استاد طاهری آزاد مطرح کرد؛

حجاب و علل بد حجابی و راه های مبارزه با بد حجابی «قسمت دهم»

حجاب و پوشش از جايگاه اجتماعي بالایی بر خوردار است. الگوي پوشش و كيفيّت لباس در هر جامعه بيش از آن كه از شرايط اقليمي، موقعيت تمدني، اوضاع اقتصادي، نظام سياسي، موقعيت سني، جنسي و شغلي افراد، خواسته هاي شخصي و زيبا شناختي افراد اثر بپذيرد، از ساختار باورها، ارزش ها، هنجارها، ايدئولوژي ها، الگوها، آداب و عادت ها و سليقه هاي گروهي اثر مي پذيرد.

 

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «حجاب و علل بد حجابی و راه های مبارزه با بد حجابی» پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی در دو قسمت گذشته به برخی از آثار فردی حجاب  در جامعه اشاره نمود و در این قسمت به آثار اجتماعی حجاب در جامعه پرداخته است.

 

ب: اجتماعی.   

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: حجاب و پوشش از جايگاه اجتماعي بالایی بر خوردار است. الگوي پوشش و كيفيّت لباس در هر جامعه بيش از آن كه از شرايط اقليمي، موقعيت تمدني، اوضاع اقتصادي، نظام سياسي، موقعيت سني، جنسي و شغلي افراد، خواسته هاي شخصي و زيبا شناختي افراد اثر بپذيرد، از ساختار باورها، ارزش ها، هنجارها، ايدئولوژي ها، الگوها، آداب و عادت ها و سليقه هاي گروهي اثر مي پذيرد.

 

وی افزود: لباس، نشان دهنده ناخودآگاه فرهنگي جامعه است. لباس پوشيدن، نشانه اجتماعي بودن انسان است و مانند ديگر جنبه هاي اجتماعي بودن انسان بر اساس ارزش ها و هنجارهاي اجتماعي و انتظارات جمعي شكل مي يابد. ضرورت هم نوايي با اقتضاهاي فرهنگ غالب و رعايت انتظارات جمعي، كمترين هزينه اي است كه زندگي اجتماعي در ساحت هاي مختلف بر افراد تحميل مي كند.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اين هم نوايي برخلاف تصوير خام و ابتدايي آن، به معناي پذيرش قطعي اشكال متعين و تمكين بي چون و چرا در برابر الزامات انعطاف ناپذير و تسليم شدن در برابر اراده و خواست جمعي نيست، بلكه به معناي هم نوايي صوري، تشبه و هم آوايي ظاهري و تخلف نكردن آشكار از حداقل هاي هنجاري جامعه است.

 

وی اضافه نمود: در حوزه پوشش نيز جامعه، انتظار خويش را نه در چارچوب قالب هاي معين، بلكه در قالب گزينه هاي متنوعي مطرح ساخته است كه امكان اعمال گزينش هاي فردي همواره وجود خواهد داشت.

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: در جامعه ما به دليل حساسيت هاي خاص درباره الگوي پوشش بانوان گزينه هاي محدودتري فراروي آنها قرار دارد و دخالت سليقه كمتر است.

 

وی افزود: به دليل الزامات ارزشي و هنجاري جامعه، پوشش، اجباري و گريزناپذير است و افراد در هر شرايطي بايد از آن برخوردار باشند. رعايت اين حداقل، نيازمند حضور و مشاركت اجتماعي است و رعايت نكردن آن، به عنوان تخلف اجتماعي، واكنش هايي را برخواهد انگيخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: درجه اين واكنش را ميزان حساسيت و آستانه صبر جامعه تعيين خواهد كرد. هر جامعه به طور متوسط، از ميزاني از تخلف و ناهم سويي، با نگاه به سطح انتظار، در همه عرصه هاي رفتاري از جمله پوشش، چشم پوشي و آن را تحمل مي كند يا واكنش به آن را بنا به ملاحظاتي به تأخير مي اندازد.

