استاد بهروزی لک:

حضور امام رضا(ع) در ایران ملجا و پناهگاهی را برای جهان اسلام ایجاد کرد

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره اساتید، استاد غلامرضا بهروزی لک با بیان اینکه معارف عالی و ارزشمند در زمینه امامت در عیون اخبارالرضا و منابع روایی ما مطرح شده است، گفت: از مهمترین این احادیث، حدیث سلسله الذهب و حدیث عبد العزیز بن مسلم است و کتاب عیون الرضا در این زمینه حائز اهمیت است.

 

او ادامه داد: امام رضا(ع) هنگام ورود به مرو مساله امامت را بیان می کنند که عبد العزیز بن مسلم آن را نقل کرده است. به این صورت که «ما وارد مسجد جامع مرو شدیم و دیدیم که مردم مشغول بحث و گفت وگو راجع به امامت هستند. امام رضا(ع) فرمودند: « اَلْإِمَامَهُ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَکَاناً وَ أَوْسَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ أَنْ یَبْلُغَهَا اَلنَّاسُ بِعُقُولِهِمْ اَویَنالُوا بِآرائِهِم اَو یُقیمُوا اِماماً بِاِختیارِهِم. اِنَّ الاِمامه خَصَّ اللّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِها ابراهیم الخَلِیل (ع) بَعدَ النَّبُوَّه وَ الخلّهِ مَرتِبَهً ثالِثَهً وَ فَضِیلَهٌ شَرَّفَهُ بِها وَ اشادَ بِها ذِکرَهُ فَقالَ (اِنّى جاعِلُکَ لِلنّاسِ اماماً)؛ همانا امامت قدرش برتر، و شأنش بزرگتر، و منزلتش عالى ‏تر، و مکانش منیع‏ تر، ژرفاى آن عمیق‏ تر از آن است که مردم با عقل و اندیشه خود به آن برسند یا با انتخابات و آراء خویش به آن دست یابند و امامى را نصب بکنند. براستى امامت (مقامى است) که خداوند متعال آن را بعد از مقام نبوت و خلّت (خلیل اللهى) در مرحله سوم به ابراهیم خلیل اختصاص داد و فضیلتى است که او را به آن شرفیاب نمود و به وسیله آن نامش را بلند آوازه قرار داد و فرمود: براستى تو را امام مردم قرار دادم.». امام معارف ارزشمندی را در اینجا بیان فرمودند و در آخر تاکید کردند :«الامام الانیس الرفیق، والوالد الشفیق، والاخ الشفیق» و تعبیرات و توصیفاتی را راجع به امامت فرمودند.

 

وی گفت: امامت جایگاه رفیعی در اندیشه امام رضا(ع) دارد و با استناد به آیه ۷۱ سوره اسراء که « یَوْمَ نَدْعُو کُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ؛ روزی که ما هر گروهی از مردم را با پیشوایشان (به پیشگاه حقیقت) می‌خوانیم » فرمودند: «بامام زمانهم» یعنی به امام عصر خودشان. و این نکته نشان می دهد که حتی واقعه قیامت با محوریت امام رقم می خورد و پیامبر اکرم(ص) هم در راس امور قرار خواهد گرفت و شاهد بر امامان خواهد بود.

 

