استاد طبسی مطرح کرد؛

دلایل عظمت شب نیمه شعبان در نزد ائمه معصومین

در این شب گناهان گذشته انسان آمرزیده می شود و اگر کسی درخواست حاجتی کند، حاجتش برآورده می شود، و حتی اگر درخواستی از خداوند نداشته باشد، خداوند عزّوجل به او عنایت می کند.

 

به مناسبت نیمه شعبان و ولادت پر نور موعود ادیان عالم، استاد نجم الدین مروجی طبسی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به بیان فضایل این ایام پرداخت.

 

این عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، در بخش نخست از گفتگو به برخی از روایات در فضیلت نیمه شعبان، اشاره نمود و به عنوان اولین مورد، به این روایت از امام باقر علیه السلام اشاره کرد: علی بن موسی بن طاووس (م664ق) در کتاب إقبال الأعمال و در فصل «فيما نذكره من تسبيح و تحميد و تكبير و صلاة ركعتين في ليلة النصف من شعبان‏» آورده است: «رَوَيْنَا ذَلِكَ بِإِسْنَادِنَا إِلَى جَدِّي أَبِي جَعْفَرٍ الطُّوسِيِّ فِيمَا رَوَاهُ عَنْ أَبِي يَحْيَى عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ علیهما السلام قَالَ: سُئِلَ الْبَاقِرُ علیه السلام مِنْ فَضْلِ لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَقَالَ هِيَ أَفْضَلُ لَيْلَةٍ بَعْدَ لَيْلَةِ الْقَدْرِ فِيهَا يَمْنَحُ اللَّهُ الْعِبَادَ فَضْلَهُ وَ يَغْفِرُ لَهُمْ بِمَنِّهِ فَاجْتَهِدُوا فِي الْقُرْبَةِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى فِيهَا فَإِنَّهَا لَيْلَةٌ آلَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى نَفْسِهِ أَنْ لَا يَرُدَّ فِيهَا سَائِلًا مَا لَمْ يَسْأَلِ اللَّهِ مَعْصِيَةً وَ إِنَّهَا اللَّيْلَةُ الَّتِي‏ جَعَلَهَا اللَّهُ‏ لَنَا أَهْلَ‏ الْبَيْتِ‏ بِإِزَاءِ مَا جَعَلَ‏ لَيْلَةَ الْقَدْرِ لِنَبِيِّنَا ص فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ وَ الثَّنَاءِ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى فَإِنَّهُ مَنْ سَبَّحَ اللَّهَ تَعَالَى فِيهَا مِائَةَ مَرَّةٍ وَ حَمِدَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ كَبَّرَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ هَلَّلَهُ مِائَةَ تَهْلِيلَةٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا سَلَفَ مِنْ مَعَاصِيهِ وَ قَضَى لَهُ حَوَائِجَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ مَا الْتَمَسَهُ وَ مَا عَلِمَ حَاجَتَهُ إِلَيْهِ وَ إِنْ لَمْ يَلْتَمِسْهُ مِنْهُ تَفَضُّلًا عَلَى عِبَادِه‏....» (إقبال الأعمال (ط - القديمة) ؛ ج‏2 ؛ ص695)

بعد از شب قدر، شبی با فضیلت تر از نیمه شعبان نداریم؛ خداوند عزّوجل به بندگانش عنایاتی خواهد کرد و گناهانشان را به منّ و فضل خود می بخشد؛ پس ای بندگان خیلی تلاش کنید که خودتان را به خداوند عزوجل نزدیک کرده، تقرب به خداوند بجویید؛ چون شبی است که خداوند متعال سوگند یاد کرده که هیچ سائلی را رد نکند؛ مگر اینکه درخواست معصیتی باشد. سپس امام می فرمایند: شب نیمه شعبان شبی است که خداوند عزّوجل برای ما اهل بیت قرار داده است؛ در برابر شب قدری که خداوند عزوجل برای پیامبرش قرار داده است.

