استاد فتحی مطرح کرد؛

پاسخ به نماینده مجلس، در مورد تشکیک در کلام امام

استاد فرهاد فتحی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع «پاسخ به حجت الاسلام جلالی، نماینده رفسنجان و انار» پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: حجت الاسلام حسین جلالی نماینده رفسنجان و انار که برخی از سخنانش بازتاب‌ های زیادی در فضای رسانه ای داشته است، اخیرا در برنامه دستخط، جمله معروف امام خمینی یعنی «میزان ر‌أی ملت است» را زیر سؤال برده و سعی کرده است تفسیر دلخواه خود و همفکرانش از این جمله ارائه کند. ایشان در این برنامه می گوید: جمله ‌ای از حضرت امام است که میزان رأی مردم است. همه جا این را می ‌نویسند. ببینید قبل و بعد این جمله چه بوده است. اول انقلاب عده‌ ای ملّی مذهبی ‌ها گفتند تا مردم رأی ندهند، چیزی قانونی نیست و امام در مقام جدال فرمودند ما می ‌دانیم چطور است و این رأی‌ گیری را برگزار کنید. رأی گیری کردند و جمهوری اسلامی 98 درصد رأی آورد. امام فرمودند شما که می ‌گویید میزان رأی مردم است، این هم رأی مردم! حالا این را همه جا استفاده می ‌کنیم که میزان رأی مردم است. خُب اگر مردم ما رأی بدهند نماز نداشته باشیم، مردم رأی دادند حجاب نداشته باشیم، مردم رأی می دهند اسلام نباشد. اگر مردم اینطور رای بدهند – که البته اینطور رأی نمی‌ دهند – باید این را بپذیریم؟

 

استاد فتحی در ادامه بیان کرد: بعد از از شنیدن این سخنان بر خودم فرض دانستم تا نکاتی را برای تبیین عرض کنم: افرادی که با گفتمان امام خمینی کمترین انسی داشته باشند، می دانند امام تاکید مکرر و مؤکد دارند که میزان رأی ملت است. برای اثبات این مطلب به برخی از سخنان امام بزرگوار اشاره می کنیم: اولین باری که امام از میزان، رأی ملت است سخن گفتند، در سخنرانی خود در 25 خرداد 1358 در جمع پرسنل نیروی هوایی بود. در این سخنرانی امام (ره) می فرمایند: «مجلس مؤسسان اگر اعتبار دارد، برای این است که مجلس مبعوث از ملت است. خود ملت حق ندارد رأی بدهد، لکن وکیل ملت حق دارد؟! این چه غلطی است! خود من حق ندارم تصرف بکنم در مالم، وکیل من حق دارد؟! خود شما حق ندارید رأی بدهید، وکیل شما حق دارد؟! وکلا برای این حق دارند که وکیل شما هستند، و الّا چه حقی دارند؟ یک نفر چه حقی دارد برای 53 میلیون جمعیت رأی بدهد؟ پنجاه نفر - ششصد نفر چه حقی دارد برای یک ملت 53 میلیونی رأی بدهد؟ این حق برای این است که شما می خواهید رأی بدهید. رأی شماست. میزان، رأی ملت است. ملت یک وقت خودش رأی می دهد. یک وقت یک عده ای را تعیین می کند که آنها رأی بدهند: آن در مرتبه دوم صحیح است. و الّا مرتبه اول، حق مال خود ملت است. شما خون دادید، حقوق دانان برای شما تکلیف معین کنند؟! خودتان باید تکلیف معین کنید. شمایید، همین ملت، همین مردم محروم دانشگاه، جوان های محروم دانشگاه، همین جوان های محروم مدرسه فیضیه، همین جوان های محروم در ارتش، همین جوان های محروم در بازار، همین جوان های محروم در کارخانه ها و در کشاورزی، اینها باید رأی بدهند. بهانه ها را کنار بگذارید؛ از خدا بترسید؛ با ملت شوخی نکنید؛ رأی مردم را هیچ حساب نکنید؛ مردم را به حساب بیاورید.» (صحیفه امام؛ ج 8، ص 173)

