استاد سید کریمی مطرح کرد؛

آموزه امام رضا (ع) نسبت به نیت علم آموزی

شنيدم حضرت رضا عليه السّلام مى ‏فرمود: رحمت خدا بر بنده ‏اى باد كه امر ما را زنده دارد. عرض كردم: امر شما چگونه زنده گردد؟ گفت: علوم ما را فرا گيرد و آن را به مردم نيز بياموزد، زيرا اگر مردم زيبائى و شكوه سخن ما را دريابند حتما به ما گرايش پيدا مى ‏كنند و پيرو ما مى ‏شوند، عرض كردم: اى فرزند خدا از امام صادق عليه السّلام روايتى براى ما نقل شده كه آن حضرت فرموده است: كسى كه دانشى بياموزد تا به وسيله آن با نابخردان بحث و جدل كند، يا به دانشمندان مباهات نمايد، يا به اين منظور كه مردم به او روى آورند، جاى او در آتش خواهد بود؟ امام رضا عليه السّلام فرمود: جدّم درست فرموده،

 

به مناسبت ایام دهه کرامت، استاد سید عباس سید کریمی، از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به گفتگو پرداخت.

 

این استاد درس خارج، در ابتدای این گفتگو خاطرنشان کرد: عظمت این بانوی گرانقدر اسلام، تنها به خاطر فرزند معصوم بودن نیست؛ بلکه به خاطر بندگی و اطاعت نسبت به خداوند تبارک و تعالی بوده است.

 

وی در این زمینه افزود: غیر از حضرت معصومه سلام الله علیها شاهد هستیم که زید النار هم از فرزندان آقا امام کاظم علیه السلام بوده است که مورد غضب حضرت رضا علیه السلام بوده است و مطرود حضرت واقع شده است و حضرت علیه السلام تا آخر عمر با او هم کلام نشده است.

 

 

استاد سید عباس سید کریمی در ادامه به بررسی شخصیت زید النار پرداخت و در این زمینه خاطرنشان کرد: او بدون اذن امام، در بصره دست به شبیخون زد و یا به عبارتی قیام کرد و خانه های بنی عباس را خراب کرد؛ مرتکب قتل شد و اموال آنها را به آتش کشید و به این سبب به این نام شهرت یافته بود.

 

وی افزود: این واقعه در زمان خلافت مأمون عباسی روی داده است و در ایامی که آقا علی بن موسی الرضا علیه السلام در مرو به سر می بردند.

 

این استاد درس خارج اضافه نمود: به دستور مأمون عباسی، مأموران او را دستگیر و احضار نمودند و بعد از گفتگویی که بین او و زید النار روی داد، وی را به محضر آقا امام رضا علیه السلام فرستادند و یادآور شدند با زید النار همان رفتار خواهد شد که حضرت علیه السلام بفرمایند.

 

وی اضافه نمود: یاسر، خادم امام رضا علیه السلام می گوید: وقتی زید النار را خدمت برادر بزرگوارش آوردند، امام به او فرمود: ای زید! آیا افراد نادان کوفه حرف هایی به تو زدند و تو را مغرور کردند؟ آیا به تو گفته اند به این علت که از فرزندان فاطمه سلام الله علیها هستی، به جهنم نمی روی؟ و خداوند تبارک و تعالی شما را از جهنم معاف دانسته است؟ در حالی که چنین نیست، آن ذریه ای که از جهنم معاف شده اند، حسن و حسین علیهما السلام هستند؛

 

امام رضا علیه السلام نصیحتی به زید کردند: آیا تصور تو این است که معصیت خدا را بکنی و به بهشت می روی؟ و از آن سو موسی بن جعفر علیه السلام با اطاعت پروردگار عالم است که به بهشت می رود؟ اگر این گونه باشد که تو با معصیت خدا به بهشت بروی و موسی بن جعفر علیه السلام با اطاعت خدا به بهشت برود، پس معلوم می شود که جایگاه تو از امام کاظم علیه السلام بالاتر استً!

