استاد قیومی:

امکان سنجی تحقق جهش تولید

با وجود اینکه سرمایه در کشور موجود است ولی در تولید استفاده نمی شود زیرا منفعت ندارد. اگر چه نقدینگی ما بالاست اما به سوی تولید هدایت نمی شود؛ در نتیجه بخش دلالی و واسطه گری منفعت بیشتر دارد. از طرفی سرمایه هم به سمتی گرایش می یابد که برای او منفعت بیشتری داشته باشد که طبیعتا به «دلالی» روی می آورد.

 

 

استاد قیومی از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، ضمن اشاره به نامگذاری امسال، توسط مقام معظم رهبری به «جهش تولید»، به طرح این موضوع پرداخت و موانع ریشه ای که بر سر تحقق اهداف این نامگذاری وجود دارد را مورد دقت قرار داد.

 

وی در ابتدای گفتگو به معنای تولید، یعنی «ایجاد کردن» اشاره کرد و خاطرنشان نمود: در اسلام مواردی از شغل و کار اصیل و اولیه است؛ همانند کشاورزی، دامداری، برداشت از معادن و صید از دریا، کارِ حقیقی است؛ و تولید آن ارزشمند است و یا باید کاری انجام شود که موجب ارزش افزوده بر کالا گردد همانند کار در دامداری که از شیر، کره، پنیر و خامه تهیه می شود و به طور کلی این موارد از کار برای اسلام اصالت دارد که یا موجب تولید اولیه، یا باعث ایجاد ارزش افزوده گردد.

 

استاد قیومی در همین راستا بیان کرد: کارهایی را که صرف انتقال کالا و دست به دست شدن باشد و به اصطلاح «دلالی» لحاظ گردد، از دید اسلام، اصالت ندارد و «تبعی»  لحاظ می شود و باید در همان اندازه ارزش آن با آنها معامله شود، نه آنکه کارهای واسطه گری اصل و سود آور و کارهای تولیدی بدون بهره لازم همانند بسیاری از نقاط ایران که سود بیشتر را دلال ها کسب کنند و بخش اندکی از سود نصیب تولیدکنندگان اصیل و واقعی می شود.

 

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه به دومین مقدمه، یعنی دو اصل اساسی دیگر اشاره کرد: اصل نخست: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‏» (و اينكه براى انسان جز آنچه تلاش كرده [هيچ نصيب و بهره‏اى‏] نيست، (سوره مبارکه نجم39)؛

 

وی افزود: اصل دوم در اسلام آن است که باید هم در به دست آوردن پول و هم خرج کردن و هزینه کردن آن مورد تأیید و به دور از اسراف باشد چنانچه قرآن می فرماید: «يا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» (اى فرزندان آدم! [هنگام هر نماز و] در هر مسجدى، آرايش و زينتِ [مادى و معنوى خود را متناسب با آن عمل و مكان‏] همراه خود برگيريد و بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد زيرا خدا اسراف كنندگان را دوست ندارد. (سوره مبارکه اعراف، 31)

 

استاد قیومی خاطرنشان کرد: اسلام، اسراف را مورد قبول قرار نداده است و از این رو در اقتصاد اسلامی این مسأله باید در تولید و در مصرف لحاظ گردد بلکه باید میانه روی را مدّ نظر قرار داد.

 

وی بعد از بیان این دو اصل به عنوان دو شاخصه مهم اسلامی در اقتصاد، افزود: برای ورود به بازار و ایجاد تولید و یا حتی ایجاد ارزش افزوده در تولید، لازم است اصولا چیزی وجود داشته باشد و زمانی که چیزی نیست، لاجرم نه تولید و نه ایجاد ارزش افزوده وجود دارد مثلا برای تولیدات کشاورزی، زمین، آب، بذر و نیروی کار نیاز است و هر یک از این عوامل اگر نباشد تولیدی نخواهد بود.