 

وی اضافه نمود: بايد دانست اعضاي جامعه ميان ارزش هاي مسلط و ارزش هاي ثانوي يا مدل هاي پذيرفته شده و تحميل شده، حق انتخاب اجمالي دارند. پيوستگي با هنجارها و ارزش هاي جمعي اجباري نيست، بلكه موجب ايجاد محدوديت در مسير انتخاب و تصميم اعضاي اجتماع خواهد شد.

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: هم نوايي نسبي با محيطي معين، همواره با امكان استفاده از حاشيه آزادي و برخورداري از خودمختاري همراه خواهد بود. از اين رو رخ دادن رفتارهاي ناهم خوان و ناهم سو با انتظارات جامعه و ظرفيت هاي هنجاري آن، چندان خلاف انتظار نيست.

 

وی افزود: حجاب علاوه بر تأثیرات فردی و خانوادگی، از تأثیرات اجتماعی نیز برخوردار بوده است که در زیر به برخی از این آثار اشاره می گردد.

 

 1. مصونیت اجتماعی و اخلاقی

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: جامعه موظف است امنیت را در ابعاد مختلف برای افراد، فراهم کند و بخش عمده ای از این امر، بر عهده زنان است و آنان با حفظ پوشش، به این امر، جامه عمل می پوشانند و اگر این حریم شکسته شود، ضمانتی برای سلامتی افراد وجود ندارد.

 

وی اضافه نمود: در سایه رعایت حجاب، زن با شهامت هر چه تمام تر، به وظیفه خود مشغول شده، خطری از ناحیه اجتماع، متوجه وی نمی شود، امنیت زن در جامعه، به وسیله پوشش فراهم می شود و در این صورت، وی می تواند در جامعه به فعالیت پرداخته و در سنگر حجاب، حضور عینی خود را در ابعاد مختلف اجتماعی، تحقق بخشد.

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: موضوع هاي مشابه آن در بستر باورها، رفع نیازهاي فرد، پاسخ به انتظارات جامعه و تحت تأثیر عوامل بیرونی اشکال خاص، متنوع و معنادار به خود می گیرد.

 

وی افزود: یکی از مسائل دینی که بسیار مورد توجه محققان علوم اجتماعی است، جامعه پذیري دینی است. روشن است که اجتماعی شدن فرد طی فرآیند جامعه پذیري  به وقوع می پیوندد. جامعه پذیري فرآیندي است که فرد طی آن با ارزش ها، عقاید، هنجارها، رسوم، آداب و شعائر جامعه خویش آشنا می شود و شیوه هاي زندگی اجتماعی را فرا می گیرد و به عنوان یک عضو، جامعه آمادگی عمل پیدا می کند.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: انسان ها در فرآیند جامعه پذیري، با درونی سازي  ارزش ها و هنجارها یاد می گیرند که چگونه نیازهاي زیستی - اجتماعی خود را به شیوه اي قابل قبول برآورده سازند.

 

وی اضافه نمود: نظم و ثبات در جامعه، ماحصل درونی سازي و عمل به این ارزش ها و دستورات فرهنگی است. همچنین دوران نوجوانی و جوانی، مهم ترین و اثرگذارترین دوران شناخت و پذیرش این معیارها است.

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: آشنایی فرد با معیارها، الگوها، آموزه ها و احکام دینی در فرآیند جامعه پذیري دینی وي انجام می شود. در این فرآیند، فرد با محتوا و معناي این معیارها آشنا شده و آنها را در موقعیت ها و تعاملات زندگی روزمره خود به کار می برد.

 

وی افزود: در حقیقت فرد پس از آشنایی و شناخت آموزه هاي دینی، مثل حجاب و پوشش، آنها را به عنوان ارزش و باور می پذیرد و با درونی کردن این ارزش ها و باورها به عنوان یک شخصیت پایبند به اصول و احکام دینی و مقید به حجاب در جامعه حضور می یابد.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: به این ترتیب می توان جامعه پذیري حجاب را نوع خاصی از جامعه پذیري دینی برشمرد که عوامل جامعه پذیر کردن آن خانواده، یکی از مسائل دینی که بسیار مورد توجه محققان علوم اجتماعی است؛ جامعه پذیري دینی است.