به خدا قسم هیچ فردی به جایگاه با عظمتی پیش خدا نمی رسد، مگر با اطاعت خداوند؛ در حالی که تو گمان کردی که با معصیت خدا به این مقام می رسی؛ بد گمانی است که نسبت به خدا داشته ای.

زید به امام رضا علیه السلام عرض کرد: من برادر تو و فرزند پدر تو هستم.

امام علیه السلام فرمود: بله! تو برادر من هستی، اما وقتی ارزش داری که اطاعت خداوند عالم را انجام بدهی.

بعد از آن، حضرت به این دو آیه شریفه از سوره هود استناد دادند: «وَ نادى‏ نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ (45) قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ فَلا تَسْئَلْنِ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ (46)» (و نوح [پيش از توفان‏] پروردگارش را ندا داد و گفت: پروردگارا! به راستى كه پسرم از خاندان من است و يقيناً وعده ‏ات [به نجات خاندانم‏] حق است و تو بهترين داورانى. (45) خدا فرمود: اى نوح! به يقين او از خاندان تو نيست، او [داراى‏] كردارى ناشايسته است، پس چيزى را كه به آن علم ندارى از من مخواه، همانا من تو را اندرز مى‏دهم كه مبادا از ناآگاهان باشى. (46)

«عن عيون أخبار الرضا عليه السلام مَاجِيلَوَيْهِ وَ ابْنُ الْمُتَوَكِّلِ وَ الْهَمَذَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَاسِرٍ قَالَ: خَرَجَ زَيْدُ بْنُ مُوسَى أَخُو أَبِي الْحَسَنِ ع بِالْمَدِينَةِ وَ أَحْرَقَ وَ قَتَلَ وَ كَانَ يُسَمَّى زَيْدَ النَّارِ فَبَعَثَ إِلَيْهِ الْمَأْمُونُ فَأُسِرَ وَ حُمِلَ إِلَى الْمَأْمُونِ فَقَالَ الْمَأْمُونُ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ ع قَالَ يَاسِرٌ فَلَمَّا دَخَلَ إِلَيْهِ، قَالَ لَهُ أَبُو الْحَسَنِ يَا زَيْدُ أَ غَرَّكَ قَوْلُ سَفِلَةِ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِنَّ فَاطِمَةَ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَحَرَّمَ اللَّهُ ذُرِّيَّتَهَا عَلَى النَّارِ ذَاكَ لِلْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ خَاصَّةً إِنْ كُنْتَ تَرَى أَنَّكَ تَعْصِي اللَّهَ وَ تَدْخُلُ الْجَنَّةَ وَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع أَطَاعَ اللَّهَ وَ دَخَلَ الْجَنَّةَ فَأَنْتَ إِذاً أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَ اللَّهِ مَا يَنَالُ أَحَدٌ مَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا بِطَاعَتِهِ وَ زَعَمْتَ أَنَّكَ تَنَالُهُ بِمَعْصِيَتِهِ فَبِئْسَ مَا زَعَمْتَ

فَقَالَ لَهُ زَيْدٌ أَنَا أَخُوكَ وَ ابْنُ أَبِيكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الْحَسَنِ ع أَنْتَ أَخِي مَا أَطَعْتَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ نُوحاً ع قَالَ: «رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ‏» (هود: 45) فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ‏: «يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ‏ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ‏ فَأَخْرَجَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَهْلِهِ بِمَعْصِيَتِهِ»‏ (هود، 46). (بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏93، ص: 223)

 

استاد سید عباس سید کریمی در ادامه خاطرنشان کرد: امام علی بن موسی الرضا علیه السلام، او را بخشید و آزاد کرد؛ اما تا آخر عمر مبارکشان به خاطر کار زشتی که انجام داده بود با زید النار صحبت ننمودند و با وی قهر بودند؛.

 

این استاد درس خارج حوزه علمیه افزود: می بینیم که زید النار هم فرزند موسی بن جعفر علیهما السلام است؛ و فاطمه معصومه سلام الله علیها هم فرزند همان امام است؛ اما می دانیم که فضایل حضرت علیها السلام تا کجاست.

