استاد شم آبادی مطرح کرد؛

معرفت امام و شناخت قرآن

: مقام اهل بیت علیهم السلام آنقدر بالا است که حضرت فرمود: خداوند متعال ما را با روحی از خودش که مقدس و مطهر است، همراه کرده است و آن روح همیشه همراه ما اهل بیت علیهم السلام است و ما را مدد می رساند و به ما توفیق عنایت می کند.

 

به مناسبت شهادت امام علیّ بن موسی الرضا علیه السلام، استاد حسین شم آبادی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «معرفت امام و شناخت قرآن» پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم گفتگو را با صلوات خاصّه ثامن الائمه علیه السلام آغاز نمود:

«اللهم صلی علی علیّ بن موسی الرضا الامام التقی النقی و حجّتک علی من فوق الارض و من تحت الثری الصّدّیق الشهید صلاة کثیرة تامّة زاکیة متواصلة متواترة مترادفة کأفضل ما صلّیت علی أحد من أولیائک»

 

وی افزود: اگر بخواهیم تا امام رضا علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام را بیشتر بشناسیم، به کلمات خودِ معصوم علیه السلام مراجعه می کنیم؛ امام رضا علیه السلام در بیانی فرمودند: کسی که از دنیا برود، اما برای خودش امامی مشخص نکرده باشد، به مرگ جاهلیت مرده است. «من مات و لیس له امام مات میتة جاهلیة».

 

استاد شم آبادی خاطرنشان کرد: مقام اهل بیت علیهم السلام آنقدر بالا است که حضرت فرمود: خداوند متعال ما را با روحی از خودش که مقدس و مطهر است، همراه کرده است و آن روح همیشه همراه ما اهل بیت علیهم السلام است و ما را مدد می رساند و به ما توفیق عنایت می کند.

«و في عيون الأخبار قال: حدثنا تميم بن عبد اللّه بن تميم القرشي رضي اللّه عنه قال: حدثنا أبي قال: حدثنا أحمد بن علي الأنصاري عن الحسن بن الجهم قال: حضرت مجلس المأمون يوما و عنده عليّ بن موسى الرضا عليه السّلام، و قد اجتمع الفقهاء، و أصحاب الكلام من الفرق المختلفة، فسأله بعضهم: فقال له: يا ابن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بأيّ شي‏ء تصلح الإمامة لمن يدعيها؟ قال: بالنص و الدليل، قال له: فدلالة الإمامة فيما هي؟ قال: في العلم و استجابة الدعوة، قال: فما وجه ‏إخباركم بما يكون؟ قال: ذلك بعهد معهود من رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، قال: فما وجه إخباركم بما في قلوب الناس؟ قال له: أ ما بلغك قول رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: «اتقوا فراسة المؤمن فإنه ينظر بنور اللّه»؟ قال: بلى، قال: فما من مؤمن إلا و له فراسة ينظر بنور اللّه على قدر إيمانه و مبلغ استبصاره و علمه، و قد جمع اللّه للأئمة منا ما فرّقه في جميع المؤمنين إلى أن قال: إن‏ اللّه‏ قد أيدنا بروح‏ منه‏ مقدسة مطهرة ليست بملك لم تكن مع أحد ممن مضى إلا مع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و هي مع الأئمة منا تسدّدهم و توفّقهم و هي عمود من نور بيننا و بين اللّه عز و جل «الحديث» (إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات؛ ج ‏5؛ ص344)

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اهل بیت علیهم السلام از جایگاه بلندی برخوردارند؛ به گونه ای که امام رضا علیه السلام فرمود: هرگاه ما مردی را ببینیم، حقیقتا به باطن و کنهش آگاه می شویم؛ اگر مؤمن باشد، به ایمانش آگاهیم؛ اگر مشرک باشد به شرک و نفاقش آگاه می شویم.