 

این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به مطلب مزبور، تأکید کرد: تمام شغل های واسطه گری، بروکراسی اداری و مشاغل دیگر و دلالی غیر اصیل و تبعی است و تنها برای رفع نیازهای مردم است که ارزش آنها به اندازه نیاز ضروری جامعه به این مشاغل است.

 

وی افزود: تجارت به عنوان اصل نیست بلکه تنها در حدّ رفع نیاز جامعه اسلامی است که مورد توجه قرار می گیرد و تنها باید به عنوان یک واجب کفایی انجام شود و البته تا همین حد هم باید از سود بهره برد؛

 

استاد قیومی خاطرنشان کرد: امروزه در جامعه ما کار برعکس شده است یعنی کارهایی که باید انجام شود، مانند: کشاورزی، دامداری، باغداری، کار در معادن و دریا به حاشیه رفته و در مقابل کارهای تبعی و واسطه ایِ در میدان بروکراسی مورد اقبال بیشتری قرار گرفته است باید علت این امر را جستجو کرد.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، به مافیای سطوح میانی اقتصاد ما اشاره کرد و آن را مورد انتقاد قرار داد و خلاف اهداف اسلام در زمینه اقتصاد دانست.

 

 

وی در زمینه حل این معضل، یعنی توجه بیش از حد به شغل های تبعی و واسطه ای، خاطرنشان کرد: باید دانست که مخاطب ما معتقدین راسخ به خداوند متعال و پایبند حقیقی به اسلام هستند؛ در مقابل امکان آن وجود ندارد که در میان غیر باورمندان به اسلام بدون ابزار لازم، اقتصاد اسلامی را پایه گذاری کنیم.

 

استاد قیومی افزود: برای ایجاد اقتصاد اسلامی، نیاز به نیروهای معتقد به اسلام و باورمند به اهداف آن وجود دارد.

 

وی با اشاره به تخصص خود در زمینه جامعه شناسی، خاطرنشان کرد: جهان سوم نسبت به هر پدیده مدرن تأخر فرهنگی دارد؛ یعنی اول تکنولوژی و سپس فرهنگ آن پدیده وارد جهان سوم می شود؛ این تأخر فرهنگی در زمینه مدیریت اقتصاد هم وجود دارد؛ از این رو است که اقتصاد باید «درون زا» باشد؛ یعنی خود انسان و خود جامعه مشکل خود را حل کند در حالی که جامعه ما در دو قرن اخیر نان خور دیگران بوده است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، خاطرنشان کرد: ما عقب هستیم! برای جبران آن بعد از انقلاب اسلامی ایران چه کردیم؟ جامعه 57؛ 58، 59، 60 و تا حدّی 61 جامعه ای فداکار و ایثارگر بود؛ چه شد که به اینجا رسید؟

 

وی گفت: این امر به خاطر تفکر بازاری و ناشی از بعض جریانات سیاسی حاکم بود که جامعه به این سمت رفت از این رو آهسته آهسته جامعه به دست لیبرال ها افتاد؛ فقهای ما بانکداری اسلامی نوشتند اما در مرحله انجام، کار به دست کسانی رسید که به آن اعتقاد نداشتند یا اینکه بر این عقیده نبودند که برای تولید احتیاج به سرمایه است؛ یا اینکه تولید داخلی، بازار خرید می خواهد و بعد از اشباع بازار داخلی به بازار صادراتی نیاز است. متأسفانه در حال حاضر اگر نیروی ماهری هم داریم که درستکار است اجازه کار کردن به او داده نمی شود؛

 

استاد قیومی به این مطلب اشاره کرد که اصولا باید تولید و زمینه تولیدی باشد تا صحبت از «رونق تولید» و «جهش تولید» شود؛ باید دانست که چرا تولید نیست و چرا کارخانه ها تعطیل شدند؟

 