 

وی در مورد بیان بخشی از فضایل خانم حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها به روایتی از عیون اخبار الرضا علیه السلام اشاره کرد: «حَدَّثَنَا أَبِي وَ مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنْ زِيَارَةِ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع فَقَالَ مَنْ‏ زَارَهَا فَلَهُ‏ الْجَنَّةُ.» (عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج‏2 ؛ ص267)

 

استاد سید کریمی اضافه نمود: چقدر تفاوت است بین زید النار و فاطمه معصومه سلام الله علیها؛ با اینکه هر دو فرزند امام معصوم هستند و با یکدیگر خواهر و برادرند؛ اما یکی مورد غضب امام علیه السلام واقع می شود و زیارت دیگری بهشت را به ارمغان می آورد.

 

وی افزود: این مطلب نشان می دهد که جایگاه والای حضرت معصومه سلام الله علیها صرفا به خاطر آن نیست که فرزند امام معصوم علیه السلام بوده است؛ چون زید النار هم فرزند امام بوده است؛ بلکه جایگاه خانم حضرت معصومه سلام الله علیها به خاطر اطاعتی است که نسبت به خداوند متعال داشته است.

 

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم، بخش دیگر سخن را به آقا امام رضا علیه السلام اختصاص داد و در این باره خاطرنشان کرد: حضرت در سال 148 هجری قمری به دنیا آمدند و در 55 سالگی در سال 203 هجری قمری به شهادت رسیده اند.

 

وی اضافه نمود: مادر حضرت علیه السلام امّ ولد و کنیزی بوده است که البته از این نظر هیچ عیبی به شمار نمی آید؛ چه اینکه مادران 4 تن از امامان ما چنین بوده اند.

 

استاد سید کریمی در ادامه به روایتی از آقا علی بن موسی الرضا علیه السلام پرداخت که در (معاني الأخبار؛ النص؛ ص180) آمده است: «حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبْدُوسٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قُتَيْبَةَ النَّيْسَابُورِيُّ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع يَقُولُ‏: رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْيَا أَمْرَنَا فَقُلْتُ لَهُ: فَكَيْفَ‏ يُحْيِي‏ أَمْرَكُمْ‏؛ قَالَ: يَتَعَلَّمُ عُلُومَنَا وَ يُعَلِّمُهَا النَّاسَ فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ كَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا؛ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَقَدْ رُوِيَ لَنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ مَنْ تَعَلَّمَ عِلْماً لِيُمَارِيَ بِهِ السُّفَهَاءَ أَوْ يُبَاهِيَ بِهِ الْعُلَمَاءَ أَوْ لِيُقْبِلَ بِوُجُوهِ النَّاسِ إِلَيْهِ فَهُوَ فِي النَّارِ؛ فَقَالَ ع صَدَقَ جَدِّي أَ فَتَدْرِي مَنِ السُّفَهَاءُ؛ فَقُلْتُ لَا يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ؛ فَقَالَ هُمْ قُصَّاصٌ مِنْ مُخَالِفِينَا وَ تَدْرِي مَنِ الْعُلَمَاءُ؛ فَقُلْتُ لَا يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ هُمْ عُلَمَاءُ آلِ مُحَمَّدٍ ع الَّذِينَ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ طَاعَتَهُمْ وَ أَوْجَبَ مَوَدَّتَهُمْ؛ ثُمَّ قَالَ أَ تَدْرِي مَا مَعْنَى قَوْلِهِ أَوْ لِيُقْبِلَ بِوُجُوهِ النَّاسِ إِلَيْهِ

 قُلْتُ لَا؛ قَالَ يَعْنِي بِذَلِكَ وَ اللَّهِ ادِّعَاءَ الْإِمَامَةِ بِغَيْرِ حَقِّهَا وَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَهُوَ فِي النَّار»