 

وی افزود: روشن است که اجتماعی شدن فرد طی فرآیند جامعه پذیري به وقوع می پیوندد. جامعه پذیري فرآیندي است که فرد طی آن با ارزش ها، عقاید، هنجارها، رسوم، آداب و شعائر جامعه خویش آشنا می شود و شیوه هاي زندگی اجتماعی را فرا می گیرد و به عنوان یک عضو، جامعه آمادگی عمل پیدا می کند.

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: انسان ها در فرآیند جامعه پذیري، با درونی سازي  ارزش ها وهنجارها یاد می گیرند که چگونه نیازهاي زیستی - اجتماعی خود را به شیوه هاي قابل قبول برآورده سازند. نظم و ثبات در جامعه، ماحصل درونی سازي و عمل به این ارزش ها و دستورات فرهنگی است. همچنین، دوران نوجوانی و جوانی، مهمترین و اثرگذارترین دوران شناخت و پذیرش این معیارها است»

 

وی اضافه نمود: آشنایی فرد با معیارها، الگوها، آموزه ها و احکام دینی در فرآیندجامعه پذیري دینی وي انجام میشود. در این فرآیند، فرد با محتوا و معناي این معیارها آشنا شده و آنها را در موقعیت ها و تعاملات زندگی روزمره خود به کارمیبرد.  در حقیقت فرد پس از آشنایی و شناخت آموزه هاي دینی مثل حجاب و پوشش، آنها را به عنوان ارزش و باور میپذیرد و با درونی کردن این ارزشها و باورها به عنوان یک شخصیت پایبند به اصول و احکام دینی و مقید به حجاب در جامعه حضور مییابد.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: بدین ترتیب می توان جامعه پذیري حجاب را نوع خاصی از جامعه پذیري دینی برشمرد که عوامل جامعه پذیرکردن آن خانواده، اعتقاد به حجاب و نگرش هاي مربوط به آن مدرسه و مراکز آموزشی، وسایل ارتباط جمعی، گروه همسالان اثرگزاراست.

 

وی افزود: هر قدر شناخت و اختیار انسان بیشتر باشد، عقیده و مرام او نیز پایدارتر است. حجاب نیز این چنین است، یعنی محصول شناخت و بینش هایی است که زن از هستی، انسان، روابط اجتماعی و چگونگی تکامل و رشد صحیح خود دارد و بدین باور رسیده است که با پوشش دادن به خود، سیر معنوي جامعه را سرعت میدهد. خداوند، عفاف و حیا را براي زن جزء خصلت وجودي و قرار داده است.

 

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد در ادامه خاطرنشان کرد: استاد شهید مطهري چهار اصل را به عنوان شاخصه هاي فلسفۀ حجاب مطرح می کند: آرامش روانی، استحکام پیوند خانوادگی، استواري اجتماع  و ارزش واحترام به زن. وي اضافه می نماید که حجاب در اسلام از یک مسئله کلی تر و اساسی تر ریشه می گیرد و آن این است که اسلام می خواهد انواع التذاذهاي جنسی، چه بصري و چه لمسی و چه نوع دیگر، به محیط خانوادگی و در کادر ازدواج قانونی، اختصاص یابد و اجتماع منحصراً براي کار و فعالیت باشد. برخلاف سیستم غربیِ عصر حاضر که کار و فعالیت را با لذایذ جنسی به هم می آمیزد.

 

 وی اضافه نمود: اعتقاد به حجاب و نگرش هاي مربوط به آن عوامل بد حجابی در جامعه اسلامی ایران را این گونه می توان قلمداد نمود:

الف: هجوم فرهنگ غرب و تلاش استعمار براي نابودي حجاب

ب: اعتقاد به آزادي غلط و ناآگاهی از آزادي صحیح و معقول

ج: اعتقاد به دست و پا گیر بودن حجاب براي کار وتلاش

د:  پیروي از هوس هاي نفسانی و گذرانی بی قید و بند

ه: دگرگونی ارزش ها (اینکه شخصیت زن به آشکارنمودن زیبایی هایش است)

و: پذیرش الگوهاي دروغین و تقلید کورکورانه به دلیل جهل و عدم اعتماد به نفس و کمبود

ز: جایگزینی فرهنگ هاي بیگانه به جاي اسلام،

ح: بی محتوایی و عدم استقلال فکري

ط: ضعف تجزیه و تحلیل منطقی

ی: سستی و سهل انگاري به دلیل ضعف اراده

 

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: بسیاري از اندیشمندان معتقدند که کم توجهی به حجاب و عفاف و عوامل مؤثر بر آن در جامعه، زمینه ساز انحطاط است و آثار زیانبار فردي و اجتماعی به دنبال خواهد داشت.