وی ضمن اشاره به حذف چهار صفر از اسکناس ها، به بی ارزش شدن پول و تورم شدید اشاره کرد و گفت: رهبری حدّاقل به هزار عمّار نیاز دارد تا کشور را به آن اهداف رفیع اقتصادی و انقلابی برساند.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم بیان داشت: اینگونه نیست که با بخشنامه کارها پیش برود! وقتی کارگزار، اعتقاد راسخ به بخشنامه نداشته باشد، معلوم است که هدف دست یافتنی نخواهد شد. من به عنوان جامعه شناس، درد را می بینم؛ می بینم که چه مقدار از کارگزاران و مدیران بر اساس ضوابط بر سر کار هستند و چه مقدار بر اساس روابط بر کرسی امور نشسته اند!

 

استاد قیومی خاطرنشان کرد: اینها همه مشکلات تولید است که بر سرِ راه تولید قرار دارد، وقتی سخن از «رونق و جهش تولید» می شود، اصولا باید تولیدی در کار باشد که به مرحله رونق و جهش برسد اما ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم. بخش صنایع نظامی را کنار بگذارید آن وقت ببینید کدام صنعت ما از اول تا آخر آن خودکفا و داخلی است؟

 

 

وی افزود: علاوه بر مشکلات در اصل تولید که نیاز به سرمایه گذاری داخلی و نیروی کار ماهر و مدیریت انقلابی دارد؛ باید گفت: تشیع به خاطر این که قرن ها از قدرت تصمیم گیری دور بوده است؛ نتوانسته مواد خام موجود را تبدیل به مکتب اقتصادی کند بنابراین در این چهل سال بعد از انقلاب، جوانان انقلابی باید این نقیصه را جبران می کردند که نشد. نه تنها این کار نشد، بلکه به علت روی کار آمدن افراد نامناسب بر سرِ کار مدیریت، پی تقلید از مکاتب دیگر رفتیم و حوزه نیز در این زمینه غفلت کرده است.

 

راه حل

  1. همدلی برای بهبود در مدیریت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی

 

یکی دیگر از مشکلات اقتصادی ما ناشی از اختلافات سیاسی است که منجر به عدم همدلی می گردد؛ از این رو نسبت به مسائل سیاسی 80 درصد مردم و بالأخص نیروهای با سواد و نیروهای شهری، باید همدل باشند و همراهی کنند تا در بخش مدیریت اجتماعی و سیاسی و اقتصادی مشکلات به حداقل برسد؛

 

  1. تبدیل مواد خام اقتصادی به سیستم مدوّن و در واقع مکتب اقتصادی، توسط نیروی توانمند حوزه و دانشگاه.

 

وی خاطرنشان کرد: اگر اصل «کلوا و اشربوا و لاتسرفوا» را داریم، چرا باید کالاهای بی کیفیت تولید گردد تا به این اصل بی توجهی شود؟ ما شاهد هنجار شدن «مصرف» و «اسراف» هستیم و این با «قناعت» در تقابل است؛

 

استاد قیومی خاطرنشان کرد: این امر، در اقتصاد امروز دنیا برای آن است که «پول» داده شده به کارمندان و کارگران را باید برگردانیم و الا کارخانه ها می خوابد؛ نمی شود 10 میلیون حقوق پرداخت شود و کفشی تولید شود که 20 سال باقی بماند! کالا با کیفیت پایین تولید می شود تا زودتر تعویض گردد و سرمایه بیشتر به گردش در آید؛ هر روز مد لباس، خانه و ماشین را تغییر می دهند تا تنوعی حاصل کنند البته این نوع زندگی از فرهنگ غربی حاصل شده است و با «کلوا و اشربوا و لاتسرفوا» ناسازگار است.