 

استاد نجم الدین طبسی از محققین و پژوهشگران حوزه عملیه قم در ادامه این گفتگو، خاطرنشان کرد: طبق تحقیقی که قبلا در زمینه نیمه شعبان، داشته ام و جزوه ای هم در این زمینه تهیه کرده ام؛ این شب از شب های مشترک بین فریقین است؛ یعنی همان طوری که برای ما ارزشمند است، اهل سنت نیز طبق روایات خود، برای این شب ارزش قائل هستند.

 

وی افزود: خداوند عزّوجل ماه رمضان را برای خودش قرار داده و آن را «شهر الله» معرفی کرد و گلِ این شب ها را که شب قدر است، به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اختصاص داده است؛ ماه شعبان، ماه نبیّ مکرّم صلی الله علیه و آله است و گلِ شب های آن شب نیمه شعبان می باشد که به اهل بیت علیهم السلام اختصاص یافته است. شب قدر، شب نزول قرآن است که به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله اختصاص داده اند، شب نیمه شعبان نیز به اهل بیت علیهم السلام داده شده است، حال باید دید در شب نیمه شعبان چه اتفاق مهمی افتاده است؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم طبق حدیث ثقلین که در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده، اهل بیت و عترت خودشان را عِدل قرآن معرفی کرده اند. امام عصر علیه السلام که یکی از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و عدل قرآن می باشد در شب نیمه شعبان به دنیا آمده اند و تولد ایشان همان اتفاق مهم شب نیمه شعبان است و إن شاء الله دنیا را با ظهورشان پر از عدل و داد خواهند کرد.

 

استاد طبسی به این نکته مهم اشاره نمود که لازم است در این شب برای دعا اقدام کنیم، زیرا در این شب گناهان گذشته انسان آمرزیده می شود و اگر کسی درخواست حاجتی کند، حاجتش برآورده می شود، و حتی اگر درخواستی از خداوند نداشته باشد، خداوند عزّوجل به او عنایت می کند.

 

صاحب کتاب «معجم احادیث الامام المهدی (عج)»، به روایتی نبوی از کتاب «اقبال الاعمال» ابن طاووس در فضیلت نیمه شعبان اشاره کرد: نبی مکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: در یکی از شب های نیمه شعبان، خواب بودم، جبرئیل آمد و مرا از خواب بیدار کرد و گفت: آیا در این شب می خوابی؟ گفتم مگر چه شده؟ گفت: امشب شب نیمه شعبان است، برخیز ای محمد! به همراه جبرئیل تا بقیع آمدم؛ جبرئیل به من گفت: به آسمان نگاه کن! در این شب درهای آسمان باز می شود، درِ رحمت باز می شود، درِ رضوان باز می شود، درِ مغفرت باز می شود، درِ توبه باز می شود، در نعمت باز می شود، درِ جود باز می شود، درِ احسان باز می شود، به عدد موهای گوسفندان و چارپایان خداوند عزّوجل از بندگانش می بخشد مقدرات انسان ها در شب نیمه شعبان ثبت می شود و ارزاق نیز در همین شب تقسیم می شود؛