وی افزود: امام در جای دیگر می فرماید: «و بحمدالله تا کنون هم با بهترین وجه این مطالب اسلامی یعنی، اساس حکومت اسلامی با بهترین وجه تحقق پیدا کرده است و ملت خودش است که سرنوشت خودش را به دست دارد. اینطور نیست که ملت ما از همه چیز بی خبر باشد و سرنوشتش را در کاخ سفید برایش طرح بکنند یا در کرملین. خود ملت است که با رأی خودش رئیس جمهور تعیین می کند. جمهوری اسلامی را رأی به آن می دهد و با رأی خودش که متمرکز است در مجلس، دولت را تعیین خواهد کرد و همه امور دست خود ملت است. امروز مثل زمان رژیم طاغوتی نیست که ملت هیچکاره باشد و همه امور دست یک نفر یا یک عده باشد. ملت همه کاره است و همه هم با رأی خود ملت است.» )صحیفه امام؛ ج 13، ص 125(

استاد فتحی خاطرنشان کرد: امام یکی از سه علت شکست رژیم پهلوی را در عدم توجه به رای مردم می داند و می فرمایند:
«با روی کار آمدن رضاخان این سه اصل اسلامی در امر حکومت پایمال شد، اول اصل لزوم عدالت در حاکم اسلامی و دوم اصل آزادی مسلمین در رأی به حاکم و تعیین سرنوشت خود و سوم اصل استقلال کشور اسلامی از دخالت اجانب و تسلط آنها بر مقدرات مسلمین. و اگر در آن روز برای احیای این سه اصل اسلامی اقدام شده بود، کار به اینجا نمی کشید.» (صحیفه امام؛ ج 5، ص 236)

