استاد ساعی ور مطرح کرد؛

سیمای حضرت زهرا در سنت نبوی و کلام معصومین

نام دیگری که برای ایشان در روایت ائمه علیهم السلام بر شمرده شده محدّثه است. محدثه بودن ایشان نشان دهنده عظمت حضرت است که با فرشته بزرگ الهی که صرفا برای پیامبران اولو العزم می آمد، همسخن می شدند.

 

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید استاد محمد باقر ساعی ور در بیان مقام و جایگاه حضرت زهرا سلام الله علیها در نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به پاره ای از احادیث اشاره داشت و گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در کلماتی که درباره حضرت زهرا سلام الله علیها فرموده است، ابعادی از فضایل و درجات ایمانی ایشان را به صورت گسترده مطرح کرده است که به برخی از آنها از باب تیمن اشاره می شود.

 

وی افزود: احادیثی وجود دارد در باب اینکه «إن الله یغضب لغضب فاطمه و یرضی لیرضاها»؛ لازم به ذکر است که این حدیث، در کتب فریقین ذکر گردیده و مورد قبول می باشد. از جمله کتاب علمای عامه که در آن به این حدیث شریف اشاره شده است، می توان به این موارد ذکر کرد: طبرانی در المعجم الكبير: 1/ 66، ح 182. حاکم نیشابوری در المستدرك على الصحيحين: 3/ 154. شمس الدین ذهبی در ميزان الاعتدال: 2/ 492، ح 4560، حافظ هیثمی در مجمع الزوائد: 9/ 203.  علاءالدين علي بن حسام الدين ابن قاضي خان القادري در كنزالعمّال: 13/ 674، ح 37725. و این کتابها غیر از کتب علمای شیعه مانند امالی شیخ صدوق می باشد.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در روایت امالی شیخ صدوق می خوانیم: «حَدَّثَنَا الشَّيْخُ الْفَقِيهُ أَبُوجَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مُوسَى بْنِ بَابَوَيْهِ الْقُمِّيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو ذَرٍّ يَحْيَى بْنُ زَيْدِ بْنِ الْعَبَّاسِ بْنِ الْوَلِيدِ الْبَزَّازُ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ بِالْكُوفَةِ قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي عَلِيُ‏ بْنُ الْعَبَّاسِ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَالِمٍ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّهُ قَالَ: يَا فَاطِمَةُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَيَغْضَبُ لِغَضَبِكِ وَ يَرْضَى لِرِضَاكِ قَالَ فَجَاءَ صَنْدَلٌ فَقَالَ لِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنَّ هَؤُلَاءِ الشَّبَابَ يَجِيئُونَّا عَنْكَ بِأَحَادِيثَ مُنْكَرَةٍ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ ع وَ مَا ذَاكَ يَا صَنْدَلُ قَالَ جَاءَنَا عَنْكَ أَنَّكَ حَدَّثْتَهُمْ أَنَ‏ اللَّهَ‏ يَغْضَبُ‏ لِغَضَبِ‏ فَاطِمَةَ وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا قَالَ فَقَالَ جَعْفَرٌ ع يَا صَنْدَلُ أَ لَسْتُمْ رَوَيْتُمْ فِيمَا تَرْوُونَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَيَغْضَبُ لِغَضَبِ عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ وَ يَرْضَى لِرِضَاهُ قَالَ بَلَى قَالَ فَمَا تُنْكِرُونَ أَنْ تَكُونَ فَاطِمَةُ ع مُؤْمِنَةً يَغْضَبُ اللَّهُ لِغَضَبِهَا وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا قَالَ فَقَالَ‏ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ‏.» (ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي( للصدوق) - تهران، چاپ: ششم، 1376ش)

 

استاد ساعی ور در ادامه با نگاهی توحیدی و اجتماعی به این حدیث پرداخت و بیان داشت: در نگاه توحیدی انسان باید به مقامی برسد که با غضب خدا غضب کند و «فانی فی الله» شود و با رضایت خداوند نیز راضی شود ولی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در این حدیث می فرماید: «خدا غضب می کند با غضب فاطمه و خدا هست که راضی می شود به رضایت فاطمه.»