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اصل روایت از کتاب اقبال الاعمال سید ابن طاووس به این شرح است؛ در «فصل فيما نذكره من فضل ليلة النصف من شعبان من أمر عظيم و صلاة مائة ركعة و ذكر كريم‏» آمده است: «وَجَدْنَا ذَلِكَ فِي كُتُبِ الْعِبَادَاتِ وَ ضَمَانِ فَاتِحِ أَبْوَابِ الرَّحَمَاتِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم: كُنْتُ نَائِماً لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَأَتَانِي جَبْرَئِيلُ علیه السلام فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَنَامُ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ؟ فَقُلْتُ: يَا جَبْرَئِيلُ وَ مَا هَذِهِ اللَّيْلَةُ؟ قَالَ: هِيَ لَيْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ قُمْ يَا مُحَمَّدُ. فَأَقَامَنِي ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى الْبَقِيعِ فَقَالَ [ثُمَّ قَالَ‏] لِيَ: ارْفَعْ رَأْسَكَ فَإِنَّ هَذِهِ لَيْلَةٌ تُفْتَحُ فِيهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ فَيُفْتَحُ فِيهَا أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ وَ بَابُ الرِّضْوَانِ وَ بَابُ الْمَغْفِرَةِ وَ بَابُ الْفَضْلِ وَ بَابُ التَّوْبَةِ وَ بَابُ النِّعْمَةِ وَ بَابُ الْجُودِ وَ بَابُ الْإِحْسَانِ، يُعْتِقُ اللَّهُ فِيهَا بِعَدَدِ شُعُورِ النَّعَمِ وَ أَصْوَافِهَا، يُثْبِتُ اللَّهُ فِيهَا الْآجَالَ وَ يُقَسِّمُ فِيهَا الْأَرْزَاقَ مِنَ السَّنَةِ إِلَى السَّنَةِ وَ يُنْزِلُ مَا يَحْدُثُ فِي [إلى‏] السَّنَةِ كُلِّهَا يَا مُحَمَّدُ مَنْ أَحْيَاهَا بِتَسْبِيحٍ وَ تَهْلِيلٍ وَ تَكْبِيرٍ وَ دُعَاءٍ وَ صَلَاةٍ وَ قِرَاءَةٍ وَ تَطَوُّعٍ وَ اسْتِغْفَارٍ كَانَتِ الْجَنَّةُ لَهُ مَنْزِلًا وَ مَقِيلًا وَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ [مِنْ ذَنْبِهِ‏] مَا تَقَدَّمَ وَ مَا تَأَخَّرَ يَا مُحَمَّدُ مَنْ صَلَّى فِيهَا مِائَةَ رَكْعَةٍ يَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا فَرَغَ مِنَ الصَّلَاةِ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ عَشْراً وَ سَبَّحَ لِلَّهِ مِائَةَ مَرَّةٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مِائَةَ كَبِيرَةٍ مُوبِقَةٍ مُوجِبَةٍ لِلنَّارِ وَ أَعْطَى بِكُلِّ سُورَةٍ وَ تَسْبِيحَةٍ قَصْراً فِي الْجَنَّةِ وَ شَفَّعَهُ اللَّهُ فِي مِائَةٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ شَرَكَهُ فِي ثَوَابِ الشُّهَدَاءِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ مَا يُعْطِي صَائِمِي هَذَا الشَّهْرِ وَ قَائِمِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْ‏ءٌ فَأَحْيِهَا يَا مُحَمَّدُ وَ أْمُرْ أُمَّتَكَ بِإِحْيَائِهَا وَ التَّقَرُّبِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِالْعَمَلِ فِيهَا فَإِنَّهَا لَيْلَةٌ شَرِيفَةٌ وَ قَدْ [لقد] أَتَيْتُكَ يَا مُحَمَّدُ وَ مَا فِي السَّمَاءِ مَلَكٌ إِلَّا وَ قَدْ صَفَّ قَدَمَيْهِ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَهُمْ بَيْنَ رَاكِعٍ وَ قَائِمٍ وَ سَاجِدٍ وَ دَاعٍ وَ مُكَبِّرٍ وَ مُسْتَغْفِرٍ وَ مُسَبِّحٍ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَطَّلِعُ فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَيَغْفِرُ لِكُلِّ مُؤْمِنٍ قَائِمٍ يُصَلِّي وَ قَاعِدٍ يُسَبِّحُ وَ رَاكِعٍ وَ سَاجِدٍ وَ ذَاكِرٍ وَ هِيَ لَيْلَةٌ لَا يَدْعُو فِيهَا دَاعٍ إِلَّا اسْتُجِيبَ لَهُ وَ لَا سَائِلٌ إِلَّا أُعْطِيَ وَ لَا مُسْتَغْفِرٌ إِلَّا غُفِرَ لَهُ وَ لَا تَائِبٌ إِلَّا يَتُوبُ عَلَيْهِ مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا يَا مُحَمَّدُ فَقَدْ حُرِمَ.» (إقبال الأعمال (ط - القديمة)، ج‏2، ص: 699)

 