وی اضافه نمود: بیان صریحی در کلمات امام موجود است که برای همه دوستداران و پیروان ایشان فصل الخطاب است؛ امام در اهمیت رای مردم در کلام مفصل و صریحی می فرمایند: «از اموری که لازم است امروز تذکر بدهم شاید بعد دیر بشود، قضیه انتخابات است. همان طوری که مکرر من عرض کرده ام و سایرین هم گفته اند، انتخابات در انحصار هیچ کس نیست، نه در انحصار روحانیین است، نه در انحصار احزاب است، نه در انحصار گروه هاست. انتخابات مال همه مردم است. مردم سرنوشت خودشان دست خودشان است. و انتخابات برای تأثیر سرنوشت شما ملت است. از قراری که من شنیده ام در دانشگاه بعض از اشخاص رفته اند گفته اند که دخالت در انتخابات، دخالت در سیاست است و این حق مجتهدین است. تا حالا می گفتند که مجتهدین در سیاست نباید دخالت بکنند، این منافی با حق مجتهدین است، آنجا شکست خورده اند حالا عکسش را دارند می گویند. این هم روی همین زمینه است، اینکه می گویند انتخابات از امور سیاسی است و امور سیاسی هم حق مجتهدین است هر دویش غلط است. انتخابات سرنوشت یک ملت را دارد تعیین می کند. انتخابات بر فرض اینکه سیاسی باشد و هست هم، این دارد سرنوشت همه ملت را تعیین می کند، یعنی آحاد ملت سرنوشت زندگیشان در دنیا و آخرت منوط به این انتخابات است. این این طور نیست که انتخابات را باید چند تا مجتهد عمل کنند. این معنی دارد که مثلاً یک دویست تا مجتهد در قم داشتیم و یک صد تا مجتهد در جاهای دیگر داشتیم، اینها همه بیایند انتخاب کنند، دیگر مردم بروند کنار؟! این یک توطئه ای است که می خواهند همان طوری که در صدها سال توطئه شان این بود که باید روحانیون و مذهب از سیاست جدا باشد و استفاده های زیاد کردند و ما ضررهای زیاد از این بردیم، الآن هم گرفتار ضررهای او هستیم، حالا دیدند آن شکست خورد، یک نقشه دیگر کشیدند، و آن این است که انتخابات حق مجتهدین است، انتخابات یا دخالت در سیاست حق مجتهدین است. دانشگاهی ها بدانند این را که همان طوری که یک مجتهد در سرنوشت خودش باید دخالت کند، یک دانشجوی جوان هم باید در سرنوشت خودش دخالت کند. فرق مابین دانشگاهی و دانشجو و مثلا مدرسه ای و اینها نیست، همه شان با هم هستند. اینکه در دانشگاه رفتند و یک همچو مطلبی را گفتند، این یک توطئه ای است برای اینکه شما جوان ها را مأیوس کنند.
بیدار باشید! توجه کنید! اینها با توطئه هایشان می خواهند کار را انجام بدهند، نمی توانند با دخالت نظامی کار بکنند، اینها می خواهند با شیطنت هایشان کار خودشان را انجام بدهند. آن وقت شیطنت این بود که سیاست از مذهب خارج است و بسیار ضرر به ما زدند و ما بسیار ضرر خوردیم و آنها هم بسیار نفع بردند. این مطلب شکست خورده. حالا می گویند که سیاست حق مجتهدین است یعنی، در امور سیاسی در ایران پانصد نفر دخالت کنند، باقیشان بروند سراغ کارشان. یعنی مردم بروند سراغ کارشان، هیچ کار به مسائل اجتماعی نداشته باشند، و چند نفر پیرمرد ملّا بیایند دخالت بکنند. این از آن توطئه سابق بدتر است برای ایران. برای اینکه، «آن» یک عده از علما را کنار می گذاشت، منتها به واسطه آنها هم یک قشر زیادی کنار گذاشته می شوند، «این» تمام ملت را می خواهد کنار بگذارد. یعنی نه اینکه این می خواهد مجتهد را داخل کند، این می خواهد مجتهد را با دست همین ملت از بین ببرد. باید دانشگاهی ها متوجه باشند که اگر چنانچه افرادی در دانشگاه هستند که شیطنت دارند می کنند، اینها را باید توجه کنند که گول اینها را نخورند. خودشان دخالت در امور انتخابات بکنند. انتخابات سرنوشت حتی شمایی که در آنجا هستید را تعیین می کند. یک امری که سرنوشت آحاد ملت در دست اوست، وظیفه آحاد ملت است که در آن دخالت کند، مربوط به یک قشری، دون قشری نیست، همه باید در این دخالت بکنند. و این شیطنت هایی که الآن دارند می کنند، به طوری که به من گفته اند برای مأیوس کردن بعضی از جوان های ماست. این شیطنت را خنثی کنید و فعال وارد بشوید در انتخابات. می خواهید خودتان کسانی را تعیین کنید و انتخاب بکنید، می خواهید ببینید هر قشری که می پسندید حرفهای آنها را و کاندیدای آنها را. شما هم با آنها باشید....در انتخابات به طور فعال همه دخالت بکنید.» (صحیفه امام؛ ج 18، ص 367 ـ 369(

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام مخالفت با رای مردم را مصداق دیکتاتوری می داند و می فرمایند: «... اگر ما فشار آوردیم به اینکه آقا رأی بدهید، حتماً باید به این مسأله رأی بدهید آن وقت البته هم به ما اشکال است هم به آنها. اما اگر به دست مردم دادیم و گفتیم آقا مسأله این مسأله است... شمایی که خلاف این را می گویید دیکتاتور هستید و می خواهید به ما تحمیل بکنید.
دیکتاتوری این است که برخلاف مسیر ملت، برخلاف رأی ملت، یک چیزی به زور گردن ملت بگذارند.»
«پیغمبر اسلام به ما حق نداده است که ما به ملتمان یک چیزی را تحمیل بکنیم. بله ممکن است گاهی وقت ها ما یک تقاضایی از آنها بکنیم؛ تقاضای متواضعانه، تقاضایی که خادم یک ملت از ملت می کند.» )صحیفه امام؛ ج 11، ص 34(