او ادامه داد: امام رضا(ع) در بخش دیگری از سخنان خود در مرو به کارکردهای امامت اشاره کرده و فرمودند: «اِنَّ الاِمامَهَ زِمامُ الدّین وَ نِظامُ المُسلِمینَ وَ صَلاحُ الدُّنیا وَ عِزُّ المُؤمِنینَ اِنَّ الاِمامَهَ اُسُّ الاِسلامِ النامى، وَ فَرعُهُ السّامى، بِالاِمامِ تَمامُ الصَّلاهِ وَ الزَکاهِ وَ الصِّیامِ وَ الحَجِّ وَ الجَهادِ وَ تَوفیرُ الفى‏ء وَ الصَّدَقاتِ وَ اِمضاءُ الحُدودِ وَ الاَحکامِ وَ مَنعِ الثُّغُورِ وَ الاَطرافِ الاِمامُ یُحِلُّ حَلالَ اللّهِ وَ یُحَرِّمُ حَرام اللّهِ وَ یُقیمُ حُدُودَ اللّهِ وَ یَذُبُّ عَن دینِ اللّهِ وَ یَدعُوا اِلى سَبیلِ اللّه بِالحِکمَهِ وَ المَوعِظَه الحَسَنَهِ وَ الحُجَّهِ البالِغَه؛ به راستى امامت زمام دین، مایه نظام مسلمین، صلاح دنیا و عزّت‏مندى مؤمنان است. همانا امامت ریشه اسلام بالنده و شاخه بلند آن است. کامل شدن نماز و زکات و روزه و حج و جهاد و فراوانى غنائم و صدقات و اجراى حدود و احکام و نگهدارى مرزها و اطراف کشور، به وسیله امام انجام مى ‏گیرد. امام است که حلال خدا را حلال و حرام او را حرام مى‏ کند و حدود الهى را بر پاداشته و از دین خدا دفاع مى‏ کند و با بیان حکمت ‏آمیز و اندرزهاى نیکو و دلیل‏ هاى رسا، (مردم را به سوى پروردگار خویش دعوت مى ‏کند.»

 

بهروزی لک در مورد آموزه هایی که از این حدیث امام رضا(ع) می توان گرفت، گفت: ما باید جایگاه امام را بشناسیم و بدانیم همانگونه که در حدیث نبوی آمده است: « مَنْ مَاتَ وَ لَیسَ لَهُ إِمَامٌ فَمِیتَتُهُ مِیتَهٌ جَاهِلِیهٌ؛ هر فردی که بمیرد در حالی که امامی نداشته باشد، مرگش، مرگ جاهلی است».

 

وی آشفتگی فعلی دنیای اسلام را به دلیل عدم وجود رهبران روشنگر و خستگی ناپذیر و آگاه و بینا و شجاع و مصلحت سنج در راس بسیاری کشورهای اسلامی دانست و افزود: دشمن از فقدان امام و پیشوا در این کشورها سوء استفاده کرده و بر جهان اسلام سلطه افکنده و آن را تکه تکه ساخته است و سبب شده مسلمانان  آن عزتی که امام رضا(ع) به آن اشاره کرده، نداشته باشیم.

 

او به حدیث سلسله الذهب اشاره کرد و گفت: امام رضا(ع) در نیشابور و در تجمع محدثان نیشابوری و علمای شیعه و سنی به نقل از اجداد طاهرین خود فرمودند: «کلمه لا اله الا الله حصنی و من دخل حصنی امن من عذابی» و هنگامی که مرکب حضرت روانه می شوند، سرشان را از کجاوه بیرون آورده و یادآوری کردند که وارد شدن به این حصن شروطی دارد «بشرطها و شروطها و انا من شروطها».

 

بهروزی لک با طرح این سئوال که چگونه این حصن الهی را درک کنیم؟ بیان داشت: شرط عمل به این حدیث و درک این حصن برای جهان اسلام امروز این است که به مرجعیت علمی اهل بیت(ع) که همراه مکمل کلام الهی و سنت پیامبر(ص) است، عمل کنند.

 

او به حدیث دیگری از امام رضا(ع) در عیون اخبارالرضا پیرامون پذیرش ولایتعهدی توسط امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: امام در حدیثی می فرمایند: « هنگامی که مامون مرا در تنگنای انتخاب قرار داد که یا کشته شوم یا بپذیرم، بناچار برای حفظ مصالح مسلمین، ولایت عهدی را پذیرفتم به شرط اینکه نه امر و نهی کتم و نه عزل و نصبی».

 

هرکس که شرط امام را می شنید، می فهمید که پذیرش ولایتعهدی صوری بوده است و در حقیقت امام نپذیرفته است.

 

وی بیان داشت: مامون به امام(ع) عرض کرد: می خواهم خودم را از خلافت عزل کنم و شما را خلیفه مسلمین قرار دهم. امام (ع) فرمودند: «ای مامون! اگر خلافت حق توست و خدا به تو این جایگاه را داده، حق نداری آن را به دیگران واگذار کنی اما اگر حق تو هم نیست، حق نداری در این جایگاه قرار گیری».

