وجود مقدس امام دوم حضرت مجتبی سلام الله علیه به جد بزرگوارشان عرضه داشتند: «یا ابتا ما جزاء من زارک» پیامبر فرمودند: «یا بنی من زارنی حیا او میتا او زار اباک کان حقا علی ان ازوره یوم القیامة» کسی که مرا زیارت کند یا پدر تو را زیارت کند بر من حقی پیدا کرده است که من در روز قیامت بیایم و او را از گناهانش نجات دهم و او را شفاعت کنم.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: باز هم از نمونه های، روش های آشنایی افراد و مردم با پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، بزرگداشت این روزها است که یکی از این روزها شب مبعث یا روز تولد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است، در این راستا هر روز که متعلق به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بوده است مثل وفات یا شهادت، ولادت یا بعثت آن حضرت را بزرگ می داشته اند و نسبت به آن تشویق می کردند، غسل کنید روزه گیرید نماز بخوانید و در این روزها اعمالی وارد شده است که برای اتصال خلق با شخصیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است که متصل به مبدا فیاض علی الاطلاق شوند که در راه بندگی و عبودیت خداوند، قدم زنند بیان سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای شناخت ایشان دریچه ای است که راه بر ما برای عبودیت پروردگار باز شود که با بیان سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم این امر حاصل می شود که بهترین راه شناخت سیره پیامبر توجه بیانات ائمه اطهار علیهم السلام درباره ایشان است.

 

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: یکی از صفات پیامبر که باز از طرف اهل بیت علیهم السلام بیان شده است که قرآن کریم هم به آن اشاره کرده این است که آن حضرت در نخستین روزی که مبعوث شدند، این کار مشکل و سخت را که بیان از گفتن آن عاجز است بدین گونه ادامه دادند که به طور مخفیانه رسالت خود را آغاز کردند و به فرموده قرآن «و انذر عشیرتک الأقربین» فقط خاندان خودشان را انذار دادند بعد که موفقیت کسب کردند همین طور به صورت پنهانی اهل مکه را انذار دادند و بعد اهل مکه را به صورت آشکار انذار دادند سپس اهل مدینه و بعد از فایق آمدن بر جزیرة العرب اسلام را به اطراف و اکناف صادر کردند. مرحله به مرحله با یک نظم خاصی جهان آن روز را با بیانات نورانی و احکام الهی آشنا کردند که این مسأله خودش یک الگویی است که در مسائل و احکام شرعی و در مسائل اعتقادی و فرهنگی و مالی و اجتماعی کم کم اول از خود شروع کنیم و نرم نرم کارمان را توسعه دهیم؛ در هر مرحله ای که موفقیت حاصل شد انسان به مرحله بعدی راه پیدا می کند که «لکم فی رسول الله اسوة حسنة». /260/43/

 

پ, 12/29/1398 - 14:48