استاد طبسی در روایت سوم، به دعای خضر که معروف به دعای کمیل می باشد، اشاره کرد و ابراز داشت: این روایت نیز در کتاب «اقبال الاعمال» سید بن طاووس آمده است. روایت از امیرالمومنین علیه السلام است که وقتی بصره را از دست اغتشاش گران باز پس گرفتند، کمیل می گوید: مولا در مسجد بصره بودند و جماعتی از اصحاب ایشان نیز در خدمتشان بودند؛ یکی از اصحاب در مورد آیه شریفه «فیها یفرق کلّ امرٍ حکیم» پرسید، حضرت پاسخ دادند: منظور شب نیمه شعبان است، قسم به آن کسی که جان من در دست اوست، خیر و شر در چنین شبی تقسیم می شود، کسی که این شب را شب زنده داری کند و دعای خضر را بخواند، قسم به آن کسی که جانم در دست اوست، دعاهای او مستجاب می شود.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: کمیل می گوید: آقا تشریف بردند، من نیمه شب درِ خانه ایشان را زدم؛ حضرت تشریف آوردند، از ایشان سؤال کردم: منظورتان از دعای خضر چیست؟ حضرت فرمود: بنشین تا به تو بیاموزم. امام علیه السلام در آن شب همین دعای معروف کمیل را و زمان مناسب برای خواندن این دعای شریف را به کمیل آموختند.

 

اصل روایت به این شرح است: «قَالَ كُمَيْلُ بْنُ زِيَادٍ: كُنْتُ جَالِساً مَعَ مَوْلَايَ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع فِي مَسْجِدِ الْبَصْرَةِ وَ مَعَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ: مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ؟ قَالَ ع: لَيْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ وَ الَّذِي نَفْسُ عَلِيٍّ بِيَدِهِ إِنَّهُ مَا مِنْ عَبْدٍ إِلَّا وَ جَمِيعُ مَا يَجْرِي عَلَيْهِ مِنْ خَيْرٍ وَ شَرٍّ مَقْسُومٍ لَهُ فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- إِلَى آخِرِ السَّنَةِ فِي مِثْلِ تِلْكَ اللَّيْلَةِ الْمُقْبِلَةِ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ يُحْيِيهَا وَ يَدْعُو بِدُعَاءِ الْخَضِرِ ع إِلَّا أُجِيبَ [لَهُ‏] فَلَمَّا انْصَرَفَ طَرَقْتُهُ لَيْلًا فَقَالَ ع: مَا جَاءَ بِكَ يَا كُمَيْلُ؟ قُلْتُ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ دُعَاءُ الْخَضِرِ. فَقَالَ: اجْلِسْ يَا كُمَيْلُ إِذَا حَفِظْتَ هَذَا الدُّعَاءَ فَادْعُ بِهِ كُلَّ لَيْلَةِ جُمُعَةٍ أَوْ فِي الشَّهْرِ مَرَّةً أَوْ فِي السَّنَةِ مَرَّةً أَوْ فِي عُمُرِكَ مَرَّةً تُكْفَ وَ تُنْصَرَ وَ تُرْزَقَ وَ لَنْ تُعْدَمَ الْمَغْفِرَةَ يَا كُمَيْلُ أَوْجَبَ لَكَ طُولُ الصُّحْبَةِ لَنَا أَنْ نَجُودَ لَكَ بِمَا سَأَلْتَ ثُمَّ قَالَ اكْتُب‏....» و به این ترتیب دعای خضر را به کمیل تعلیم دادند.

 