 

وی اضافه کرد: از حیث اجتماعی، معیاری برای جامعه است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای بعد از خودش، جهت تشخیص حقّ از باطل باید معیارهایی را در بین جامعه مطرح می کرد. اگر سیره رسول الله صلی الله علیه و آله را بررسی کنیم، می بینیم که همین کار را کردند؛ یعنی  از افراد و سرمایه هایی که داشتند حداکثر استفاده را در راه هدایت مردم به کار بردند.

 

این استاد حوزه علمیه قم به عنوان شاهد مثال به روایت هایی درباره حجت عمار بن یاسر بین حق و باطل اشاره کردند که وی توسط قومی کشته می شود که ظالم است. در علل الشرایع آمده است: «يَقُولُ النَّبِيُّ عَمَّارٌ مَعَ‏ الْحَقِ‏ وَ الْحَقُّ مَعَ عَمَّارٍ يَدُورُ مَعَهُ حَيْثُ دَار» (ابن بابويه، محمد بن على، علل الشرائع - قم، چاپ: اول، 1385ش / 1966م) در رجال کشی می بینیم: «....جلدة بين عيني و انفي  تقتله الفئة الباغية، و قال وقت قتلهم إياه: اليوم ألقى الاحبة محمدا و حزبه، يدعوهم الى الجنة و يدعونه الى النار.»(كشى، محمد بن عمر، رجال الكشي - اختيار معرفة الرجال (مع تعليقات مير داماد الأسترآبادي) - قم، چاپ: اول، 1363 ش.) لذا او محل احتجاج بود که هر جا قضیه ای مشتبه شود، با عمار بتوانند حقّ و باطل را تشخیص دهند؛ به خصوص با توجه به شبهه افکنی ها و تاریک کردن محیط اندیشه مردم که درباره امیرالمومنین علیه السلام صورت می گرفت.

 

وی افزود: بعد از رحلت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم مردم باید می دانستند که غضب حضرت زهرا سلام الله علیها، غضب خدا و رضایت فاطمه، رضایت خدا است. زهرا سلام الله علیها معیار حقّ و باطل قرار می گیرد. صرف بیان این نکته که «زهرا سلام الله علیها طبق رضایت خداوند، راضی، و بر طبق غضب خداوند نیز غضبناک می شد.» آن گونه معیار حقّ و باطل بودن را نمی رساند که این حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می رساند: «إن الله یغضب لغضب فاطمه و یرضی لرضاها».

 

استاد ساعی ور بیان داشت: با توجه به این حدیث هر فردی در جامعه به راحتی می تواند حقّ و باطل تشخیص بدهد که چون در اینجا حضرت زهرا سلام الله علیها غضبناک شده اند، پس خداوند هم در اینجا غضبناک است. پس نتیجه به راحتی حاصل می شد. یعنی در آنجا که مردم واقعیت علی را نمی شناختند، با این حدیث مردم به راحتی می توانستند حق را از باطل تمایز بدهند.

 

وی افزود: در حدیثی نبوی آمده است: «فَقَالَ إِنَ‏ ابْنَتِي‏ فَاطِمَةَ مَلَأَ اللَّهُ‏ قَلْبَهَا وَ جَوَارِحَهَا إِيمَاناً وَ يَقِيناً وَ إِنَّ اللَّهَ عَلِمَ ضَعْفَهَا فَأَعَانَهَا عَلَى دَهْرِهَا وَ كَفَاهَا أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ لِلَّهِ مَلَائِكَةً مُوَكَّلِينَ بِمَعُونَةِ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله».» (عنه البحار: 43/ 29 ح 34، و عوالم العلوم: 11/ 116 ح 2.)( قطب الدين راوندى، سعيد بن هبة الله، الخرائج و الجرائح - قم، چاپ: اول، 1409 ق.) پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: قلب و جوارح فاطمه تا عمق آن با ایمان پر است و و همواره در طاعت خداست ، یعنی آن حضرت هیچ لحظه ای بدون طاعت الهی نیست.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در این باب احادیث دیگری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وجود دارد که در رابطه با «امّ ابیها» است به این معنا که فاطمه مادرِ پدرش است. با توجه به اینکه پیامبر و امیرالمومنین علیهما السلام پدران این امت هستند، با این حدیث نشان داده می شود که حضرت زهرا سلام الله علیها از لحاظ رتبه و معنویت، مادر این امّت هستند. رفتار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هم نشان دهنده علاقه به حضرت زهرا سلام الله علیها بود. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همیشه وقتی حضرت زهرا سلام الله علیها می آمد، به استقبالش می آمد و دستش را می بوسید؛ در مسافرت اولین شخصی که با ایشان دیدار می کرد فاطمه سلام الله علیها بود.