(عبد السّلام بن صالح هروى گويد: شنيدم حضرت رضا عليه السّلام مى ‏فرمود: رحمت خدا بر بنده ‏اى باد كه امر ما را زنده دارد. عرض كردم: امر شما چگونه زنده گردد؟ گفت: علوم ما را فرا گيرد و آن را به مردم نيز بياموزد، زيرا اگر مردم زيبائى و شكوه سخن ما را دريابند حتما به ما گرايش پيدا مى ‏كنند و پيرو ما مى ‏شوند، عرض كردم: اى فرزند خدا از امام صادق عليه السّلام روايتى براى ما نقل شده كه آن حضرت فرموده است: كسى كه دانشى بياموزد تا به وسيله آن با نابخردان بحث و جدل كند، يا به دانشمندان مباهات نمايد، يا به اين منظور كه مردم به او روى آورند، جاى او در آتش خواهد بود؟ امام رضا عليه السّلام فرمود: جدّم درست فرموده، آيا مى‏ دانى «سفهاء» چه كسانى هستند؟ عرض كردم: نه «با ابن رسول اللَّه» فرمود: داستان ‏سرايانى از مخالفين مايند، و آيا مى ‏دانى دانشمندان‏ يعنى چه كسانى؟ گفتم: «يا ابن رسول اللَّه» خير، فرمود: ايشان دانشمندان آل محمّد عليهم السّلام مى‏ باشد كه خداوند اطاعت از آنان را واجب ساخته و علاقه به آنان را لازم دانسته، بعد فرمود: آيا معناى فرمايش امام صادق عليه السّلام (براى اينكه مردم به او روى آورند) را فهميده ‏اى؟ گفتم: نه، فرمود: به خدا قسم مقصود حضرت آن بوده كه به ناحق مدّعى امامت گردد، و هر كه چنان كند در آتش خواهد بود.)

 

استاد سید عباس سید کریمی از اساتید درس خارج حوزه و از شاگردن استاد بزرگوار شیخ مرتضی حائری، نسبت به این روایت خاطرنشان کرد: آقا امام رضا علیه السلام بر اساس این روایت به ما حوزویان چهار آموزه دارد:

 

وی افزود: آن آموزه های چهار گانه در این روایت عبارت است از: چه علمی را بخوانیم؛ با چه انگیزه ای بخوانیم؛ آن علم را به دیگران هم آموزش بدهیم؛ و در آخر این که پذیرش دیگران نسبت به این علم چه صورتی دارد.

 

این استاد حوزه علمیه قم افزود: امام رضا علیه السلام به ما آموختند که باید علوم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم را بیاموزیم.

 

وی افزود: به ما می فرماید تا احادیث را در حوزه پررنگ کنیم؛ اساتید هم چنین کنند و اصول کافی و دیگر کتب را در کلاس ها برای طلاب پررنگ کنند و این علوم را یاد بگیرند و به دیگران هم بیاموزند.

 

استاد سید کریمی خاطرنشان کرد: اگر این علوم را به دیگران بیاموزیم، دیگران هم با فطرت های پاکشان آنها را می پذیرند.

 

وی در مورد انگیزه علم آموزی افزود: امام رضا علیه السلام می فرماید: اگر انگیزه شما این باشد که با سفهاء بحث و جدل کنید، شما در جهنم هستید؛ اگر انگیزه شما از خواندن این علوم آن باشد که نسبت به دیگران ببالید، باز هم در جهنم هستید؛ اگر برای شهرت و مقام هم بخوانید، باز هم در جهنم هستید.

 

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: انگیزه نخست از خواندنِ این علوم باید آن باشد که نخست خود اصلاح و آدم شویم و سپس دیگران را اصلاح نماییم. علوم اهل بیت دعوت به خدا و توحید و عشق به باری تعالی است.

 

وی افزود: اگر چنین بود، می بینیم که فقر فرهنگی از جامعه برداشته می شود و مشکلی که داریم از همین جهت است.

 

استاد سید کریمی در این زمینه ادامه داد: اگر انگیزه ما از ورود به حوزه آن باشد که رساله ای بنویسیم و مقامی کسب کنیم و یا کتابی بنویسیم و اجتهادی کسب کنیم، آنجا مقام سقوط ماست؛ باید انگیزه ما از خواندنِ این علوم الهی، الهی باشد.