این استاد برجسته حوزه علمیه قم در ادامه بیان فضیلت نیمه شعبان به روایتی از کتاب کامل الزیارات اشاره کرد و ابراز داشت: امام صادق علیه السلام می فرماید: کسی که می خواهد صد و بیست و چهار هزار پیامبر با او مصافحه کند، امام حسین علیه السلام را در نیمه شعبان زیارت کند. «حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ وَ جَمَاعَةُ مَشَايِخِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الزَّيْتُونِيِّ وَ غَيْرِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هِلَالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ ره عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ علیهما السلام قَالا: قَالا: مَنْ‏ أَحَبَ‏ أَنْ‏ يُصَافِحَهُ‏ مِائَةُ أَلْفِ نَبِيٍّ وَ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ أَلْفَ نَبِيٍّ فَلْيَزُرْ قَبْرَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام فِي النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَإِنَّ أَرْوَاحَ النَّبِيِّينَ علیهم السلام يَسْتَأْذِنُونَ اللَّهَ فِي زِيَارَتِهِ فَيُؤْذَنُ لَهُمْ مِنْهُمْ خَمْسَةٌ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ‏. قُلْنَا: مَنْ هُمْ؟ قَالَ: نُوحٌ وَ إِبْرَاهِيمُ وَ مُوسَى وَ عِيسَى وَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ. قُلْنَا لَهُ: مَا مَعْنَى أُولِي الْعَزْمِ؟ قَالَ: بُعِثُوا إِلَى شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا جِنِّهَا وَ إِنْسِهَا. » (كامل الزيارات ؛ النص ؛ ص179)

 

این استاد برجسته حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: شب نیمه شعبان، شب مهمی است و لذا برای رضایت خداوند عزّوجل و دوری از غضب الهی و تقرب به رحمت و توجه الهی باید دعا کرد و یکی از مهمترین دعاها مسأله «امنیت و عدالت» است. امنیت و عدالتی عمومی و جهانی در سایه حاکمیت الهی حضرت بقیه الله (عج) روی خواهد داد؛ نه حکومت شیطانی نظام استکبار جهانی! لذا مهم است که در این شب نیمه شعبان حدّاکثر استفاده را ببریم؛ دعاهایمان بر مسأله فرج متمرکز باشد و عاجزانه از خداوند متعال بخواهیم: «اللهم انّا نرغب الیک فی دولة کریمة تعزّ بها الاسلام و اهله و تذلّ بها النفاق و اهله، و تجعلنا فیها من الدعاة الی طاعتک و القادة الی سبیلک، و ترزقنا بها کرامة الدنیا و الآخرة» و عرضه بداریم: «اللهم انا نشکوالیک فقد نبینا صلواتک علیه و آله و غیبة ولیّنا، و کثرة عدوّنا و قلّة عددنا و شدة الفتن بنا و تظاهر الزمان علینا فصلّ علی محمد و آله».

 

این استاد برجسته حوزه علمیه قم، در بخش دوم از این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به برخی از مهمترین وظایف نظام اسلامی منتظر اشاره کرد و گفت: سرلوحه برنامه چنین نظامی باید حفظ و ترویج مذهب حقّه، یعنی مذهب تشیع باشد.

 

وی افزود: نظام اسلامی در راستای این وظیفه، باید مردم را امام زمانی بار بیاورد و به سوی معرفت امام زمان (عج) سوق دهد و موانع معرفت نسبت به ایشان را برطرف کند؛ از طریق صدا و سیما و رسانه ها و هر طریقی که می تواند، مردم را عاشق و علاقه مند به امام عصر (عج) نماید و امیدوار کند و امیدوار به انتظار نگاه دارد؛ چه اینکه در روایات داریم، ایران عزیز ما در دوران آخر الزمان زمینه ساز ظهور است.

 

استاد نجم الدین طبسی ضمن اشاره به هجمه های فراوانی که در خلال انتشار ویروس کرونا به شهر مقدس قم شده است، به شایعه شروع انتشار کرونا از قم اشاره کرد و گفت: کرونا از قم شروع نشد، بلکه شروع اعلام و اخطار آن، از قم بوده، اما ببینید چه جوّی را علیه قم به راه انداختند!

 

بخش پایانی این گفتگو به دعای استاد طبسی اختصاص داشت و این استاد حوزه علمیه قم ابراز امیدواری کرد: خداوند عزّوجل آن به آن بر اقتدار نظام، قوای نیروهای مسلح و هوشیاری مردم بیفزاید و ان شاء الله این مشکل را برطرف کند و کشور عزیز ما و شیعه آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم، همه مسلمانان و امت محمد صلی الله علیه و آله و سلم و همه انسانها را هر چه زودتر از این گرفتاری ها نجات دهد./270/260/42/

چ, 01/20/1399 - 18:20