 

وی افزود: بارها پیامبر می فرمودند: «فداها ابوها» این قضیه نشانگر مقام معنوی ایشان است؛ در امالی شیخ صدوق این حدیث آمده است: «حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَاشِمِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْعَلَوِيُّ الْحُسَيْنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ خَلَفٍ الْعَطَّارُ قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ صَالِحِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ ص إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِفَاطِمَةَ ع فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَأَطَالَ عِنْدَهَا الْمَكْثَ فَخَرَجَ مَرَّةً فِي سَفَرٍ فَصَنَعَتْ فَاطِمَةُ ع مَسَكَتَيْنِ مِنْ وَرِقٍ وَ قِلَادَةً وَ قُرْطَيْنِ وَ سِتْراً لِبَابِ الْبَيْتِ لِقُدُومِ أَبِيهَا وَ زَوْجِهَا ع فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ ص دَخَلَ عَلَيْهَا فَوَقَفَ أَصْحَابُهُ عَلَى الْبَابِ لَا يَدْرُونَ أَ يَقِفُونَ أَوْ يَنْصَرِفُونَ لِطُولِ مَكْثِهِ عِنْدَهَا فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ قَدْ عُرِفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ حَتَّى جَلَسَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ فَظَنَّتْ فَاطِمَةُ ع أَنَّهُ إِنَّمَا فَعَلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِمَا رَأَى مِنَ الْمَسَكَتَيْنِ وَ الْقِلَادَةِ وَ الْقُرْطَيْنِ وَ السِّتْرِ فَنَزَعَتْ قِلَادَتَهَا وَ قُرْطَيْهَا وَ مَسَكَتَيْهَا وَ نَزَعَتِ السِّتْرَ فَبَعَثَتْ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ قَالَتْ لِلرَّسُولِ قُلْ لَهُ ص تَقْرَأُ عَلَيْكَ ابْنَتُكَ السَّلَامَ وَ تَقُولُ اجْعَلْ هَذَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَمَّا أَتَاهُ وَ خَبَرُهُ قَالَ ص فَعَلَتْ فِدَاهَا أَبُوهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ لَيْسَتِ الدُّنْيَا مِنْ مُحَمَّدٍ وَ لَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَوْ كَانَتِ الدُّنْيَا تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْخَيْرِ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا سَقَى مِنْهَا كَافِراً شَرْبَةَ مَاءٍ ثُمَ‏ قَامَ فَدَخَلَ عَلَيْهَا.» (ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي( للصدوق) - تهران، چاپ: ششم، 1376ش.)

 

استاد ساعی ور با بیان این حدیث خاطرنشان کرد: به مقام پیامبر صلی الله علیه و آله نیز باید توجه شود تا بهتر به جایگاه حضرت زهرا سلام الله علیها پی بریم. ایشان در نکته ای دقیق بیان کردند: از حیث مجموعه درجات، رتبه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بالاتر است اما در رتبه مادر بودن رتبه حضرت زهرا سلام الله علیها بالاتر است. استاد با بیان وجود مظهر جمال و جلال در نظام هستی، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را در دارا بودن مجموعه درجات از حیث جمال و جلال برتر؛ اما حضرت زهرا را از حیث مظهر جمال الهی بالاتر از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می دانند.

 

وی افزود: فهمِ این نکته از حدیثِ «فداها ابوها» با قرار دادن آن در کنار حدیث کساء راحت تر به دست می آید؛ آنجا که محوریت خانم حضرت زهرا سلام الله علیها بیان می گردد که فرمودند: «هم فاطمة و ابوها و بعلها و بنوها» در این فقره از حدیث کساء،  بُعد رحمت و جمال الهی مورد تاکید قرار گرفته است.