«وَ إِنَّا لَنَعْرِفُ‏ الرَّجُلَ‏ إِذَا رَأَيْنَاهُ بِحَقِيقَةِ الْإِيمَانِ وَ حَقِيقَةِ النِّفَاق» (تفسير القمي؛ ج‏ 2؛ ص: 104)

 

وی افزود: برای اهل بیت علیهم السلام خواب و بیداری معنا ندارد؛ خواب مانع کارهای آنها نیست و موجب غفلت آنها نمی شود؛ از این رو امام رضا علیه السلام فرمود: خواب و بیداری ما یکی است؛

«مُعَاوِيَةُ بْنُ حُكَيْمٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ ابْنِ بِنْتِ إِلْيَاسَ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَالَ:: قَالَ لِيَ ابْتِدَاءً «إِنَّ أَبِي كَانَ عِنْدِي الْبَارِحَةَ». قُلْتُ: أَبُوكَ؟! قَالَ: «أَبِي». قُلْتُ: أَبُوكَ؟! قَالَ: «أَبِي». قُلْتُ: أَبُوكَ؟! قَالَ: «فِي الْمَنَامِ، إِنَّ جَعْفَراً كَانَ يَجِي‏ءُ إِلَى أَبِي فَيَقُولُ: يَا بُنَيَّ افْعَلْ كَذَا، يَا بُنَيَّ افْعَلْ كَذَا». قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ بَعْدَ ذَلِكَ، فَقَالَ لِي: «يَا حَسَنُ، إِنَّ مَنَامَنَا وَ يَقَظَتَنَا وَاحِدَةٌ». (قرب الإسناد (ط - الحديثة)؛ النص؛ ص: 348)

 

استاد شم آبادی در ادامه به آیه 105 از سوره مبارکه توبه اشاره نمود: «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى‌ عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ» (توبه: 105)؛ امام رضا علیه السلام فرمود: مراد از «مؤمنون»، علی علیه السلام و فرزندان ایشان هستند.

 

وی در همین راستا به کلامی از معصوم علیه السلام اشاره نمود: «و إن‏ أعمالكم‏ لتعرض‏ علينا» اعمال شما بر ما اهل بیت علیهم السلام عرضه می شود. (مشارق أنوار اليقين في أسرار أمير المؤمنين عليه السلام؛ ص213)

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: پس این است جایگاه اهل بیت علیهم السلام که به روح خداوند متعال مؤید هستند؛ چشم بصیرت دارند و از درون افراد آگاه هستند؛ خواب و بیداری برای آنها یکسان است؛ اعمال ما شیعیان برای آن بزرگواران عرضه می شود.

 

وی افزود: در شناخت قرآن و این که اهل بیت علیهم السلام چه نسبتی با قرآن دارند، از طرفی قرآن شریف می فرماید: «انّا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون»؛ از طرفی در آیه تطهیر می فرماید: «انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا»؛ یعنی اراده تکوینی خداوند بر این قرار گرفته است که اهل بیت علیهم السلام را از هر رجس و پلیدی دور نگاه دارد و آنها را پاک و مطهر قرار دهد؛ پس از طرفی قرآن از تحریف منزه است و از طرفی دیگر ائمه علیهم السلام از گناه مصون هستند.

 

استاد شم آبادی اضافه نمود: قرآن و اهل بیت علیهم السلام دو بال و دو ثقل هستند؛ چنانچه حدیث ثقلین گواه بر همین مطلب است؛ هر دو قرآن هستند؛ اما یکی قرآن صامت و دیگری قرآن ناطق؛ یکی قرآن علمی و مکتوب و دیگری قرآن عینی و خارجی؛ اگر جایی از قرآن را نفهمیدیم، باید به قرآن ناطق رجوع کنیم؛ چرا که اهل بیت علیهم السلام تبیان هستند.

 

وی در ادامه به آیه 44 از سوره مبارکه نحل اشاره نمود: «... وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ».

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه افزود: حضرت امیر علیهم السلام و فرزندانش مفسّر و مبیّن قرآن هستند و باید به آنها مراجعه کرد.