 

این استاد جامعه شناسی به این شبهه پرداخت که «آیا «رونق و جهش تولید» در جهت مقابل موازین اسلامی است؟»

 

وی در پاسخ گفت: ما وقتی می گوییم «جهش تولید»، برای این باید باشد که جامعه به حدّ نیاز خود از کالا دست یابد و بعد از این مرحله به بازارهای جهانی دست یابد. در جهش تولید باید گفت: تا زمانی که تولید به حدّ نصاب نرسد، وظیفه اولیه رساندن تولید به حدّ نصاب است و بعد از آن باید به سمت جذب بازار جهانی حرکت کنیم. در هر صورت «قناعت کردن» با «اسراف کردن» سازگار نیست؛ خصوصا در دنیای امروز که همه چیز شیشه ای شده است؛ همه، همه چیز می بینند و دلشان هم می خواهد. در این شرایط هر چقدر به جامعه وسایل مصرفی و تجملی تزریق کنیم، مخصوصا نسل جوان عطششان بیشتر می شود؛

 

استاد قیومی افزود: مشکل است بتوانیم این کلاف را باز کنیم؛ باید روی موضوعی خاص تمرکز کنیم و در این زمینه راه حلی پیدا نماییم. مشکل اصلی در زمینه جهش تولید، بر می گردد به اصل تولید و اصل تولید هم برمی گردد به ابزار تولید و از جمله ابزار تولید، سرمایه و نیروی کار ماهر است؛

 

وی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه سرمایه در کشور موجود است ولی در تولید استفاده نمی شود زیرا منفعت ندارد. اگر چه نقدینگی ما بالاست اما به سوی تولید هدایت نمی شود؛ در نتیجه بخش دلالی و واسطه گری منفعت بیشتر دارد. از طرفی سرمایه هم به سمتی گرایش می یابد که برای او منفعت بیشتری داشته باشد که طبیعتا به «دلالی» روی می آورد.

 

استاد قیومی ضمن اشاره به تخصص خود در زمینه جامعه شناسی، تأکید کرد: بررسی از دیدگاه جامعه شناسی با بررسی از دیدگاه اقتصاددان متفاوت است؛ جامعه شناس در بررسی ها زوایای پنهان را نگاه می کند که احتمالا از دید سایر کارشناس ها در این زمینه غفلت صورت می گیرد. در هر صورت ما تأخر فرهنگی داریم و تکنولوژی متناسب با روز را نداریم و یا نیروی متخصصی که بر روی آن کار کند را نداریم و اگر هم نیروی آن را داشته باشیم، به خاطر مسائل مختلف از آن استفاده نمی شود.

 

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بخش پایانی این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به جمع بندی گفته های خود پرداخت و گفت: از دیدگاه اسلام، اصالت با کشاورزی، دامداری، باغداری، معادن و دریاها است؛ اما شغل ها و کارهای دیگر در این زمینه تبعی هستند و شغل های تبعی تنها باید در حدّ رفع نیاز مردم ایجاد شود؛ اینگونه نباشد که سود بیشتر را آنها ببرند. در بخش تولید هم همین دلالی را می بینیم و شاهد آن هستیم که قیمت ها را تا چند برابر به بازار عرضه می کنند.

 

وی گفت: در بحث جهش تولید بیان شد که باید تولیدی داشته باشیم که بعد از آن جهشی باشد؛ برای تولید، باید ابزار آن فراهم بشود؛ ابزار تولید هم در هر جایی به حسب خودش فرق می کند؛ در این رابطه به سرمایه اولیه و نیروی انسانی نیاز بیشتری هم وجود دارد.

 

استاد قیومی خاطرنشان کرد: این صحبت ها بر روی کاغذ آسان است اما جامعه ای که روح آن با دلالی و شغل های واسطه ای خو گرفته است باید عاداتش را اصلاح کند و باید هزار عمار جمع شود و مدیریت را در دست بگیرند و جوانان متدین و انقلابی و کارآمد روی کار بیایند تا آرام،آرام آب رفته به جوی برگردد و این طرح هم با منافع خیلی ها سازگار نیست و در مقابل آن مانع تراشی می کنند./270/260/43/

ي, 02/28/1399 - 15:35