 

استاد ساعی ور بیان داشت: از امام صادق علیه السلام روایت است که فرمودند: نزد خداوند فاطمه زهرا سلام الله علیها 9 اسم دارد. یعنی اینها اسم بی مسمّی نیستند. شیخ صدوق در سه کتاب خود، یعنی الأمالي ص592، علل الشرایع، ج 1، ص 178 و همچنین الخصال، ج‏2 ؛ ص414 به این روایت اشاره کرده است که: «حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ السَّعْدَآبَادِيُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَظِيمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ ع‏ لِفَاطِمَةَ ع تِسْعَةُ أَسْمَاءٍ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَاطِمَةُ وَ الصِّدِّيقَةُ وَ الْمُبَارَكَةُ وَ الطَّاهِرَةُ وَ الزَّكِيَّةُ وَ الرَّضِيَّةُ وَ الْمَرْضِيَّةُ وَ الْمُحَدَّثَةُ وَ الزَّهْرَاءُ».

 

وی افزود: در بعضی از احادیث وجه تسمیه این اسامی نیز بیان شده است که بعضی از آنها واقعا بهت آور است. زهرا: در بیان وجه تسمیه « زهرا» در تعبیر ابتدایی آمده است: زهرای مرضیه در هنگام عبادت می تابیدند و ملائک از نور او بهره مند می شدند؛ اما در تعبیر دقیق تر در روایت آمده است که خداوند زهرا را از نور خود آفرید.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: این روایت در علل الشرائع ؛ ج ‏1 ؛ ص179 آمده است که امام صادق علیه السلام فرمودند: «أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْقِلٍ القرمسيني [الْقِرْمِيسِينِيُ‏] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ الْجَزَرِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ لِمَ سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ زَهْرَاءَ فَقَالَ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَهَا مِنْ‏ نُورِ عَظَمَتِهِ‏ فَلَمَّا أَشْرَقَتْ أَضَاءَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ بِنُورِهَا وَ غَشِيَتْ أَبْصَارُ الْمَلَائِكَةِ وَ خَرَّتِ الْمَلَائِكَةُ لِلَّهِ سَاجِدِينَ وَ قَالُوا إِلَهَنَا وَ سَيِّدَنَا مَا لِهَذَا النُّورِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِمْ هَذَا نُورٌ مِنْ نُورِي أَسْكَنْتُهُ فِي سَمَائِي خَلَقْتُهُ مِنْ عَظَمَتِي أُخْرِجُهُ مِنْ صُلْبِ نَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيَائِي أُفَضِّلُهُ عَلَى جَمِيعِ الْأَنْبِيَاءِ وَ أُخْرِجُ مِنْ ذَلِكَ النُّورِ أَئِمَّةً يَقُومُونَ بِأَمْرِي يَهْدُونَ إِلَى حَقِّي وَ أَجْعَلُهُمْ خُلَفَائِي فِي أَرْضِي بَعْدَ انْقِضَاءِ وَحْيِي.» (ابن بابويه، محمد بن على، علل الشرائع)

 

وی افزود: تبیین ابتدایی آن بود که فعل حضرت زهرا سلام الله علیها نور است و تبیین دوم بیان می کند که ذات ایشان نور است و رتبه رتبه ادامه می یابد؛ چون حقیقت زهرا تشکیکی است؛ برای آنها که مقدار پذیرش آنها کم است، به یک گونه تفسیر اشاره می کنند و برای آنها که آمادگی بیشتری دارند به گونه ای دیگر تبیین می کنند.

 

استاد ساعی ور اشاره کردند که در بیان وجه تسمیه «فاطمه» نیز همین تشکیک را می بینیم؛ فاطمه، فاطمه است، زیرا از شرک بدور است (العدد القوية لدفع المخاوف اليومية؛ ص226)، فَاطِمَةُ فُطِمَتْ‏ مِنَ‏ الشِّرْكِ وَ فُطِمَ مَنْ أَحَبَّهَا مِنَ النَّارِ. (حلى، رضى الدين على بن يوسف بن المطهر (برادر علامه حلى)، العدد القويّة لدفع المخاوف اليومية) و فاطمه فاطمه است زیرا هیچ وقت از فاطمه شر صادر نمی شود و همیشه خیر است. (الأمالي( للصدوق)؛ النص؛ ص592)