 

وی خاطرنشان کرد: حضرت علیه السلام فرمودند: اگر کسی این چنین کند و درست این علوم را بخواند و آن را به دیگران با انگیزه صحیح بیاموزیم و جامعه را از این علوم زیبا بهره مند نماییم در این صورت است که امر اهل بیت علیهم السلام را احیا کرده ایم.

 

این استاد حوزه علمیه قم به ادامه کلام حضرت علیه السلام اشاره نمود که درباره «سفهاء» بوده است. حضرت علیه السلام فرمود: سفهاء کسانی هستند که قصّاص هستند.

 

وی افزود: قصاص کسانی هستند که در جلسه ها قصه می بافند تا پول در بیاورند و هر کس به این انگیزه علوم اهل بیت علیهم السلام را بخواند تا با قصه بافتن پول در بیاورد، از جمله سفهاء است.

 

استاد سید کریمی افزود: علما، محمد و آل محمد علیهم  السلام هستند و ما باید خودمان را به آن بزرگان برسانیم.

 

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه به بیان دو خاطره در این زمینه پرداخت و نخست به خاطره ای از استاد بزرگوارشان شیخ مرتضی حائری، فرزند مؤسس حوزه علمیه قم اشاره نمود.

 

وی ادامه داد: استاد مرحوم مرتضی حائری زیاد به مشهد می رفتند و در هر موقعیتی که بدست می آمد، فرصت را غنیمت می شمردند و به مشهد مقدس سفر می کردند.

 

استاد سید کریمی از قول یکی از شاگردان پیر ایشان به نام آقای پیشوایی تعریف کرد: از ایشان پرسیدم که علت اینکه بسیار به مشهد می روید، چیست؟

 

ایشان فرمود: در سفر اول، عنایتی به ما شد و چیزهایی را به ما نشان دادند؛ سفرهای دیگر را به عشق آن می روم که دوباره آن عنایت بشود؛ اگر چه نتوانستیم در سفرهای دیگر به آن برسیم.

 

وی افزود: این نشان می دهد که اگر ما طلبه ها بخواهیم به جایی برسیم، باید به ما از سوی آن بزرگواران، عنایت هایی بشود، خاصّه از امام رضا علیه السلام که در ایران هستند.

 

این استاد بزرگوار حوزه علمیه در همین زمینه اضافه نمود: به محضر آقا شرفیاب شویم تا حضرت عنایتی کنند و از حضرت بخواهیم تا ما و نیت های ما را بازبینی کنند.

 

وی خاطرنشان کرد: یکی از فضلا نقل می کرد که به مشهد رفتم و از حضرت تقاضا کردم تا بنده را بازبینی و تحلیل کند؛ در همین لحظات فکر کردم و گذشته خود را مورد تحلیل قرار دادم؛ دیدم هر کجا که درس خواندم، برای هوای نفس بوده است؛ هر کجا امتحان خوب دادم برای همان بود، دیدم که لابلای آن، خدا زیاد نبود. به برکت امام رضا علیه السلام حال و هوایم تغییر پیدا کرد و منقلب شدم، برنامه ام را الهی کردم و از حضرت خواستم تا من را یاری کنند.

 

استاد سید عباس سید کریمی در بخش پایانی این گفتگوی صمیمانه با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: در هر صورت ما باید از حضرت علیه السلام کمک بگیریم و دعا کنیم که علم آنها را بخوانیم و عمل کنیم و مسئولین هم سعیشان بر انتشار علوم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم باشد.

 

وی افزود: امروز ما از نعمت والایی برخوردار هستیم و آن نعمت وجود مقام معظم رهبری حفظه الله است، که شیعه را سربلند کرده است و همه حوزویان هم باید قدردان ایشان باشند و برای طول عمر ایشان و بلندی مقام و نفوذ کلمه ایشان دعا کنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بحمدالله ایشان مملکت را می چرخاند و به خوبی هم می چرخاند و ان شاء الله خداوند به ایشان طول عمر عنایت بفرماید./270/260/43/

 

ج, 04/06/1399 - 15:50