وی افزود: اینها فقط بخشی از سخنان امام در مورد نقش مردم در جمهوری اسلامی است. بعد از امام خمینی نیز رهبر انقلاب آیت الله خامنه ای در سخنان خود در قالب مستقل یا اشاره به سخنان امام بر این مسئله تاکید کردند؛  آیت الله خامنه ای در مورد نقش اسلام و جمهوریت می فرمایند: «اسلامیت و جمهوریت دو عنصر جدا نیستند که به یکدیگر وصل شده باشند و یک حقیقت را به وجود آورده باشند؛ در دل اسلامیت، جمهوریت هست. در دل اتکاء به حکم الهی، تکیه‌ به مردم و احترام به خواست و رأی مردم هست. (۱۳۸۸/۰۵/۱۲ بیانات در مراسم تنفیذ حکم دهمین دوره ریاست جمهوری)
 

استاد فتحی خاطرنشان کرد: ایشان در مقایسه جمهوری اسلامی با رژیم پهلوی می فرمایند: «انقلاب اسلامی ورق را بكلی برگرداند؛ مردم نقش پیدا كردند؛ نه فقط در انتخاب نماینده‌ی مجلس، در انتخاب رئیس‌جمهور، در انتخاب خبرگانی كه رهبر را بناست انتخاب كنند، در انتخاب شوراهای شهر كه شهردارها را باید انتخاب كنند. در همه‌ این مراحل حساس، نظر مردم شد تعیین‌كننده. قانون اساسی بر این اساس تدوین شد.» (۱۳۸۸/۰۲/۰۹ بیانات در دیدار جمعی از معلمان و پرستاران و کارگران)

 

وی اضافه نمود: رهبر معظم در مورد نقش مردم در دیدگاه امام خمینی می فرمایند: «در مکتب سیاسی امام، رأی مردم به معنای واقعی کلمه تأثیر می‌ گذارد و تعیین کننده است. این، کرامت و ارزشمندی رأی مردم است.» (۱۳۸۳/۰۳/۱۴بیانات در مراسم پانزدهمین سالگرد رحلت امام خمینی)
 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ایشان در مورد مردمسالاری دینی, مردم و احترام به رای مردم می فرمایند: این حقیقتی است که در محیط اسلامی، رأی و خواست مردم در مسیر جهتگیری و منش عمومی نظام، تأثیر بنیانی و تعیین‌کننده‌ ای دارد و باید داشته باشد. (۱۳۷۴/۰۳/۰۸بیانات در دیدار نمایندگان مجلس)