 

وی افزود: روایتی از امام صادق علیه السلام می بینیم که فرمود: «ثُمَّ قَالَ تَدْرِي لِأَيِّ شَيْ‏ءٍ سُمِّيَتْ فَاطِمَةَ ع قُلْتُ أَخْبِرْنِي يَا سَيِّدِي قَالَ فُطِمَتْ مِنَ الشَّرِّ قَالَ ثُمَّ قَالَ لَوْ لَا أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع تَزَوَّجَهَا لَمَا كَانَ لَهَا كُفْوٌ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ.» (ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي( للصدوق))؛ فاطمه فاطمه است زیرا «فطمت من الخلق» به خالق منتهی است؛ یعنی یک وقت می گوییم فعلش خیر است، گاهی می گوییم خودش منقطع به سوی خداست. گاه در تبیین نام فاطمه می گویند: فاطمه فاطمه است چون از فاطر اخذ شده است و نمونه «فاطر السموات و الارض» است.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نام دیگری که برای ایشان در روایت ائمه علیهم السلام بر شمرده شده محدّثه است. محدثه بودن ایشان نشان دهنده عظمت حضرت است که با فرشته بزرگ الهی که صرفا برای پیامبران اولو العزم می آمد، همسخن می شدند. در علل الشرایع ، ج 1 ، ص 183 و 184 به محدثه بودن و علت آن نامگذاری آن بانوی گرانقدر به این نام اشاره شده است.

 

وی افزود: «حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ السُّكَّرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا الْجَوْهَرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ وَاقِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ‏ إِنَّمَا سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ ع مُحَدَّثَةً لِأَنَّ الْمَلَائِكَةَ كَانَتْ تَهْبِطُ مِنَ السَّمَاءِ فَتُنَادِيهَا كَمَا تُنَادِي مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ فَتَقُولُ يَا فَاطِمَةُ اللَّهُ‏ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِينَ‏ يَا فَاطِمَةُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ‏ فَتُحَدِّثُهُمْ وَ يُحَدِّثُونَهَا فَقَالَتْ لَهُمْ ذَاتَ لَيْلَةٍ أَ لَيْسَتِ الْمُفَضَّلَةُ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ فَقَالُوا إِنَّ مَرْيَمَ كَانَتْ سَيِّدَةَ نِسَاءِ عَالَمِهَا وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَكِ سَيِّدَةَ نِسَاءِ عَالَمِكِ وَ عَالَمِهَا وَ سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.»

 

این استاد حوزه علمیه قم در بیان حدیثی دیگر افزود: «أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ الْمُؤَدِّبُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ‏ جَعْفَرٍ الْحَضْرَمِيُّ بِمِصْرَ مُنْذُ ثَلَاثِينَ سَنَةً قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ لَمَّا قَرَأَ وَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لَا نَبِيٍّ وَ لَا مُحَدَّثٍ وَ هَلْ يُحَدِّثُ الْمَلَائِكَةُ إِلَّا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ مَرْيَمُ لَمْ تَكُنْ نَبِيَّةً وَ كَانَتْ مُحَدَّثَةً وَ أُمُّ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ كَانَتْ مُحَدَّثَةً وَ لَمْ تَكُنْ نَبِيَّةً وَ سَارَةُ امْرَأَةُ إِبْرَاهِيمَ قَدْ عَايَنَتِ الْمَلَائِكَةَ فَبَشَّرُوهَا بِإِسْحاقَ وَ مِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ‏ وَ لَمْ تَكُنْ نَبِيَّةً وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ ص كَانَتْ مُحَدَّثَةً وَ لَمْ تَكُنْ نَبِيَّةً.»