 

وی خاطرنشان کرد: حضرت رضا علیه السلام علاقه زیادی به تلاوت قرآن داشتند؛ در روایت آمده است که آنقدر به قرآن علاقه داشت که شب ها بیدار می شدند و تلاوت قرآن انجام می دادند.

«وَ كَانَ يُكْثِرُ بِاللَّيْلِ‏ فِي‏ فِرَاشِهِ‏ مِنْ‏ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ‏ فَإِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا ذِكْرُ جَنَّةٍ أَوْ نَارٍ بَكَى وَ سَأَلَ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَ تَعَوَّذَ بِهِ مِنَ النَّار» (عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج‏ 2؛ ص 182)

استاد شم آبادی اضافه نمود: اهل بیت علیهم السلام و امام رضا علیه السلام به کُنه و باطن قرآن اشراف دارند؛ اگر قرآن به ما خطاب کرد که چرا در قرآن تدبر نمی کنید؟ «افلا یتدبرون القرآن ..»؛ تدبّر در قرآن یعنی برداشت هایی از ظاهر الفاظ قرآن و آنچه از ظاهر می فهمیم؛ اما اهل بیت علیهم السلام فراتر از تدبر، از قرآن کریم استنطاق می کنند.

«فَاسْتَنْطِقُوهُ‏ وَ لَنْ يَنْطِقَ وَ لَكِنْ أُخْبِرُكُمْ عَنْهُ أَلَا إِنَّ فِيهِ عِلْمَ مَا يَأْتِي وَ الْحَدِيثَ عَنِ الْمَاضِي وَ دَوَاءَ دَائِكُمْ وَ نَظْمَ مَا بَيْنَكُم»(شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد؛ ج ‏9؛ ص 217)

 

وی در ادامه افزود: اهل بیت علیهم السلام قرآن را به نطق در می آورند؛ یعنی به باطن و حقیقت معارف پنهانی قرآنی اشراف دارند؛ به تأویل قرآن آگاه هستند؛ از این رو ما باید در فهم قرآن به اهل بیت علیهم السلام پناه ببریم و از آنها در استنطاق و فهم قرآن مدد بجوییم.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اگر در قرآن آمده است: « ... تبیانا لکل شیء»؛ «و لا رطب و لا یابس الا فی کتاب مبین» هیچ تر و خشکی نیست؛ مگر اینکه در قرآن بیان شده است پس همه چیز در قرآن بیان شده است.

 

وی خاطرنشان کرد: بله! نمی شود که اصل و فرع همه چیز در قرآن بیان شده باشد؛ اصل و ریشه اش در قرآن بیان شده است و بر ما است که در کنار اهل بیت علیهم السلام بتوانیم از این اصول، فروعش را اجتهاد کنیم؛ پس همه علوم در قرآن آمده اما بر ما است؛ این ما هستیم که باید با اجتهاد به این معارف برسیم.

 

استاد حسین شم آبادی در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: امام رضا علیه السلام در بیان دیگر از شیعیان خودشان اینگونه مطالبه می کنند:

«حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنِّي‏ أُحِبُ‏ أَنْ‏ يَكُونَ‏ الْمُؤْمِنُ‏ مُحَدَّثاً قَالَ قُلْتُ وَ أَيُّ شَيْ‏ءٍ الْمُحَدَّثُ قَالَ الْمُفَهَّمُ‏.» (عيون أخبار الرضا عليه السلام؛ ج‏ 1؛ ص 307)

 

وی افزود: امام رضا علیه السلام اشاره می کنند که مؤمن می تواند به جایگاهی برسد که خداوند متعال و فرشتگان با او سخن می گویند؛ او را هدایت می کنند؛ کسی که خداوند متعال، فهم را روزی او گردانیده باشد؛ «و الذی یصلی علیه و ملائکته و یخرجکم من الظلمات الی النور»؛ امام رضا علیه السلام دوست دارند که شیعیانشان به مقام محدَّث و مفهّم برسند.

/270/260/20/

پ, 07/24/1399 - 10:46