استاد فتحی خاطرنشان کرد: آیت الله خامنه ای در مورد بیعت در نظام اسلامی و شرط حقانیت زمامدار اسلامی می فرمایند: در اسلام به نظر مردم اعتبار داده شده؛ رأی مردم در انتخاب حاکم و در کاری که حاکم انجام میدهد، مورد قبول و پذیرش قرار گرفته. لذا شما می ‌بینید که امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) با اینکه خود را از لحاظ واقع منسوب پیغمبر و صاحب حق واقعی برای زمامداری می داند، آن وقتی که کار به رأی مردم و انتخاب مردم می کشد، روی نظر مردم و رأی مردم تکیه می کند. یعنی آن را معتبر می شمارد و بیعت در نظام اسلامی یک شرط برای حقانیت زمامداریِ زمامدار است. اگر یک زمامداری بود که مردم با او بیعت نکردند، یعنی آن را قبول نکردند، آن زمامدار خانه ‌نشین خواهد شد و مشروعیت ولایت و حکومت به بیعت مردم وابسته است یا بگوئیم فعلیت زمامداری و حکومت به بیعت مردم وابسته است. آن وقتی که بعد از قتل عثمان مردم آمدند اطراف خانه‌ امیرالمؤمنین را گرفتند، امیرالمؤمنین خطاب به مردم نفرمود که شما چه کاره‌ اید؟ رأی شما چه تأثیری دارد؟ فرمود: «دعونی و التمسوا غیری»؛ وقتی می خواست استنکاف کند از قبول خلافت و زمامداری، به مردم گفت من را رها کنید، به سراغ دیگری بروید. یعنی اراده‌ شما، خواست شما، انتخاب شماست که تعیین کننده است؛ پس از من منصرف بشوید، به سراغ دیگری بروید. در مکاتباتی که امیرالمؤمنین با معاویه در پیش از جنگ صفین داشتند و استدلال می کردند؛ هر کدام یک دلیلی، استدلالی در نامه‌ خود می‌ آوردند - هم معاویه به یک چیزهائی استدلال می کرد تا روش سیاسی خودش را توجیه کند، هم امیرالمؤمنین استدلال هائی می کردند - آنجا یکی از جملاتی که امیرالمؤمنین به کار برده و احتمال می دهم بیش از یک بار هم امیرالمؤمنین این را به کار برده این است که: «انّه بایعنی القوم الّذین بایعوا ابابکر و عمر»؛ یعنی تو چرا در مقابل من می‌ ایستی و تسلیم نمی شوی، در حالی که همان مردمی که با ابوبکر و عمر بیعت کرده بودند و تو به خاطر بیعت آن مردم خلافت آنها را قبول داری، همان مردم با من هم بیعت کردند. یعنی مشروعیت دادن به رأی مردم و بیعت مردم؛ این یک اصل اسلامی است. لذا بیعت یکی از چیزهای اصلی بود. اگر کسی به عنوان خلیفه انتخاب میشد، مردم اگر بیعت نمی کردند، هیچ الزامی نبود که دیگران او را خلیفه بدانند. حتی آن زمان هائی که خلافت جنبه‌ صوری هم به خودش گرفته بود، یعنی در دوران بنی‌ امیه و بنی‌عباس، آن روز هم باز بیعت گرفتن از مردم را لازم می دانستند. حالا وقتی که یک حکومت قلدرمابانه و جبارانه بر مردم بخواهد حکومت کند، بیعت گرفتن را هم اجباری می کند یا در بیعت هم تقلب می کند. مثل اینکه در انتخابات، انتخابات صوری و تشریفاتی، فرمایشی در دوران رژیم گذشته تقلب می کردند. اصل بیعت، یک اصل پذیرفته شده است. البته وقتی همه‌ مردم، اکثریت مردم با کسی بیعت کردند و در حقیقت او را به زمامداری پذیرفتند، دیگران باید تسلیم او بشوند. شاید بیعت در این صورت هم اجباری نباشد.
حق رأی در جمهوری اسلامی مخصوص مسلمانان نیست، مخصوص یك عده ‌ای از مسلمانان، یك مذهب خاص نیست، مال همه است. (۱۳۶۶/۰۳/۲۲ خطبه‌ های نماز جمعه‌ تهران)

استاد فرهاد فتحی خاطرنشان کرد: اگر بدون پیش فرض و نگاه سیاسی هر اهل انصافی به این بیانات امامین انقلاب توجه کند، قاطعانه حرف های اقای جلالی را انحراف از خط امام و رهبری می داند. امام و رهبری آن قدر نقش مردم را در بیانات خود تکرار و تاکید کردند که هیج کسی نمی تواند آن را تحریف و مصادره به مطلوب کند.

 

وی افزود: در آخر کلام نقد دیگری بر سخنان سخن جناب جلالی وارد است و آن اینکه ایشان بین مشروعیت و مقبولیت خلط کرده اند و مثال هایی که می زنند، در باب مشروعیت است، نه مقبولیت؛ در حالی که نقش مردم در بعد مقبولیت است، نه مشروعیت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: بله! مردم در مشروعیت حکومت اسلامی، نماز و روزه و احکام الهی هیچ نقشی ندارند و مشروعیت متوقف بر ثقلین است؛ ولی مردم می توانند حکومت امام معصوم را هم قبول نکنند.

 

وی اضافه نمود: نکته آخری که باید متذکر شویم این است که گاهی بین مشروعیت سیاسی و دینی در ادبیات اندیشمندان معاصر خلط می شود. مشروعیت سیاسی که در ادبیات سیاسی جهان همان مقبولیت در ادبیات دینی ما است. پس اگر آنها می گویند مشروعیت ندارد، مرادشان همان مقبولیت ما است و این خلط اصطلاح گاهی باعث دعواهای لفطی می شود؛ ولی مراد روشن است و آن این است که شما چه قائل به جمهوری اسلامی و چه قائل به حکومت اسلامی باشید، مقبولیت حکومت متوقف بر مردم است و بدون مقبولیت مردمی امام معصوم هم خانه نشین می شود.

/270/260/20/

س, 03/24/1401 - 21:03