 

استاد ساعی ور نسبت به عالم نور و خلقت نوری زهرای مرضیه سلام الله علیها به جلد 25 و 26 بحار الانوار اشاره کرد و به عنوان نمونه به این حدیث از امام صادق علیه السلام پرداخت: «أَقُولُ رَوَى الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، مِنْ كِتَابِ الْوَاحِدَةِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ تَفَرَّدَ فِي وَحْدَانِيَّتِهِ ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ فَصَارَتْ نُوراً ثُمَّ خَلَقَ مِنْ ذَلِكَ النُّورِ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ عِتْرَتَهُ ع ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ فَصَارَتْ رُوحاً وَ أَسْكَنَهَا فِي ذَلِكَ النُّورِ وَ أَسْكَنَهُ فِي أَبْدَانِنَا فَنَحْنُ رُوحُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ احْتَجَبَ بِنَا عَنْ خَلْقِهِ فَمَا زِلْنَا فِي ظِلِّ عَرْشِهِ خَضْرَاءَ مُسَبِّحِينَ نُسَبِّحُهُ وَ نُقَدِّسُهُ حَيْثُ لَا شَمْسَ وَ لَا قَمَرَ وَ لَا عَيْنَ تَطْرِفُ ثُمَّ خَلَقَ شِيعَتَنَا وَ إِنَّمَا سُمُّوا شِيعَةً لِأَنَّهُمْ خُلِقُوا مِنْ شُعَاعِ نُورِنَا.(مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج‏25 ؛ ص23)

 

وی در ادامه،  به برخی دیگر از احادیث در منقبت خانم حضرت زهرا سلام الله علیها اشاره کردند. از جمله: فاطمه سیدة نساء العالمین و یا این روایت در احتجاج که امام عصر عج که می فرمایند: «فی ابنة رسول الله اسوة حسنة» ، در یک نسخه دیگر «فی ابنة رسول الله لی اسوة حسنه». (الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي) / ج‏2 / 467 / احتجاج الحجة القائم المنتظر المهدي صاحب الزمان صلوات الله عليه و على آبائه الطاهرين ..... ص : 461، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي) / ترجمه و شرح غفارى / ج‏4 / 286 / جواب امام مهدى ع از نامه شيعيان بحضرتش در امر خلف امام حسن عسكرى ع ..... ص : 284، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي) / ترجمه و شرح غفارى / ج‏4 / 286 / جواب امام مهدى ع از نامه شيعيان بحضرتش در امر خلف امام حسن عسكرى ع ..... ص : 284)

 

استاد ساعی ور به این روایت از امام جواد علیه الاسلام پرداخت و در ذیل آن به منبع علم ائمه علیهم السلام اشاره کرد. در عوالم العلوم و المعارف و الأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال (مستدرك سيدة النساء إلى الإمام الجواد ؛ ج‏11-قسم-2-فاطمةس ؛ ص1030 آمده است: نحن‏ حجج‏ اللّه‏ على خلقه، و جدّتنا فاطمة حجة اللّه علينا.( 13/ 225.)(بحرانى اصفهانى، عبد الله بن نور الله، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال (مستدرك سيدة النساء إلى الإمام الجواد)

 

وی افزود: دو معنا از این روایت بدست می آید، یک معنا همان معنای ظاهری است که معنای تحت اللفظی آن ساده است؛ معنای دوم که دقیق تر به نظر می رسد، آن است که: یکی از منابع علم ائمه علیهم السلام، مصحف فاطمه زهرا سلام الله علیها است که جبرئیل برای فاطمه زهرا سلام الله علیها می گفت و علی علیه السلام هم می نوشت. یکی از معانی حجت، استناد است که مردم به ما استناد می کردند و ما هم به حضرت زهرا سلام الله علیها استناد می کنیم.

 

این استاد حوزه علمیه قم در توضیح منبع علم ائمه علیهم السلام گفت: علم ائمه علیهم السلام منابع زیادی دارد

یک منبع علم امام، علم لدنی است که در آیه 65 سوره کهف به آن اشاره شده است. آنجا که می فرماید که خداوند به حضرت خضر نیز علمی از علوم لدنی را عطا کرده است.، « فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً»، علم لدنی در واقع مرحله بالاتر از الهام است.

 

وی در مورد دومین منبع علم امام معصوم بیان داشت: هر امامی ازامام قبلی علم می آموخت و میراثی داشت. که علی علیه السلام می فرماید: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حرفی به من آموخت که هزار باب و از هر باب هزار باب دیگر برای من گشوده شد. مصحف فاطمه سلام الله علیها نیز می تواند به عنوان یکی از منابع علم امام معصوم قلمداد شود./270/260/42/

 

 

چ, 11/09/1398 - 14:53