آیت الله موحد ابطحی
استاد ناصرالدین انصاری قمی

 

حضرت آیت الله آقای حاج سید محمد باقر موحد ابطحی، یکی از فقیهان و محدثان و عالمان سخت کوش و پر تلاش حوزه علمیه قم بود، که آثار و مآثر بسیار و مفاخر جاودان از خود به یادگار نهاد.

 

آن فقید سعید در شب دوم رمضان المبارک ۱۳۴۶ق (۱۶ اسفند ۱۳۰۶ ش)، در اصفهان، در خانواده علم و فضیلت زاده شد. پدرش آیت الله حاج سید مرتضی موسوی ابطحی (۱۳۲۰-۱۴۱۳ق) از شاگردان آیات عظام سید محمد نجف آبادی،سید علی نجف آبادی، ( که ۱۱ سال از او فقه و اصول و تفسیر و رجال را آموخت) و شیخ محمد رضا نجفی مشجد شاهی -[۱]و مادرش صبیه محترمه آیت الله حاج سید محمد تقی موسوی احمد آبادی اصفهانی، صاحب (مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم علیه السلام) و برادرش آیت الله حاج سید محمد علی موحد ابطحی ( ۱۳۴۹-۱۴۲۳ق) از اساتید بزرگ حوزه های قم و اصفهان [۲] بود.

 

آن مرحوم، در اوان نوجوانی در مدرسه صدر، ادبیات را نزد والد بزرگوارش و سطوح را نزد آیات: والدش، حاج آقا رحیم ارباب و شیخ محمود مفید فرا گرفت. سپس در ۱۷ سالگی (۱۳۶۳ق-۱۳۲۳ ش)به قم آمد و در مدرسه حجتیه اقامت گزید و به دروس آیات عظام: آقایان حجت،آقای بروجردی، آقای سید احمد خوانساری، امام خمینی و سید محمد محقق داماد حاضر شد و مبانی علمی اش را استوار ساخت و در دروس اساتیدش – به ویژه آیت الله العظمی بروجردی – با بحث و ایراد و ابرام و اشکال، مورد توجه قرار گرفت و نامش در زمره فضلای خوش فکر زبانزد بود و در همان زمان (مصباح الفقه) محقق همدانی، کتاب طهارت و صلاة را با برادر بزرگوارش تصحیح، چاپ و منتشر نمود.

 

در سال ۱۳۷۰ق، رهسپار نجف اشرف شد و در دروس آیات عظام آقای حکیم و آقای خویی حاضر شد و بهره های بیشتر برد ولی به دلیل پاره ای از مشکلات به قم بازگشت و با جدیت و تلاش فراوان در دروس آیات عظام: بروجردی، گلپایگانی، شریعتمداری، اراکی، و محقق داماد حاضر شد و کتابهای فلسفی اسفار و شفا را هم از علامه طباطبایی آموخت و همزمان به تدریس و تالیف و تبلیغ دین اشتغال داشت.

 

وی، یکی از ارکان گروه (جامعة احادیث الشیعه) بود.(که ابواب: زکات و خمس و صوم را با همکاری حضرات: برادرش حاج سید محمد علی ابطحی، حاج آقا جلال طاهر شمس  گلپایگانی و حاج شیخ جواد خندق آبادی تالیف و تحویل آیت الله العظمی بروجردی دادند.)[۳] او ، از همان زمان علاقه فراوان به حدیث و رجال داشت و کتاب «الدرر اللامعه فی الاحادیث الجامعه» یادگار دوران جوانی او است. او برای تبلیغ دین به امر آیت الله بروجردی شهر (اقلید) که زمانی محل تجمع گروه بهایی شده بود را برگزید و با برادران و برادرزادگان گرامی اش (حجج اسلام حاج سید علی، حاج سید رضا و حاج سید حجت) بیش از نیم قرن در آن شهر به  تبلیغ و ترویج مذهب اهل بیت علیهم السلام پرداخت و شهر را از لوث رجس و پلیدی بهایت پاک ساخت و نام آنجا را به (اقلید امام زمان علیه السلام) تغییر داد و در آنجا و نواحی اطراف (سر حد چهار دانگه) به تاسیس مدرسه علمیه، مساجد، بیمارستان ولی عصر علیه السلام، درمانگاه ولی عصر علیه السلام (در حومه اقلید)، بازسازی امامزاده سید محمد، همکاری در تاسیس هنرستان صنعتی اقلید، کارگاه قالی بافی، پایگاه بزرگ امام رضا علیه السلام، احداث تونل امام رضا علیه السلام و اعزام مبلغ به اطراف و نواحی اقلید و در قم به تاسیس مدرسة الام المهدی (بیت الزهرا علیهما السلام) و نوسازی مسجد امام حسین (علیه السلام) حسین آباد بازار موفق شد.