 

وی افزود: این آثارِ موارد ذیل بوده اند:

1. احساس بیگانگی در برابر فرهنگ بومی ایران و پذیرش عناصر فرهنگی بیگانه.

2. زمینه سازي گسترش ناهنجاري هاي اخلاقی

3. تضعیف اعتقادات و تقیدات دینی

 4. بروز ناامنی

5. برهم زدن نظم در روابط جنسی

6. افزایش آزار جنسی

7. شیوع بیماري هاي جسمی مانند ایدز و ...،

8. تزلزل بنیان خانواده   

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پس، لازم است در این زمینه توجه همه جانبه به خود فرد، اثر خانواده، جامعه و مهمتر از همه آموزش و پرورش داشت.  

 

وی اضافه نمود: آشنا کردن کودکان و نوجوانان با معارف و ارزش هاي دینی و مذهبی یکی از اصول مهم تعلیم و تربیت اسلامی است که روز به روز با گسترش زندگی اجتماعی، علمی و سیاسی، ضرورت آن بیشتر احساس می شود.

 

استاد طاهری آزاد در ادامه بیان کرد: بنابراین، یکی از محورهاي مهم و اصلی تربیت باید عمق بخشیدن به آموزه هاي دینی در کودکان و نوجوانان باشد.

 

وی افزود:  قابل توجه است که درونی کردن ارزش هاي دینی و مذهبی بین دختران و زنان باعث می شود آنان در برابر این انحراف ها، بیشتر مقاومت کنند. مناسبترین زمان براي درونی کردن ارزش هاي اسلامی و تربیت دینی فرزندان، دوره کودکی و نوجوانی است؛ زیرا روح آنان در این زمان انعطاف زیادي دارد که با بزرگتر شدن ازاین انعطاف کاسته می شود. با آموزش باورها و ارزش هاي دینی در دوران کودکی و نوجوانی نتایج مفید و مؤثري به دست می آید.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی از روش هاي بسیار مؤثر در تربیت، تشویق کارهاي خوب کودکان و نوجوانان است. تشویق، راهی مناسب درایجاد انگیزه حفظ حجاب و عفاف است. تشویق در روح آنان اثر می گذارد و آنها را براي انجام اعمال نیک برمی انگیزد.

 

وی افزود: یکی دیگر از این شیوه ها روش الگویی است. در این روش فرد، از دیگران سرمشق و الگو می گیرد و از رفتار آنها پیروي نموده و خود را با آنها همساز می کند.

 

استاد طاهری آزاد در کلام پایانی این قسمت از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: همان طور که مطرح شد، خانواده، مدرسه و جامعه نقش مهمی در آموزش تعالیم مذهبی و دینی افراد جامعه به خصوص نوجوانان دارند. اما نقش خانواده از بقیه عوامل پررنگتر است.

لینک قسمت قبلی مصاحبه: حجاب و پوشش از جايگاه اجتماعي بالایی بر خوردار است. الگوي پوشش و كيفيّت لباس در هر جامعه بيش از آن كه از شرايط اقليمي، موقعيت تمدني، اوضاع اقتصادي، نظام سياسي، موقعيت سني، جنسي و شغلي افراد، خواسته هاي شخصي و زيبا شناختي افراد اثر بپذيرد، از ساختار باورها، ارزش ها، هنجارها، ايدئولوژي ها، الگوها، آداب و عادت ها و سليقه هاي گروهي اثر مي پذيرد.

 

/270/260/20/

چ, 01/18/1400 - 09:12