 

او ادامه داد: یکی از فرصت های احتجاج امام (ع) با مامون همین است که خلافت امر الهی است و قابل واگذاری نیست.

 

بهروزی لک حضور امام رضا(ع) در مرو بدون خانواده را اعتراض عملی به امر ولایتعهدی ذکر کرد و گفت: اگر امام(ع) با خانواده به مرو می رفت، مامون اینگونه تبلیغ می کرد که امام(ع) با طیب خاطر به مرو آمده است.

 

او تصریح کرد: حضور برادران و خواهران و منتسبان به ایشان در ایران بعد از هجرت امام رضا(ع) به مرو هم به منظور کمک و مساعدت به ایشان صورت گرفت اما در مسیر رسیدن به مرو شهید شدند و در جای جای ایران مدفون شدند که در هریک از این شهرها مراکز مهم علمی و فرهنگی و دینی را ایجاد کردند؛ به عنوان نمونه، حرم حضرت معصومه(ع) به عنوان حرم اهل بیت(ع) شناخته شد که قبل از آن هم امام صادق(ع) آن را پیشگویی کردند یا شیراز که مدفن احمد بن موسی(ع) برادر امام رضا(ع) است.

 

وی تاکید کرد: حضور امام رضا(ع) در این بخش از جهان اسلام افقی را برای مسلمانان و ملجا و پناهگاهی را برای جهان اسلام ایجاد کرد که تمام مناطق بزرگ آن زمان تحت تاثیر آثار و برکات حضور امام رضا(ع) قرار گرفتند.

 

او در مورد درس هایی که از برخورد امام رضا(ع) با موضوع ولایتعهدی می توان آموخت، گفت: دلالت این موضوع برای جهان اسلام، سلبی است؛ بسیاری از حکومت های جهان اسلام مانند مامون حق حکومت را ندارند و این پذیرش صوری ولایتعهدی پیام مهمی برای جهان اسلام دارد.

 

بهروزی لک در مورد آموزه های سیره علمی امام رضا(ع) بیان داشت: قصد مامون از برپایی مناظرات، تضعیف امام رضا(ع) بود اما عملا فرصتی برای بیان علوم امام(ع) شد و به همین دلیل، گفت وگو و مناظره علمی هرزمان برگزار شود، دین حق، پیروز می شود.

 

او به حدیثی از حضرت در اخبار عیون الرضا اشاره کرد و گفت: «رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْیَا أَمْرَنَا فَقُلْتُ لَهُ فَکَیْفَ یُحْیِی أَمْرَکُمْ قَالَ یَتَعَلَّمُ عُلُومَنَا وَ یُعَلِّمُهَا النَّاسَ فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا؛ رحمت خدا بر آن بنده‌اى که قضیّه ما را زنده گردانَد!. گفتم: چگونه قضیّه شما را زنده مى‌کند؟ فرمود: «تعالیم ما را فرا مى‌گیرد و آنها را به مردم مى‌آموزد؛ زیرا مردم اگر زیبایى‌هاى سخن ما را بدانند، بى‌گمان، از ما پیروى مى‌کنند».

 

وی افزود: گفت وگوهای ادیان و گفت وگوهای تقریبی و حتی مکاتبات رهبر انقلاب با جوانان و علمای ادیان و مذاهب مختلف بر همین محور و با تاسی به این شیوه امام رضا(ع) صورت گرفته که در جای خود ارزشمند و بااهمیت است.

 

او در مورد تاثیرات کوتاه مدت حضور امام رضا(ع) در سفر به ایران برای تشیع گفت: در دوران امام رضا(ع) قیام های کوتاه مدت شیعی به وقوع می پیوست که به سرعت سرکوب می شدند اما حضور ولو کوتاه مدت امام رضا(ع) در خراسان، مرکزیت امامت را آشکارتر کرد و سبب شد شیعیان جان تازه ای بگیرند./260/12/

ش, 07/26/1399 - 17:33