 

سرانجام آن مرحوم در ۸۶ سالگی، بر اثر بیماری و کهولت سن در عصر چهارشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۲(۵ ربیع الثانی ۱۴۳۵ق) در گذشت و پیکر پاکش عصر روز جمعه ۱۸ بهمن با حضور دهها هزار نفر از مردم و علمای حوزه علمیه قم و استانهای فارس و اصفهان تشییع و پس از نماز آیت الله العظمی وحید خراسانی، در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد و در سوگ فقدانش از سوی مراجع معظم تقلید و مقامات سیاسی و کشوری، پیامهای تسلیت فراوانی صادر و مجالس بزرگداشت او تا مدتهای مدید برگزار شد.

 

مقام معظم رهبری در پیام تسلیت خویش فرمودند:

بسم الله الرحمن الرحیم

درگذشت عالم ربانی مرحوم آیت الله آقای حاج سید محمد باقر موحد ابطحی اصفهانی رحمة الله علیه را به بازماندگان آن مرحوم و خاندان محترم ابطحی و به عموم ارادتمندان و مستفیدان از مقام علمی ایشان تسلیت عرض می کنم. این عالم بزرگوار فقیهی جامع، متتبع و متعبد و از پرورش یافتگان مکتب علمی مرجع بزرگ شیعه مرحوم آیت الله العظمی بروجردی -اعلی الله مقامه- و منشا آثار و برکات متعدد بودند و فقدان ایشان موجب تاسف آشنایان به مقام علمی و معنوی آن بزرگوار است. از خداوند متعال علو درجات و حشر با اولیائش را برای آن مرحوم مسألت می نمایم.

سید علی خامنه ای.۱۷ بهمن ۱۳۹۲

 

و آیت الله صافی گلپایگانی هم در پیام خویش فرمودند:

«او عالمی خوش اخلاق، متواضع، خوش سخن و بذله گو، خوش رو و بشاش بود که نماز جماعتش در مسجد امام حسین (علیه السلام) بازار قم پس از وفات مرحوم آیت الله حاج شیخ جلال طاهر شمس گلپایگانی بسیار شلوغ بود و همین باعث رونق و احیاء و نوسازی مسجد شد. او در این مسجد، هر روز سخن می گفت و در مواقع توسل به اهل بیت علیهم السلام سیل اشک از چشمانش سرازیر بود. یاد آن روزهایی که ظهر و شب، مسجد به وجودش رونق و صفایی داشت به خیر. او با اینکه پایگاه اجتماعی مستحکمی در استانهای: فارس و اصفهان و قم و شهرهای مختلف کشور، و مریدان انبوه داشت و از هر سو برای تقلید از او، بدو پیشنهاد می شد اما کریمانه از آن در گذشت و آنان را به مراجع دیگر ارجاع می داد.»

 

آثارش عبارتند از:

الف-کتابهای چاپی:

۱-الدرر الامعة فی احادیث الجامعة

۲-جامع الاخبار و آلاثار عن النبی و آله الاطهار علیهم السلام (۲ ج. فضائل السور القرآن)

۳- المدخل الی التفسیر الموضوعی للقرآن الحکیم(۲ ج)

۴- الصحیحة العلویة الجامعة

۵- الصحیفه السجادیة الجامعة (با بررسی اسناد و رجال و فهارس)

۶- الصحیفة الصادقیة الجامعة

۷-الصحیفة الرضویة الجامعة

۸-مستدرک: عوالم العلوم و المعارف

یکی از خدمات جاودانه آن فقیه بزرگ، احیاء، تحقیق و آماده سازی و استدراک موسوعه بزرگ عوالم است که در بیش از ۱۰۰ جلد آماده سازی گردیده و ۳۰ جلد آن با تکمیل و تحقیق آن عالم سترگ به چاپ رسیده است.

ب- کتابهای غیر چاپی:

  1. جامع الاخبار و آثار (۸ جلد)
  2. معجم اسناد روایات
  3. توحید الروایات
  4. فقه جامع الاحادیث
  5. تقریرات دروس آیت الله بروجردی

ج- تحقیقات:

  1. نوادر (احمد بن محمد بن عیسی)
  2. تأویل الآیات (شرف الدین علی استر آبادی)
  3. تفسیر الامام العسگری علیه السلام

 


[۱] انصاری ،ناصرالدین ،اختران فضیلت ، ج ۱، ص ۸۲۲

/۰/۶۳/۲۰/

نوع مطلب:

۱۳۹۳/۳/۷ - ۷:۳۹

دیدگاه‌ها

تا جایی که میدانم و ویکی پدیا هم ثبت شده ایشان در دوره ایی از شاگردان ایت الله صادق روحانی هم بود . البته به همراه برادرشان ایت الله سید محمد علی ابطحی

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.